თავისუფალი ვაჭრობის ზონის კონსულტაცია

თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის სამართლებრივი ბუნება

თავისუფალი ვაჭრობის ზონა საქართველოში სამართლებრივად ნიშნავს თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონას — საბაჟო კოდექსით გათვალისწინებული თავისუფალი ზონის იმ სახეობას, სადაც მოქმედებს დამატებითი პირობები და საგადასახადო შეღავათები. შესაბამისი კანონის მიხედვით, ეს არის საქართველოს ტერიტორიის ნაწილი განსაზღვრული საზღვრებითა და კანონით მინიჭებული სპეციალური სტატუსით, რომელიც განსაზღვრული ვადით გამოიყოფა ეკონომიკური საქმიანობისათვის, და მის ფარგლებში პირები სპეციალურ ეკონომიკურ და სამართლებრივ რეჟიმს ექვემდებარებიან.

ორი გადამწყვეტი დეტალი განსაზღვრავს ზონის ადმინისტრაციულ სახეს: მუნიციპალიტეტის ორგანოების უფლებამოსილებანი თავისუფალ ინდუსტრიულ ზონაზე არ ვრცელდება, ხოლო ზონა შეიძლება შეიქმნას ნებისმიერ ტერიტორიაზე, რომლის ფართობი აღემატება 10 ჰექტარს, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული დაცული ტერიტორიებისა. ზონაში შესასვლელსა და გამოსასვლელს საბაჟო კანონმდებლობით დადგენილი წესით განისაზღვრავს და მოეწყობა საბაჟო გამშვები პუნქტი.

ზონის შექმნის წესი და ორგანიზატორის როლი

თავისუფალი ინდუსტრიული ზონა შეიძლება შეიქმნას საქართველოს მთავრობის ინიციატივით ან ფიზიკური ან იურიდიული პირის — ორგანიზატორის — მოთხოვნით. ზონის შექმნისათვის ორგანიზატორმა უნდა წარადგინოს გარანტია, რომლის ოდენობასა და პირობებსაც განსაზღვრავს ზონის შექმნის, მოწყობისა და ფუნქციონირების წესების შესახებ საქართველოს მთავრობის დადგენილება. თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის შექმნის შესახებ გადაწყვეტილებასაც და ზონის ფუნქციონირების საერთო წესებსაც მთავრობა განსაზღვრავს.

პრაქტიკული აზრით ეს ნიშნავს, რომ ინვესტორისთვის გადამწყვეტია გარანტიის სწორი დაგეგმვა და მოთხოვნის სამართლებრივად გამართული წარდგენა: კანონი მთავრობის დადგენილებას უთმობს იმ დეტალების განსაზღვრას, რომლებიც პროექტის ფინანსურ მოდელსა და ვადებს აყალიბებს, და ამ დეტალებთან შეთანხმება წინასწარ საჭიროა.

საწარმოს სტატუსი და მუდმივი დაწესებულებები

თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის საწარმო შეიძლება იყოს ნებისმიერი ორგანიზაციულ-სამართლებრივი და საკუთრების ფორმის საწარმო, რომელიც რეგისტრირებულია ზონაში საწარმოთა რეგისტრაციის ზოგადი ნორმების შესაბამისად. ზონაში საქმიანობას აწარმოებენ ამ ზონაში რეგისტრირებული საწარმოები, ხოლო ზონის გარეთ რეგისტრირებული საწარმოები, როგორც საქართველოსი, ისე უცხოური, ზონაში მუდმივი დაწესებულებების მეშვეობით მოქმედებენ. გამონაკლისია ელექტროენერგიის, წყლის, ბუნებრივი აირის განაწილების, კავშირგაბმულობისა და კანალიზაციის მომსახურებებისა და მათთან დაკავშირებული საქმიანობის განმახორციელებელი საქართველოს საწარმოები.

მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ზონის საწარმო საქართველოს სხვა ტერიტორიაზე, ანუ ზონის ფარგლებს გარეთ, საქმიანობას ახორციელებს როგორც უცხოური საწარმოს მუდმივი დაწესებულება. ორგანიზატორი და ადმინისტრატორი კი ზონის საწარმოს არ წარმოადგენს და საქართველოს სხვა ტერიტორიაზე უნდა იყოს რეგისტრირებული — ეს განმარტება ჯგუფური სტრუქტურების დაგეგმვისას ხშირად ხდება შეცდომების წყარო.