საქართველოს სამოქალაქო კანონმდებლობა იცავს გარდაცვლილის უახლოესი ნათესავების ინტერესებს, მიუხედავად იმისა, თუ რა წერია ანდერძში. ეს მექანიზმი ცნობილია როგორც „სავალდებულო წილი“. ხშირად ხდება, რომ მამკვიდრებელი (ანდერძის დამტოვებელი) მთელ ქონებას უტოვებს ერთ კონკრეტულ პირს (მაგალითად, მეორე მეუღლეს ან მხოლოდ ერთ შვილს), რითაც უსამართლოდ ტოვებს მემკვიდრეობის გარეშე სხვა შვილებს ან მშობლებს. კანონი მკაცრად ადგენს, რომ პირველი რიგის მემკვიდრეებს (შვილები, მშობლები, მეუღლე) აქვთ უფლება მოითხოვონ სავალდებულო წილი, ანდერძის შინაარსის მიუხედავად. ეს უფლება აბსოლუტურია და მისი შეზღუდვა ანდერძით დაუშვებელია.
სავალდებულო წილის საკითხები წარმოშობს ურთულეს სამართლებრივ დავებს. მთავარი გამოწვევა არის წილის ოდენობის სწორი გაანგარიშება და მისი რეალური მიღება, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ანდერძით მემკვიდრე უარს ამბობს თანამშრომლობაზე. ბევრმა მოქალაქემ არ იცის, რომ სავალდებულო წილის მოთხოვნას აქვს ხანდაზმულობის ვადა, რომლის გაშვების შემთხვევაში უფლება იკარგება. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ადვოკატებთან, რომლებიც დაგეხმარებიან თქვენი კანონიერი უფლების აღდგენაში და გარანტირებული წილის მიღებაში.
რას მოიცავს სავალდებულო მემკვიდრეობის მომსახურება?
ეს სერვისი ფოკუსირებულია ანდერძით დაჩაგრული მემკვიდრეების უფლებების აღდგენაზე:
- უფლების დადგენა: იმის გარკვევა, ეკუთვნის თუ არა პირს სავალდებულო წილი (მხოლოდ I რიგის მემკვიდრეები).
- წილის გაანგარიშება: კანონით, სავალდებულო წილი შეადგენს იმ ქონების ნახევარს, რასაც მემკვიდრე მიიღებდა კანონით მემკვიდრეობის დროს. იურისტი აკეთებს ამ რთულ მათემატიკურ და სამართლებრივ გათვლას.
- მოლაპარაკება ანდერძით მემკვიდრესთან: მცდელობა, რომ ანდერძით მემკვიდრემ ნებაყოფლობით გამოყოს სავალდებულო წილი სასამართლოს გარეშე.
- სასამართლო დავა: სარჩელის მომზადება სავალდებულო წილის გამოთხოვნის მიზნით, თუ ნებაყოფლობითი შეთანხმება ვერ ხერხდება.
- ჩუქების გათვალისწინება: სავალდებულო წილის გაანგარიშებისას მხედველობაში მიიღება ის ქონებაც, რომელიც გარდაცვლილმა სიცოცხლეში აჩუქა მესამე პირებს (გარდაცვალებამდე ბოლო პერიოდში), რათა თავიდან აეცილებინა სავალდებულო წილის გაცემა.
ხშირად გავრცელებული სიტუაციები
სავალდებულო წილის დავები ხშირად ვითარდება შემდეგ შემთხვევებში:
პირველი სცენარია „ახალი ოჯახი“. მამამ მთელი ქონება ანდერძით დაუტოვა მეორე მეუღლეს, ხოლო პირველი ქორწინებიდან შვილები მემკვიდრეობის გარეშე დატოვა. შვილებს უფლება აქვთ მოითხოვონ სავალდებულო წილი (კუთვნილი წილის ნახევარი).
მეორე შემთხვევაა „უღირსი მემკვიდრე“. ანდერძით მემკვიდრე ამტკიცებს, რომ სავალდებულო წილის მიმღები პირი არის „უღირსი მემკვიდრე“ (მაგალითად, არ უვლიდა მშობელს) და ამიტომ არ უნდა მიიღოს წილი. ეს მოითხოვს სერიოზულ სამართლებრივ დაცვას.
მესამე სცენარია ქონების გადამალვა ჩუქებით. გარდაცვლილმა სიკვდილამდე 1 თვით ადრე მთელი ქონება აჩუქა ერთ შვილს, რათა მეორეს არაფერი დარჩენოდა. კანონი ითვალისწინებს ასეთი ჩუქების ჩათვლას სავალდებულო წილის მასაში.
მეოთხე სიტუაციაა ვადის გაშვება. სავალდებულო წილის მოთხოვნის უფლება იზღუდება დროში (სამკვიდროს გახსნიდან 3 წელი). ხშირად მემკვიდრეები აგვიანებენ მიმართვას, რადგან არ იციან ამ ვადის შესახებ.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
სავალდებულო წილის საკითხები მკაცრად რეგულირდება სამოქალაქო კოდექსით:
- საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი (მუხლები 1336-1343): ადგენს სავალდებულო წილის უფლებას. მუხლი 1336 განსაზღვრავს, რომ მამკვიდრებლის შვილებს, მშობლებსა და მეუღლეს, ანდერძის შინაარსის მიუხედავად, ეკუთვნით სავალდებულო წილი.
- წილის ოდენობა: სავალდებულო წილი არის იმ წილის ნახევარი, რაც მემკვიდრეს კანონით მემკვიდრეობისას ერგებოდა.
- უარი სავალდებულო წილზე: მემკვიდრეს შეუძლია უარი თქვას სავალდებულო წილის მიღებაზე, მაგრამ ეს არ იწვევს ამ წილის გადასვლას მის მემკვიდრეებზე.
პროცესის მიმდინარეობა და ეტაპები
პროცესი იწყება ანდერძის გაცნობით. თუ ირკვევა, რომ I რიგის მემკვიდრე ანდერძში არ არის მოხსენიებული, ადვოკატი იწყებს სავალდებულო წილის გაანგარიშებას. ეს რთული პროცესია, რადგან უნდა შეფასდეს მთელი ქონება. შემდეგ იგზავნება მოთხოვნა ანდერძით მემკვიდრესთან. თუ ის უარს აცხადებს წილის გამოყოფაზე, საქმე გადაეცემა სასამართლოს. სასამართლო ავალდებულებს ანდერძით მემკვიდრეს, გადაუხადოს კომპენსაცია ან გამოყოს ქონების ნაწილი სავალდებულო მემკვიდრის სასარგებლოდ.
რატომ Legal.ge?
სავალდებულო წილის მოთხოვნა მოითხოვს ზუსტ მათემატიკურ და სამართლებრივ გათვლებს. შეცდომამ შეიძლება გამოიწვიოს ათასობით ლარის დაკარგვა. Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებს, რომლებმაც იციან, როგორ დაიცვან თქვენი მემკვიდრეობითი უფლებები ანდერძის არსებობის მიუხედავად.
განახლდა: ...