წვევამდელთა სამსახურიდან გათავისუფლების წესი
სამხედრო მოსამსახურე წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურიდან გათავისუფლდება სამსახურისთვის დადგენილი ვადის გასვლის მომდევნო დღეს, გარდა საომარი მდგომარეობისა. საომარი მდგომარეობის პერიოდში ვადა არ ამოიწურება გათავისუფლების მიზნით: წვევამდელი გათავისუფლდება საომარი მდგომარეობის გაუქმებიდან არაუგვიანეს 10 კალენდარული დღისა. საომარი მდგომარეობის დროს გათავისუფლების საკითხს წყვეტს საქართველოს მთავრობა. გარდა ამისა, გათავისუფლება შესაძლებელია ვადამდეც, კოდექსით გათვალისწინებული პირობების გათვალისწინებით.
წვევამდელთა ეროვნული სამხედრო სამსახურიდან გათავისუფლებული პირი, მათ შორის ვადამდე გათავისუფლებული, ჩაირიცხება თავდაცვის ძალების რეზერვში. თუ პირს ჩარიცხვიდან გასულია სამსახურისთვის დადგენილი ვადა, მაგრამ ამ ვადით სრულად ფაქტობრივად არ უმსახურია, სამსახური გავლილად არ ჩაეთვლება და ის დაექვემდებარება ხელახალ გაწვევას იმ ვადით, რომლითაც არ გაუვლია სამსახური — გარდა საპატიო მიზეზის არსებობისა და კანონში გათვალისწინებული ცალკეული შემთხვევებისა.
ვადამდე გათავისუფლების საფუძვლები და სისხლისსამართლებრივი დევნა
წვევამდელთა სამსახურიდან ვადამდე გათავისუფლების საფუძველია, მათ შორის, კოდექსით გათვალისწინებული შესაბამისი პირობის წარმოშობა, ჯანმრთელობის მდგომარეობა — სამხედრო-სამედიცინო კომისიის დასკვნის საფუძველზე, კანონმდებლობით დადგენილი წესით უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარება ან გარდაცვლილად გამოცხადება, ცალკეულ შემთხვევებში საქართველოს მთავრობის განკარგულება, საქართველოს მოქალაქეობის შეწყვეტა ან გარდაცვალება. სისხლისსამართლებრივი დევნის მიმდინარეობისას წვევამდელი სამსახურს აგრძელებს დადგენილი ვადით, თუ მის მიმართ გამოყენებულია პატიმრობის გარდა აღკვეთის ღონისძიება ან ნაკლებად მძიმე დანაშაულისთვის შეფარდებული აქვს არასაპატიმრო სასჯელი; პატიმრობის დროსაც კი, თუ გამოტანილია გამამართლებელი განაჩენი ან დევნა შეწყდება, პატიმრობის პერიოდი სამსახურის გავლის ვადაში ჩაითვლება — განრიდებისა და ქმედითი მონანების შემთხვევების გარდა.
წვევამდელი ვადამდე გათავისუფლდება სასამართლო გადაწყვეტილების გამოტანის შემდეგ, ფაქტობრივად ნამსახურები პერიოდის მე-2 დღიდან, თუ მას შეეფარდა სასჯელი მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის ჩადენისთვის ან თავისუფლების აღკვეთა. თუ ვადამდე გათავისუფლების საფუძველი წარმოიშვა კანონით გათვალისწინებული ცალკეული ქვეპუნქტების მიხედვით, სამხედრო მოსამსახურეს საკუთარი სურვილით შეუძლია გააგრძელოს სამსახური, და ამ შემთხვევაში მინისტრის სამართლებრივი აქტით შეიძლება დაუწესდეს დამატებითი მატერიალური უზრუნველყოფა ან/და სოციალური გარანტიები.
პროფესიული სამხედრო სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლები
პროფესიული სამხედრო სამსახურიდან გათავისუფლების საფუძვლების ჩამონათვალი კოდექსში ფართოა. მათ შორისაა: კონტრაქტით განსაზღვრული ვადის ამოწურვა; ზღვრული ასაკის მიღწევა; კონტრაქტის პირობების დარღვევა; მხარეთა შეთანხმება; რეორგანიზაცია და შტატების შემცირება; ჯანმრთელობის მდგომარეობა სამხედრო-სამედიცინო კომისიის დასკვნის საფუძველზე; კანონმდებლობით გათვალისწინებულ შემთხვევაში დისციპლინური გადაცდომის ჩადენა; სამსახურებრივი შეუსაბამობა; პირადი განცხადება გამონაკლისის სახით — დასაბუთებული და დოკუმენტებით დადასტურებული საპატიო მიზეზის, მათ შორის მძიმე ოჯახური მდგომარეობის ან სხვა სახელმწიფოში მუდმივად საცხოვრებლად გადასვლის არსებობისას; საჯარო დაწესებულებაში თანამდებობაზე არჩევა ან დანიშვნა; შეზღუდულქმედუნარიანად აღიარება ან მხარდაჭერის მიმღებად ცნობა, უგზო-უკვლოდ დაკარგულად აღიარება ან გარდაცვლილად გამოცხადება; განზრახ დანაშაულისთვის გამოტანილი გამამტყუნებელი განაჩენი ან გაუფრთხილებლობითი დანაშაულისთვის თავისუფლების აღკვეთა; ექიმის დანიშნულების გარეშე ნარკოტიკული, ფსიქოტროპული ან/და ფსიქოაქტიური ნივთიერების მოხმარება ან/და მისი ზემოქმედების ქვეშ ყოფნა; ეთიკის ნორმებისა და ქცევის წესების უგულებელყოფა ან დარღვევა, რომელიც მიმართულია სამხედრო სამსახურისა და საჯარო დაწესებულების დისკრედიტაციისკენ; გარდაცვალება; მოქალაქეობის შეწყვეტა; კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის შესახებ კანონის მოთხოვნების დარღვევა.
ჯანმრთელობის გამო გასათავისუფლებელი სამხედრო მოსამსახურე იგზავნება სამხედრო-სამედიცინო კომისიის მიერ შესაფერისობის დასადგენად. გამამტყუნებელი განაჩენის შემდეგ გათავისუფლება ხდება აღკვეთის ღონისძიების შეფარდების მომდევნო დღეს, ხოლო თუ დევნის დაწყების შემდეგ მოსამსახურე აგრძელებდა მოვალეობის შესრულებას — ფაქტობრივად ნამსახურები პერიოდის მე-2 დღიდან. სამხედრო-სამედიცინო კომისიის მიერ შეუსაბამოდ ცნობილი პირი გათავისუფლდება ჯანმრთელობის გამო, ხოლო შეზღუდულად შესაბამისი პირი გათავისუფლების შემდეგ ჩაირიცხება რეზერვში.
უკანონო გათავისუფლებისაგან დაცვა
კანონი აშკარად იცავს სამხედრო მოსამსახურეს: სამხედრო სამსახურიდან უსაფუძვლოდ და უკანონოდ გათავისუფლებული პირი უნდა აღდგეს იმავე თანამდებობაზე იმ ქვედანაყოფში, სადაც გადიოდა სამსახურს, ან ტოლფას თანამდებობაზე სხვა ქვედანაყოფში. გათავისუფლების შემდეგ იძულებით გაცდენილი დრო მას ჩაეთვლება ნამსახურობის კალენდარულ წლებში და მიეცემა შესაბამისი ანაზღაურება. ეს გარანტია აუცილებელია იმისთვის, რომ უკანონო გადაწყვეტილებამ პირს არ შეუმციროს ნამსახურობის წლები და მატერიალური უზრუნველყოფა.
პირადი განცხადებით სამსახურიდან გათავისუფლების მოთხოვნისას უფლებამოსილი პირი გადაწყვეტილებას იღებს ზოგადი ადმინისტრაციული კოდექსით დადგენილი წესით და განსაზღვრულ ვადაში. გადაწყვეტილების მიღებამდე მოსამსახურე არ თავისუფლდება მოვალეობის შესრულებისგან, გარდა დასაბუთებული და დოკუმენტებით დადასტურებული საპატიო მიზეზის — სხვა სახელმწიფოში მუდმივად საცხოვრებლად გადასვლის, საჯარო დაწესებულებაში არჩევის ან დანიშვნის, ან ობიექტური გარემოების — არსებობისა, რომელიც მიზეზთა დამოუკიდებლობის გამო შეუძლებელს ხდის მოვალეობის შესრულებას.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის გათავისუფლდება წვევამდელი ვადის გასვლისას?
ვადის გასვლის მომდევნო დღეს, გარდა საომარი მდგომარეობისა; საომარ მდგომარეობაში გათავისუფლების საკითხს წყვეტს მთავრობა და გათავისუფლება ხდება საომარი მდგომარეობის გაუქმებიდან არაუგვიანეს 10 კალენდარული დღისა.
რა ხდება წვევამდელის სამსახურის ვადასთან დაკავშირებით სისხლისსამართლებრივი დევნისას?
დევნის მიმდინარეობისას წვევამდელი სამსახურს აგრძელებს, თუ მის მიმართ გამოყენებულია პატიმრობის გარდა ღონისძიება ან აქვს არასაპატიმრო სასჯელი ნაკლებად მძიმე დანაშაულისთვის. გამამართლებელი განაჩენის ან დევნის შეწყვეტის შემთხვევაში პატიმრობის პერიოდი სამსახურის ვადაში ჩაითვლება, განრიდებისა და ქმედითი მონანების გარდა.
შეიძლება თუ არა უკანონოდ გათავისუფლებულის აღდგენა?
დიახ. უსაფუძვლოდ და უკანონოდ გათავისუფლებული სამხედრო მოსამსახურე აღდგება იმავე ან ტოლფას თანამდებობაზე, იძულებით გაცდენილი დრო ჩაეთვლება ნამსახურობის კალენდარულ წლებში და მიეცემა შესაბამისი ანაზღაურება.
ათავისუფლებენ თუ არა მოსამსახურეს განცხადებამდე გადაწყვეტილებამდე?
არა. პირადი განცხადებით გათავისუფლების გადაწყვეტილების მიღებამდე მოსამსახურე არ თავისუფლდება მოვალეობისგან, გარდა დოკუმენტებით დადასტურებული საპატიო მიზეზის — მათ შორის სხვა სახელმწიფოში გადასვლის ან საჯარო დაწესებულებაში არჩევის — არსებობისა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის ადვოკატები დაიცავენ სამხედრო მოსამსახურეების უფლებებს როგორც წვევამდელთა, ისე პროფესიული სამსახურის საკითხებზე: გათავისუფლების საფუძვლის კანონიერების შეფასება, სამხედრო-სამედიცინო კომისიის დასკვნებთან დაკავშირებული დავები, უკანონო გათავისუფლების გასაჩივრება და აღდგენა. დაგვიკავშირდით — გავაანალიზებთ თქვენს საქმეს და დავგეგმავთ დაცვის სტრატეგიას.