სადავო განქორწინება ნიშნავს განქორწინებას სასამართლოს გზით, როცა მეუღლეები ვერ თანხმდებიან ან ვადავობენ თანხლებულ საკითხებს — შვილებთან, რჩენასთან და ქონებასთან დაკავშირებით. სამოქალაქო კოდექსი ზუსტად განსაზღვრავს, როგორ იხილება ეს საქმეები სასამართლოში, რა ვადები და შესარიგებელი მექანიზმები არსებობს და რომელ თანხლებულ საკითხებს წყვეტს სასამართლო ერთსადაიმავე საქმეში. ამ გვერდზე განვმარტავთ ამ წესებს იმისთვის, რომ მეუღლემ იცოდეს, რას ელოდება სასამართლო დავაში და როგორ ააგოს პოზიცია.
ქორწინების შეწყვეტა და სასამართლოს გზა
ქორწინება სამოქალაქო კოდექსით წყდება ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვალებით, კანონით დადგენილი წესით ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვლილად გამოცხადებით ან განქორწინებით. სადავო შემთხვევაში განქორწინება ხდება მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით, და
სადავო განქორწინების საქმე ხშირად ერთდროულად რამდენიმე დავას აერთიანებს: თავად ქორწინების შეწყვეტა, შვილების ბედი, რჩენის ოდენობა და ქონებრივი ურთიერთობები. სწორედ ამიტომ ასეთ საქმეში მხარის მომზადებულობა — დოკუმენტები, მტკიცებულებები და მოთხოვნების სწორი ფორმულირება — გადაწყვეტილების შინაარსს პირდაპირ განსაზღვრავს, და პროცესის დაწყებამდე კლიენტმა უნდა იცოდეს, რომ სასამართლო ყოველ თანხლებულ საკითხს კანონით დადგენილი წესით წყვეტს.
სწორედ ამ გზის გავლისას იბადებს პრაქტიკული კითხვები: რამდენად ჩქარა დასრულდება საქმე, რა მოხდება შვილებთან და ქონებასთან და ვინ დაიცავს სუსტი მხარის ინტერესებს.განქორწინების საქმეებს სასამართლო განიხილავს სასარჩელო წარმოების წესით, რომელიც დადგენილია სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით. ეს ნიშნავს, რომ ერთი მეუღლე სარჩელს აღძრავს, მეორე მხარე პასუხობს, და სასამართლო მტკიცებულებების საფუძველზე წყვეტს, არსებობს თუ არა განქორწინების საფუძველი.
შერიგების მექანიზმი და მისი ზღვარი
სასამართლო ზომებს იღებს მეუღლეთა შესარიგებლად: მას უფლება აქვს გადადოს საქმის განხილვა და მეუღლეებს დაუნიშნოს შესარიგებელი ვადა, რომელიც ექვს თვეს არ უნდა აღემატებოდეს. ეს მექანიზმ სასამართლოს საშუალებას აძლევს, დრო მისცეს ოჯახს კონფლიქტის დასაძლევად — თუმცა შესარიგებელი ვადა პროცესს აგრძელებს, და მოსარჩელემ ამაში უნდა გათვალისწინებული ჰქონდეს.
განქორწინება მოხდება, თუ სასამართლო დაადგენს, რომ მეუღლეთა შემდგომი ერთად ცხოვრება და ოჯახის შენარჩუნება შეუძლებელია, მიუხედავად შესარიგებლად მიღებული ზომებისა. სწორედ ეს ფორმულირებაა სარჩელის არსი: მხარემ უნდა დაამტკიცოს, რომ ოჯახური ურთიერთობა აღდგენას არ ექვემდებარება, და ამ დასკვნამდე სასამართლო მხოლოდ მტკიცებულებების საფუძველზე მიდის.
შვილები და მეუღლის რჩენა ერთსადაიმავე საქმეში
როცა მეუღლენი არ არიან შეთანხმებული განქორწინების შემდეგ შვილების საცხოვრებელ ადგილსა და მათ სარჩენად გადასახდელ სახსრებზე, სასამართლო მოვალეა განქორწინებასთან ერთად განსაზღვროს, თუ რომელი შვილი რომელ მშობელთან დარჩეს და რომელ მშობელს რა ოდენობით უნდა გადახდეს სარჩო, ანუ ალიმენტი. ამ შემთხვევაში, საჭიროებისამებრ, საქმეში მონაწილეობის მისაღებად ჩაბმულ უნდა იქნეს მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო — ეს ორგანო სასამართლოს შვილების ინტერესების შეფასებაში ეხმარება.
მეუღლის რჩენაც განქორწინების საქმის ნაწილია: იმ მეუღლის თხოვნით, რომელსაც უფლება აქვს მიიღოს სარჩო მეორე მეუღლისგან, სასამართლო ვალდებულია განქორწინების საქმის გადაწყვეტასთან ერთად განსაზღვროს იმ სახსრების ოდენობა, რაც მეორე მეუღლემ უნდა გადაიხადოს. გადაწყვეტილების გამოტანისას სასამართლო, როცა აუცილებელია, ზომებს იღებს მცირეწლოვანი შვილებისა და შრომისუუნარო მეუღლის ინტერესების დასაცავად.
ქონების გაყოფა და მისი ზღვარი
მეუღლეების ან ერთ-ერთი მათგანის თხოვნით სასამართლო ვალდებულია განქორწინების საქმის გადაწყვეტასთან ერთად განიხილოს იმ ქონების გაყოფის საკითხი, რომელიც მეუღლეთა თანასაკუთრებას წარმოადგენს. ეს შესაძლებლობა პრაქტიკულად მნიშვნელოვანია, რადგან თანასაკუთრებაში არსებული ქონების გამოყოფა ცალკე დავად ქცევის ნაცვლად ერთ საქმეში იხსნება.
ამ წესს ზღვარიც აქვს: თუ ქონების ასეთი გაყოფა ეხება მესამე პირის უფლებებს, დავა ქონების გაყოფის შესახებ არ შეიძლება გადაწყდეს განქორწინების საქმესთან ერთად. მესამე პირის ინტერესების არსებობისას ქონების საკითხი ცალკე განხილვას საჭიროებს, და ამის დროული დადგენა დავის სტრატეგიას წინასწარ ცვლის.
განქორწინების შესახებ სასამართლოს კანონიერ ძალაში შესული გადაწყვეტილების საფუძველზე განსახორციელებელ განქორწინების რეგისტრაციასთან დაკავშირებით კი კანონი ხანდაზმულობის ვადას არ უკავშირებს — ავს — გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ რეგისტრაციისთვის მიმართვა დროში შეზღუდული არ არის.
ხშირად დასმული კითხვები
რომელი ორგანო წყვეტს სადავო განქორწინებას?
სასამართლო, სასარჩელო წარმოების წესით — სარჩელის საფუძველზე და მტკიცებულებების განხილვის შემდეგ.
შეიძლება თუ არა საქმის გადავადება?
დიახ — შესარიგებლად სასამართლოს შეუძლია გადადოს განხილვა და დაუნიშნოს მეუღლეებს ვადა, რომელიც ექვს თვეს არ აღემატება.
რას წყვეტს სასამართლო შვილებთან დაკავშირებით?
მეუღლეთა უთანხმოებისას — თუ რომელი შვილი რომელ მშობელთან დარჩეს და რომელი მშობელი რა ოდენობით გადაიხდის ალიმენტს; საჭიროებისამებრ ერთვება მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანო.
შეიძლება თუ არა ქონების გაყოფა განქორწინებასთან ერთად?
დიახ, მეუღლეთა თანასაკუთრების შემთხვევაში; მესამე პირის უფლებების შელეხისას კი ქონების დავა ცალკე უნდა განხილულიყოს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის ადვოკატები სადავო განქორწინების საქმეებს მთლიანად მართავენ: ვამზადებთ სარჩელს, ვაყალიბებთ პოზიციას შვილების საცხოვრებელ ადგილსა და ალიმენტზე, ვასაბუთებთ მეუღლის რჩენისა და თანასაკუთრების გაყოფის მოთხოვნებს. დაგვიკავშირდით კონსულტაციისთვის — შევაფასებთ თქვენს ვითარებას და მოვამზადებთ ისეთ სტრატეგიას, რომელიც თქვენს ინტერესებს სასამართლოში დაიცავს.