შვილის რჩენის მოვალეობის სამართლებრივი საფუძვლები
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1212-ე მუხლი შვილების რჩენის მოვალეობას მშობლების ძირითად ვალდებულებად აცხადებს: მშობლები მოვალენი არიან არჩინონ თავიანთი არასრულწლოვანი შვილები. ეს მოვალეობა არასრულწლოვნობასთან ერთად არ სრულდება ყოველთვის: კანონის თანახმად, მშობლები ვალდებულნი არიან არჩინონ ისეთი შრომისუუნარო შვილებიც, რომლებიც დახმარებას საჭიროებენ, მაშინაც კი, როცა შვილები სრულწლოვანი გახდნენ. შვილის რჩენის მოთხოვნები სწორედ ამ ნორმაზე დგას: ისინი განსაზღვრავს, ვინ, ვისგან და რა წესით შეიძლება მოითხოვოს ბავშვის შესანახად საჭირო სახსრები, და აწყობს მშობლებს შორის წარმოქმნილ დავას ალიმენტის ოდენობაზე. მოვალეობა ორივე მშობელზე ვრცელდება და მისი შესრულება ბავშვის ინტერესებისგან არის განპირობებული, და არა მშობლებს შორის არსებული ურთიერთობის ხასიათით. მოთხოვნის მომზადებამდე მნიშვნელოვანია ბავშვის რეგულარული საჭიროებების გაანგარიღება — კვება, ტანსაცმელი, განათლება, სამედიცინო მომსახურება — რადგან სწორედ ეს შეადგენს იმ აუცილებელ მოთხოვნათა ბაზას, რომლის ფარგლებშიც სასამართლო გონივრულ და სამართლიან შეფასებას აწარმოებს.
ალიმენტის ოდენობის განსაზღვრა შეთანხმებით და სასამართლოში
სამოქალაქო კოდექსის 1213-ე მუხლი ალიმენტის ოდენობის განსაზღვრის პირველ წესს მშობლების ურთიერთშეთანხმებაში ხედავს: არასრულწლოვანი ან სრულწლოვანი შრომისუუნარო შვილებისთვის გადასახდელი ალიმენტების ოდენობას განსაზღვრავენ მშობლები ურთიერთშეთანხმებით. თუ მშობლები ოდენობაზე ვერ შეთანხმდნენ, დავას გადაწყვეტს სასამართლო — ასეთია 1214-ე მუხლის წესი. სასამართლო ალიმენტის ოდენობას განსაზღვრავს გონივრული, სამართლიანი შეფასების საფუძველზე, შვილის ნორმალური რჩენა-აღზრდისათვის აუცილებელ მოთხოვნათა ფარგლებში. ალიმენტის ოდენობის განსაზღვრისას სასამართლო მხედველობაში იღებს როგორც მშობლების, ისე შვილის რეალურ მატერიალურ მდგომარეობას, ამიტომ ერთი და იმავე ოჯახისთვისაც კი პასუხი ყოველთვის ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია დადასტურებულ შემოსავლებზე, ხარჯებსა და საჭიროებებზე. მშობლებს შორის მიღწეული შეთანხმება ზუსტად ფიქსირებას საჭიროებს, რათა მოგვიანებით ორივე მხარემ მისი შინაარსი მარტივად დაადასტუროს და კამათი არ გაჩნდეს იმაზე, რასაც მხარეები ერთმანეთს დაპირდნენ.