ხელშეკრულების თავისუფლება და მისი საზღვრები
კერძო უსაფრთხოების მომსახურების ხელშეკრულება იწყება იმ ფუნდამენტური პრინციპით, რომელსაც სამოქალაქო კოდექსის მუხლი 319 აყალიბებს: კერძო სამართლის სუბიექტებს შეუძლიათ კანონის ფარგლებში თავისუფლად დადონ ხელშეკრულებები და განსაზღვრონ მათი შინაარსი. მათ შეუძლიათ დადონ ისეთი ხელშეკრულებებიც, რომლებიც კანონით გათვალისწინებული არ არის, მაგრამ არ ეწინააღმდეგება მას — ამიტომ ობიექტის დაცვის, პერსონალის დაცვის ან სხვა სახის უსაფრთხოების სერვისის კონკრეტული ფორმატი მხარეთა ნებისმიერი მოწესრიგებაა, სანამ ის კანონს არ ეწინააღმდეგება. ამავე ნორმაშია ჩადებული შეზღუდვებიც: თუ ხელშეკრულების ნამდვილობა დამოკიდებულია სახელმწიფოს ნებართვაზე, ეს უნდა მოწესრიგდეს ცალკე კანონით; ბაზარზე დომინირებულ მდგომარეობაში მყოფ მხარეს ეკისრება ხელშეკრულების დადების ვალდებულება და მას არ შეუძლია კონტრაჰენტს უსაფუძვლოდ შესთავაზოს არათანაბარი პირობები; ხოლო იმ პირებს, რომლებიც არასამეწარმეო მიზნებისთვის ან საარსებო მოთხოვნილებათა დასაკმაყოფილებლად იძენენ მომსახურებას, დაუსაბუთებლად არ შეიძლება ეთქვათ უარი ხელშეკრულების დადებაზე, თუკი მეორე მხარე მოქმედებს სამეწარმეო საქმიანობის ფარგლებში. დომინირებული მდგომარეობა ბაზარზე სპეციალურ ვალდებულებას ქმნის: ასეთ მხარეს არ შეუძლია კონტრაჰენტს უსაფუძვლოდ შესთავაზოს არათანაბარი პირობები.
ოფერტის გაკეთება და მოწვევა ოფერტზე
მომსახურების ხელშეკრულების დადება იწყება წინადადებით. კოდექსის მუხლი 329 განსაზღვრავს, რომ ხელშეკრულების დადების შესახებ წინადადება — ოფერტი — ითვლება შეთავაზებულად, თუ წინადადებაში, რომელიც მიმართულია ერთი ან რამდენიმე პირისადმი, გამოხატულია, რომ წინადადების მიმცემი ოფერენტი თანხმობის — აქცეპტის — შემთხვევაში მზად არის შეასრულოს თავისი წინადადება. აქედან გამომდინარე, უსაფრთხოების კომპანიის კონკრეტული, დადგენილ პირს მიმართული წინადადება, სადაც დაცვის ობიექტი, შინაარსი და პირობები განსაზღვრულია და შეთავაზებელი მზადაა მათ შეასრულოს, ოფერტაა. წინადადება, რომელიც მიმართულია პირთა განუსაზღვრელი წრისადმი, წარმოადგენს მოწვევას ოფერტზე, თუ ამ წინადადებაში სხვა რამ პირდაპირ არ არის მითითებული — ამიტომ ფართო სარეკლამო განცხადება ჯერ კიდევ ვალდებულებას არ ქმნის, ვიდრე კონკრეტული ოფერტა არ იქნება გაკეთებული და მიღებული.
დავალების ხელშეკრულების მოდელი მომსახურებაში
სამოქალაქო კოდექსის მუხლი 709 განსაზღვრავს დავალების ხელშეკრულების ცნებას: ამ ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული — მინდობილი — ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. უსაფრთხოების მომსახურების პრაქტიკაში ეს მოდელი მაშინ ხდება რელევანტური, როცა მომსახურება არ არის უბრალოდ შედეგის მიწოდება, არამედ კონკრეტული მოქმედებების შესრულება დამკვეთის სახელით და მის ხარჯზე — მაგალითად, წარმომადგენლობითი ხასიათის ან სხვა დავალებითი ფუნქციების შესრულება. სახელითა და ხარჯზე მოქმედების ეს კრიტერიუმი განსაზღვრავს, თუ რომელი წესები ვრცელდება მხარეთა ურთიერთობაზე და ვინ აგებს პასუხს შესრულების პროცესში წარმოშობილ რისკებზე. დავალების მოდელი მომსახურების ხელშეკრულებას მოქნილ ჩარჩოს აძლევს: მენდატს ემატება სპეციფიკური პირობები, რომლებიც დაცვის სპეციფიკიდან გამომდინარეობს.
გასამრჯელო და მისი განსაზღვრის წესი
მომსახურების საფასური კოდექსის მუხლი 710-ით არის დარეგულირებული: მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი — ეს ნიშნავს, რომ პროფესიული უსაფრთხოების სერვისის შემთხვევაში, სადაც ნათელია, რომ მომსახურება ფასიანია, თუნდაც თანხა არ იყოს პირდაპირ დათქმული, გასამრჯელო მიღებულად ითვლება. თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას — ჩვეულებრივი გასამრჯელო. პრაქტიკული დასკვნა მარტივია: საფასურის პირობა ხელშეკრულებაში ექსპლიციტურად ჩაწერა ორივე მხარეს იხსნის შემდგომი კამათისგან.
ხელშეკრულების შეწყვეტა ნებისმიერ დროს
დავალების ხელშეკრულების შეწყვეტა მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ დროს, და ამ უფლებაზე უარის შესახებ შეთანხმება ბათილია — ეს კოდექსის მუხლი 720-ის პირდაპირი ნორმაა. ამასთან, შეწყვეტის შედეგები განსხვავდება იმისდა მიხედვით, ვინ წყვეტს: თუ ხელშეკრულება რწმუნებულმა მაშინ შეწყვიტა, როდესაც მარწმუნებელი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, სხვაგვარად უზრუნველეყო თავისი ინტერესები, რწმუნებულმა უნდა აანაზღაუროს ხელშეკრულების შეწყვეტით მიყენებული ზიანი, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მას ამისათვის მნიშვნელოვანი საფუძველი ჰქონდა. თუ ხელშეკრულება მარწმუნებელმა შეწყვიტა, ის მოვალეა აუნაზღაუროს რწმუნებულს მოქმედების შესრულებისას გაწეული ყველა აუცილებელი ხარჯი, ხოლო თუ ხელშეკრულება სასყიდლიანი იყო — გადაუხადოს გასამრჯელო შესრულებული სამუშაოს კვალობაზე.
ხშირად დასმული კითხვები
შეიძლება თუ არა შეთანხმება, რომ ხელშეკრულებას ვერავინ წყვეტს?
არა. დავალების ხელშეკრულების შეწყვეტა მხარეებს ნებისმიერ დროს შეუძლიათ და ამ უფლებაზე უარის შესახებ შეთანხმება ბათილია.
რა ხდება, თუ გასამრჯელო ოდენობა არ არის დათქმული?
ნიხრის არსებობისას სანიხრო გასამრჯელო მიიჩნევა შეთანხმებულად, ნიხრის არარსებობისას კი — ჩვეულებრივი გასამრჯელო.
როდის არის რეკლამა ოფერტა?
პირთა განუსაზღვრელი წრისადმი მიმართული წინადადება მოწვევაა ოფერტზე, თუ მასში სხვა რამ პირდაპირ არ არის მითითებული; ოფერტად ითვლება მხოლოდ ის წინადადება, რომელშიც შეთავაზებელი აქცეპტის შემთხვევაში შესრულებაზე მზაობაა გამოხატული.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
უსაფრთხოების მომსახურების ხელშეკრულება მოითხოვს იმ წონასწორობის ზუსტ გათვლას, რასაც ოფერტიდან შეწყვეტამდე ყველა ეტაპი ქმნის. ჩვენი გუნდი დაგეხმარებათ ხელშეკრულების პირობების შემუშავებაში, გასამრჯელოს რეჟიმის განსაზღვრაში და შეწყვეტის შედეგების მართვაში. დაგვიკავშირდით და მიიღეთ თქვენს სიტუაციაზე მორგებული სამართლებრივი შეფასება.