მშობელთა თანასწორუფლებიანობა — მეურვეობის განსაზღვრის საფუძველი
ბავშვის მეურვეობის განსაზღვრის თითოეული საკითხი საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1197-ე მუხლიდან იწყება: შვილების მიმართ მშობლებს თანაბარი უფლება-მოვალეობები აქვთ. ამავე ნორმით ბავშვს აქვს უფლება, ცხოვრობდეს და იზრდებოდეს ოჯახში. ეს ორი დებულება ერთად ქმნის იმ ჩარჩოს, რომელშიც მეურვეობის განსაზღვრის ყველა გადაწყვეტილება უნდა მიიღებოდეს: არც ერთ მშობელს არ გააჩნია კანონით დადგენილი წინასწარი უპირატესობა, ხოლო ბავშვის ინტერესი — ცხოვრება და აღზრდა ოჯახურ გარემოში — არის ის ღირებულება, რომლის დაცვაც ყველა მონაწილის მოვალეობაა.
პრაქტიკული თვალსაზრისით ეს ნიშნავს, რომ მეურვეობის განსაზღვრის დავა არ არის ბავშვზე „საკუთრების" განაწილება: კანონი მშობლებს თანაბარ საწყის პოზიციაზე აყენებს და მოლაპარაკების თუ სასამართლოს წინაშე ერთი და იგივე კითხვა დგას — რომელი გადაწყვეტილება იქნება ბავშვის ინტერესებთან შესაბამისობაში. სწორედ ამიტომ, სარჩელის მომზადებისას მნიშვნელოვანია არგუმენტაცია აიწყოს არა მშობლის პირადი სურვილის, არამედ ბავშვის ინტერესების ლოგიკით.
ბავშვის საცხოვრებელი ადგილი მშობლების განქორწინებისას
სამოქალაქო კოდექსის 1201-ე მუხლი არეგულირებს არასრულწლოვანი შვილის საცხოვრებელ ადგილთან დაკავშირებულ საკითხს. თუ განქორწინების გამო ან სხვა მიზეზით მშობლები ცალ-ცალკე ცხოვრობენ, მათ შეთანხმებაზეა დამოკიდებული, თუ ვის ექნება უფლება, გადაწყვიტოს, ვისთან უნდა ცხოვრობდეს არასრულწლოვანი შვილი. შეთანხმება მშობლებს შორის უფრო სწრაფი და ნაკლებად დამღლევი გზაა, თუმცა მისი შინაარსი მაინც ბავშვის ინტერესებს უნდა ემყარებოდეს.
თუ მშობლები ვერ შეთანხმდნენ, დავას იმის თაობაზე, თუ ვისთან უნდა ცხოვრობდეს არასრულწლოვანი შვილი, წყვეტს სასამართლო ბავშვის ინტერესების გათვალისწინებით. ამავე ნორმის მიხედვით, ასეთ შემთხვევაში მშობლის უფლება, იყოს ბავშვის წარმომადგენელი სასამართლო დავასთან მიმართებით, შეჩერებულია. მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო ნიშნავს ბავშვის წარმომადგენელს, რომელიც საქმის სასამართლოში განხილვის დროს ბავშვის ინტერესებს წარმოადგენს. ეს გარანტია სასამართლო პროცესში ბავშვის დამოუკიდებელ ხმას ქმნის მაშინ, როცა მისი მშობლები ერთმანეთს ეწინააღმდეგებიან.
განქორწინებული თუ ცალ-ცალკე მცხოვრები მშობლების უფლებები და მოვალეობები
სამოქალაქო კოდექსის 1202-ე მუხლი ხაზგასმით ადგენს, რომ მშობლებს თანაბრად აქვთ ყველა უფლება და მოვალეობა თავიანთი შვილების მიმართ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი განქორწინებული არიან ან ცალ-ცალკე ცხოვრობენ. განქორწინება შვილთან ურთიერთობის იურიდიულ საფუძველს არ შლის — ის ცვლის მხოლოდ მშობლების ურთიერთობას ერთმანეთთან, და არა მათ ურთიერთობას შვილთან.
ამ მუხლის მეორე ნაწილი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პრაქტიკისთვის: მშობელს, რომელთანაც შვილი ცხოვრობს, უფლება არა აქვს, შეზღუდოს მეორე მშობლის უფლება-მოვალეობები. ამის მიუხედავად, თუ ერთი მშობელი ფაქტობრივად ბლოკავს მეორე მშობლის კავშირს შვილთან, დაზარალებულ მხარეს კანონიერი დაცვის საშუალებები გააჩნია — მათი გამოყენების წესი კოდექსის სხვა ნორმებით არის განსაზღვრული.