სამკვიდროს გახსნის ადგილის მნიშვნელობა
მაშინ, როცა მემკვიდრეობა სახელმწიფო საზღვრებს სცილდება, პირველი საკითხი, რომელიც უნდა გადაწყდეს, სამკვიდროს გახსნის ადგილია. სწორედ ეს კატეგორია განსაზღვრავს, სად ითვლება სამკვიდრო გახსნილად, და მისი სწორი განსაზღვრა საერთაშორისო მემკვიდრეობის მთელი შემდგომი პროცესის საფუძველია. წესები, რომლებიც ამ საკითხს არეგულირებს, მემკვიდრეობის ნორმებითაა დადგენილი და ისინი სხვადასხვა სიტუაციას — საქართველოში, დროებით ან მუდმივად საზღვარგარეთ მცხოვრებ პირებს — ცალკეულწესით აგვარებს.
ზოგადი წესი გახსნის ადგილის შესახებ
სამკვიდროს გახსნის ადგილად ითვლება მამკვიდრებლის საცხოვრებელი ადგილი, ხოლო, თუ იგი ცნობილი არ არის, სამკვიდროს ადგილსამყოფელი. ეს ზოგადი წესია: პირველ რიგში იქნება მითითებული ის ადგილი, სადაც გარდაცვლილი ცხოვრობდა, და მხოლოდ მაშინ, თუ საცხოვრებელი ადგილი დადგენილი ვერ იქნება, გამოიყენება სამკვიდროს რეალური მდებარეობა.
განსაკუთრებული წესი გამოიყენება მაშინ, როცა სამკვიდრო სხვადასხვა ადგილას იმყოფება: ასეთ შემთხვევაში სამკვიდროს გახსნის ადგილად მიიჩნევა უძრავი ქონების ან მისი ფასეული ნაწილის ადგილსამყოფელი, ხოლო, თუ უძრავი ქონება არ არის, მაშინ მოძრავი ქონების ან მისი ძირითადი ნაწილის ადგილსამყოფელი. ანუ გაბნეული სამკვიდროს შემთხვევაში გადამწყვეტია ქონების ხასიათი: უძრავი ქონება ან მისი ყველაზე ფასეული ნაწილი უპირატესობას იღებს, ხოლო მისი არარსებობისას — მოძრავი ქონების ძირითადი მასა.
დროებით საზღვარგარეთ მცხოვრები მოქალაქის სამკვიდრო
საქართველოს მოქალაქის გარდაცვალების შემდეგ, რომელიც დროებით ცხოვრობდა საზღვარგარეთ და იქ გარდაიცვალა, სამკვიდროს გახსნის ადგილს წარმოადგენს საზღვარგარეთ გამგზავრებამდე საქართველოში მისი საცხოვრებელი ადგილი, ხოლო, თუ იგი ცნობილი არ არის, მაშინ სამკვიდროს ან მისი ძირითადი ნაწილის ადგილსამყოფელი. ეს ნიშნავს, რომ დროებითი ყოფნა უცხოეთში საქართველოსთან კავშირს წყვეტს მხოლოდ ფაქტობრივად, სამართლებრივად კი მემკვიდრეობის გახსნა კვლავ საქართველოსკენ არის ორიენტირებული — გამგზავრებამდელ საცხოვრებელ ადგილამდე.
პრაქტიკული შედეგი მნიშვნელოვანია: ოჯახისთვის, რომლის ახლობელიც საზღვარგარეთ მუშაობდა ან სწავლობდა და იქ გარდაიცვალა, გახსნის ადგილის ძიება ჯერ საქართველოში უნდა დაიწყოს — იმ მისამართიდან, საიდანაც გამგზავრება მოხდა. მხოლოდ მაშინ, თუ ეს ადგილი ვერ დგინდება, მიმართვა ხდება სამკვიდროს ან მისი ძირითადი ნაწილის რეალურ მდებარეობას, რაც შეიძლება სხვა სახელმწიფოში აღმოჩნდეს.