მეუღლეთა საერთო ვალები და მათი გაყოფის წესი
განქორწინებისა და ქონების გაყოფის დროს ხშირად დგება კითხვა: როგორ იყოფა ის ვალები, რომლებიც ქორწინების პერიოდში შეიქმნა. საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის 1169-ე მუხლი ამ საკითხს მკაფიოდ წყვეტს: მეუღლეთა საერთო ვალები მათ შორის იყოფა საერთო ქონებაში თითოეულის კუთვნილი წილის თანაზომიერად. ეს ნიშნავს, რომ ვალის გაყოფა პირდაპირ არის დაკავშირებული იმ წილებთან, რომლებიც მეუღლეებს საერთო ქონებაში გააჩნიათ — და რაც უფრო მეტი წილი აქვს მეუღლეს ქონებაში, მით მეტი საერთო ვალის ფარგლებში ეკისრება. სწორედ ამიტომ საერთო ქონების შემადგენლობისა და წილების სწორი დადგენა ვალების გაყოფის საქმის საფუძველია.
პრაქტიკულად საქმე ყოველთვის აუდიტით იწყება: უნდა დადგინდეს, რომელი ვალდებულება როდის შეიქმნა, ვინ იყო მისი მხარე და რა გახდა ამ ვალდებულებით მიღებული. ეს ინფორმაცია წყვეტს, ვახდენთ თუ არა ვალს საერთოდ და ვინ აგებს პასუხისმგებლობას მასზე. დოკუმენტური კვალი — ხელშეკრულებები, გადახდები, ამონაწერები — სწორედ ის საყრდენია, რომლის გარეშეც სასამართლო ვერ დაადგენს არც ვალის ხასიათს და არც გამოყენების მიმართულებას.
ერთ-ერთი მეუღლის პირადი ვალი და გადახდევინების წესი
სხვაგვარად წყდება იმ ვალის ბედი, რომელიც მხოლოდ ერთ-ერთ მეუღლეს აქვს: ასეთი ვალის დასაფარავად გადახდევინება შეიძლება მოხდეს ამ მეუღლის საკუთარი ქონებიდან ან/და თანასაკუთრებაში მისი წილიდან, რომელსაც იგი მიიღებდა ქონების გაყოფის შემთხვევაში. ანუ მეორე მეუღლის წილი პირადი ვალისგან პრინციპულად დაცულია — კრედიტორს შეუძლია მხოლოდ იმის აღწერა, რაც გადამხდელ მეუღლეს ეკუთვნის. ეს გარანტია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მაშინ, როცა ერთ-ერთი მეუღლე ფინანსურად აქტიურ საქმიანობას ეწევა და მისი ვალდებულებები საგრძნობლად იზრდება.
როდის შეიძლება საერთო ქონებიდან გადახდევინება
პირადი ვალის მიუხედავად, კანონი ამ წესის მკაფიო გამონაკლისებს აწესებს. პირველი: აღნიშნული ვალების გამო მეუღლეთა საერთო ქონებიდან გადახდევინება შეიძლება მაშინ, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ რაც ვალდებულებით იყო მიღებული, გამოყენებულია მთელი ოჯახის საერთო ინტერესებისათვის. მეორე: ერთ-ერთი მეუღლის დანაშაულით მიყენებული ზიანის ანაზღაურებისას მეუღლეთა თანასაკუთრებიდან გადახდევინება შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, თუკი განაჩენით დადგინდება, რომ ეს ქონება შეძენილია დანაშაულის ჩადენის შედეგად მიღებული სახსრებით. თითოეულ ამ შემთხვევაში გადაწყვეტილება სასამართლოს დასკვნაზეა დამოკიდებული, ამიტომ მტკიცებულებების მომზადება — საბუთები, რომლებიც ასახავს ვალდებულებით მიღებულის დანიშნულებას ან ქონების შეძენის წყაროს — გადამწყვეტია.