ბავშვის საერთაშორისო გატაცება ან უკანონო დაკავება ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე და გადაუდებელი კატეგორიის სამართლებრივი დავაა. ეს ხდება მაშინ, როდესაც ერთ-ერთ მშობელს ბავშვი გაჰყავს მისი მუდმივი საცხოვრებელი ქვეყნიდან მეორე მშობლის თანხმობის გარეშე, ან არ აბრუნებს ბავშვს შეთანხმებული დროებითი ყოფნის (მაგალითად, არდადეგების) შემდეგ. საქართველო არის ჰააგის 1980 წლის კონვენციის წევრი „ბავშვთა საერთაშორისო გატაცების სამოქალაქო ასპექტების შესახებ“, რაც ნიშნავს, რომ ქვეყანას აქვს ვალდებულება, უზრუნველყოს უკანონოდ გადაადგილებული ან დაკავებული ბავშვის სწრაფი დაბრუნება მისი მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის სახელმწიფოში. ეს პროცესი არ გულისხმობს მეურვეობის განსაზღვრას (ვისთან უნდა იცხოვროს ბავშვმა საბოლოოდ); მისი მიზანია „სტატუს-კვოს“ აღდგენა და იურისდიქციის დაბრუნება იმ ქვეყნის სასამართლოსთვის, სადაც ბავშვი აქამდე ცხოვრობდა.
ამ ტიპის საქმეებში დრო კრიტიკულია. კონვენცია და ქართული კანონმდებლობა ადგენს მკაცრ ვადებს. დაგვიანებულმა რეაგირებამ შეიძლება გამოიწვიოს ბავშვის ახალ გარემოსთან ადაპტაცია, რაც დაბრუნებას გაართულებს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ადვოკატებთან, რომლებიც სპეციალიზდებიან საერთაშორისო საოჯახო სამართალში და აქვთ ჰააგის კონვენციის საქმეების წარმოების გამოცდილება.
რას მოიცავს საერთაშორისო გატაცების მომსახურება?
მომსახურება მოიცავს სასწრაფო და კომპლექსურ ღონისძიებებს ბავშვის დასაბრუნებლად ან უკანონო დაბრუნების მოთხოვნისგან თავის დასაცავად:
- ბავშვის დაბრუნების მოთხოვნა: სარჩელის მომზადება და წარდგენა სასამართლოში ბავშვის მუდმივი საცხოვრებელი ადგილის ქვეყანაში დაბრუნების მოთხოვნით ჰააგის კონვენციის საფუძველზე.
- ცენტრალურ ორგანოსთან მუშაობა: საქართველოს იუსტიციის სამინისტროსთან (როგორც ცენტრალურ ორგანოსთან) კოორდინაცია საერთაშორისო პროცედურების დასაწყებად.
- თავდაცვა დაბრუნების მოთხოვნაზე: იმ მშობლის ინტერესების დაცვა, რომელსაც ედავებიან გატაცებას (მაგალითად, თუ დაბრუნება ბავშვს ფიზიკურ ან ფსიქოლოგიურ საფრთხეს უქმნის).
- გამგზავრების პრევენცია: სასამართლო აკრძალვის მიღება ბავშვის საზღვარგარეთ გაყვანაზე, თუ არსებობს გატაცების რეალური საფრთხე.
- აღსრულება: სასამართლო გადაწყვეტილების აღსრულების პროცესში ჩართულობა, რაც ხშირად მოითხოვს ფსიქოლოგებისა და სოციალური მუშაკების მონაწილეობას ბავშვის სტრესის შესამცირებლად.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
საერთაშორისო გატაცების საქმეები ხშირად ვითარდება შერეული ოჯახების დაშლის ფონზე:
პირველი სცენარია „არდადეგები“. ქართველი დედა და უცხოელი მამა ცხოვრობენ საფრანგეთში. დედას ბავშვი ჩამოჰყავს საქართველოში ზაფხულზე მამის თანხმობით, მაგრამ სექტემბერში უკან აღარ აბრუნებს. ეს კვალიფიცირდება როგორც უკანონო დაკავება.
მეორე შემთხვევაა გაქცევა. მშობელი იღებს ბავშვს და გარბის საქართველოდან (ან პირიქით, საქართველოში) მეორე მშობლის უჩუმრად, ხშირად ყალბი საბუთებით ან მესამე ქვეყნის გავლით.
მესამე სცენარია „საფრთხე“. მშობელი აცხადებს, რომ ბავშვი გაიყვანა იმიტომ, რომ მეორე მშობელი ძალადობდა. ჰააგის კონვენცია ითვალისწინებს გამონაკლისს (მუხლი 13ბ), თუ დამტკიცდა, რომ დაბრუნება ბავშვს მძიმე საფრთხეს შეუქმნის.
მეოთხე სიტუაციაა 1 წელზე მეტი ხნის გასვლა. თუ გატაცებიდან 1 წელზე მეტი გავიდა და ბავშვი შეეგუა ახალ გარემოს, სასამართლომ შეიძლება უარი თქვას დაბრუნებაზე. ამიტომ სისწრაფე გადამწყვეტია.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
ამ კატეგორიის დავები რეგულირდება უპირატესად საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და სპეციალური შიდა ნორმებით:
- ჰააგის 1980 წლის კონვენცია: „ბავშვთა საერთაშორისო გატაცების სამოქალაქო ასპექტების შესახებ“. ეს არის მთავარი ინსტრუმენტი, რომელიც ადგენს დაბრუნების მექანიზმს.
- საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსი: თავი XLII2 განსაზღვრავს ბავშვის უკანონო გადაადგილებასთან დაკავშირებული საქმეების განხილვის სპეციალურ, დაჩქარებულ წესებს (სასამართლომ გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს 6 კვირის ვადაში).
- საქართველოს იუსტიციის მინისტრის ბრძანება: არეგულირებს ცენტრალური ორგანოს ფუნქციებს და ბავშვის ადგილსამყოფელის დადგენის პროცედურებს.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პროცესი იწყება განაცხადის შეტანით ცენტრალურ ორგანოში (იუსტიციის სამინისტრო) ან პირდაპირ სასამართლოში. ადვოკატი ამზადებს მტკიცებულებებს, რომ ბავშვის მუდმივი საცხოვრებელი ადგილი იყო სხვა ქვეყანაში და რომ გადაყვანა მოხდა უკანონოდ. სასამართლო პროცესი არის ძალიან სწრაფი. მოსამართლე არ განიხილავს, რომელი მშობელი უკეთესია; ის განიხილავს მხოლოდ იმას, დაირღვა თუ არა მეორე მშობლის მეურვეობის უფლება და არსებობს თუ არა დაბრუნების გამომრიცხავი გარემოებები (საფრთხე). გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, თუ მხარე ნებაყოფლობით არ ასრულებს მას, ერთვება აღსრულების პოლიცია და სოციალური სამსახური.
რატომ Legal.ge?
ბავშვის საერთაშორისო გატაცების საქმეები იურიდიულად ურთულესია და მოითხოვს საერთაშორისო სამართლის ღრმა ცოდნას და უცხო ენების ფლობას. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით სპეციალისტებს, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება ტრანსსასაზღვრო დავებში და შეუძლიათ ოპერატიულად იმოქმედონ კრიზისულ სიტუაციაში. დრო არ ითმენს — იპოვეთ სპეციალისტი დღესვე.
განახლდა: ...