სამხედრო სამართალი

სამხედრო სამართალი საქართველოში — რეალური სახე

საქართველოში ცალკე სამხედრო სასამართლო სისტემა და ცალკე სამხედრო კოდექსი არ არსებობს: სამხედრო სამსახურის საწინააღმდეგო დანაშაულები განიხილება საერთო სასამართლოებში, საერთო სისხლის საპროცესო წესრიგით, და ეს ნორმები სისხლის სამართლის კოდექსის ცალკე თავშია განთავსებული. ამიტომ „სამხედრო სამართლის“ გვერდი აქ რეალურად ორი რამისგან შედგება: სამხედრო სამსახურის საწინააღმდეგო დანაშაულების თავისგან და გაწვევისგან თავის არიდების შემადგენლობებისგან. ქვემოთ განმარტებულია ხუთი მუხლი, რომლებიც ამ სფეროს სამართლებრივ ხერხემალს ქმნის — ცნებით დაწყებული, დისციპლინით, ქონებით, გაწვევით დამთავრებული და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის საყრდენით. სამსახურებრივი ყოველდღიური წესრიგი — მოვალეობა, შვებულება, გათავისუფლება — ცალკე კანონმდებლობით არის რეგულირებული და ამ გვერდის ფარგლებს გარეთ რჩება.

მუხლი 382 — ცნება: რა არის სამხედრო დანაშაული

თავის ხერხემალი მუხლი 382 არის. მისი პირველი ნაწილით სამხედრო სამსახურის საწინააღმდეგო დანაშაულად ითვლება ამ კარით გათვალისწინებული ქმედება, მიმართული სამხედრო სამსახურის წესის წინააღმდეგ, ჩადენილი სამხედრო მოსამსახურის მიერ ან რეზერვისტის მიერ სარეზერვო სამხედრო სამსახურის გავლისას. ეს ცნება ორ სუბიექტს განსაზღვრავს — სამხედრო მოსამსახურს და სარეზერვო სამსახურში მყოფ რეზერვისტს — და მთელ თავს ამ წრით ამოწმებს. მეორე ნაწილი ომიანობის ან საომარი მდგომარეობის დროს პასუხისმგებლობას საქართველოს კანონმდებლობით ანიჭებს განსაზღვრულ ჩარჩოს — ანუ მშვიდობის დროის სასჯელის ზომები ომის პირობებში ავტომატურად არ ვრცელდება.

მუხლი 356 — გაწვევამდელის თავის არიდება

მუხლი 356 გაწვევის მხარეს აწესრიგებს. პირველი ნაწილით წვევამდელის მიერ სამხედრო სამსახურისთვის თავის არიდება — მათ შორის ავადმყოფობის სიმულაციით, სხეულის თვითდაზიანებით, ყალბი დოკუმენტის გამოყენებით ან სხვაგვარად მოტყუებით — ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე. მეორე ნაწილი არასამხედრო, ალტერნატიული შრომითი სამსახურისთვის თავის არიდებას აწესრიგებს იმავე ჩამონათვალით — ჯარიმით ან საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომით ვადით ას ოთხმოციდან ორას საათამდე ან და თავისუფლების აღკვეთით ვადით ერთ წლამდე. მესამე ნაწილი საომარი ან საგანგებო მდგომარეობის დროს ჩადენილ ამ ქმედებას ამკაცრებს — თავისუფლების აღკვეთა ორიდან ხუთ წლამდე. ეს ნორმა გამოჯანმრთელობის მტკიცებულებების, დოკუმენტების ვალიდურობისა და განზრახვის საზღვრების გარშემო ტარდება და დაცვა აქ ხშირად სწორედ ამ მტკიცებულებების ხარისხზეა დამოკიდებული.