სავაჭრო სანქციების შესაბამისობის სამართლებრივი ბაზა
საერთაშორისო სანქციებზე მორგებული ეროვნული სავაჭრო კონტროლი ეფუძნება იმ კანონს, რომელიც კონტროლის საგნობრივ ნუსხებით განსაზღვრულ პროდუქციაზე ექსპორტის, იმპორტის, ტრანზიტისა და საბროკერო მომსახურების ნებართვით წესს აწესებს. კანონის მესამე მუხლის თანახმად, საკონტროლო ნუსხებით განსაზღვრული პროდუქციის ექსპორტი ხორციელდება საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად გაცემული ექსპორტის ნებართვის საფუძველზე. ეს ნიშნავს, რომ სანქციების ქვეშ მოქცეულ საქონელზე გარეშე სახელმწიფოს ბაზარზე გატანა თავისთავად აკრძალული არ არის, მაგრამ დაუშვებელია ნებართვის გარეშე — კანონი კრძალავს არა ვაჭრობას, არამედ არასანქციონირებულ ვაჭრობას. ამიტომ კომპლაიენსის პირველი ნაბიჯი ყოველთვის იმის დადგენაა, შედის თუ არა კონკრეტული პროდუქტი ან მომსახურება საკონტროლო ნუსხებში.
ორმაგი დანიშნულების პროდუქცია და ემბარგო
განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ორმაგი დანიშნულების პროდუქციას. კანონის მეოთხე მუხლის თანახმად, საკონტროლო ნუსხით გაუთვალისწინებელი ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის ექსპორტსაც კი ესაჭიროება ნებართვა, თუ ნებართვის გამცემმა გონივრული ვარაუდის საფუძველზე აცნობა ექსპორტიორს, რომ პროდუქცია მთლიანად ან ნაწილობრივ გამოყენებული იქნება ბიოლოგიური ან ქიმიური იარაღის, ბირთვული იარაღის ან ბირთვული მასალის შემცველი სხვა ასაფეთქებელი მოწყობილობის შემუშავებასთან, წარმოებასთან ან გავრცელებასთან დაკავშირებით, ანდა სამხედრო მიზნებისათვის, თუ გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციის, საერთაშორისო ვალდებულებების ან ცალმხრივად დაწესებული იარაღის ემბარგოს გამო. სამხედრო მიზნებად კანონი გულისხმობს პროდუქციის სამხედრო პროდუქციაში ჩაყენებას, საწარმოო და საცდელი აღჭურვილობის სამხედრო პროდუქციის წარმოებისთვის გამოყენებას და ნახევარფაბრიკატების ასეთ გამოყენებას. ნებართვა აუცილებელია ასევე მაშინ, როცა ექსპორტიორისთვის ცნობილია ან გონივრული ვარაუდი აქვს ასეთი გამოყენების შესახებ — ეს ბარითი ცოდნა კომპლაიენსის მთავარი საფრთხეა.
იმპორტი, ტრანზიტი და საბროკერო მომსახურება
იმპორტის მიმართულებით კანონის მეხუთე მუხლი იმავე ლოგიკას აწესებს: საკონტროლო ნუსხებით განსაზღვრული პროდუქციის იმპორტი ხორციელდება შესაბამისად გაცემული იმპორტის ნებართვის საფუძველზე. ტრანზიტის შესახებ ნორმით, სამხედრო პროდუქციის ტრანზიტი ეყრდნობა ტრანზიტის ნებართვას, ხოლო საკონტროლო ნუსხაში ერთი ან ორი ვარსკვლავით აღნიშნული ორმაგი დანიშნულების პროდუქციის ტრანზიტიც ნებართვის საფუძველზე ხორციელდება. საბროკერო მომსახურების შესახებ ნორმა განსაზღვრავს, რომ სამხედრო პროდუქციაზე საბროკერო მომსახურება ნებართვით ხორციელდება, ორმაგი დანიშნულების პროდუქციაზე კი — თუ ბროკერს ნებართვის გამცემის შეტყობინება აქვს მიღებული გონივრული ვარაუდის საფუძველზე ან თვითონ აქვს ასეთი ცოდნა ან ვარაუდი. ასე რომ, სანქციური რისკი ვრცელდება არა მხოლოდ მომხმარებელზე, არამედ შუამავალზეც — ბროკერსა და გადამზიდველზეც.