თანამშრომელთა წილობრივი მონაწილეობის გეგმები (ESOP - Employee Stock Ownership Plans) და ოფციონები წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე მძლავრ ინსტრუმენტს ტალანტების მოსაზიდად და შესანარჩუნებლად, განსაკუთრებით სტარტაპებისა და ტექნოლოგიური კომპანიებისთვის. საქართველოში ეს პრაქტიკა სულ უფრო პოპულარული ხდება, რადგან ის საშუალებას აძლევს კომპანიებს, შეინარჩუნონ ფულადი ნაკადები და თანამშრომლებს შესთავაზონ კომპანიის წარმატებაში თანამონაწილეობა. თუმცა, ოფციონების გაცემა სამართლებრივად რთული პროცესია, რომელიც მოითხოვს კორპორაციული სამართლის, შრომის სამართლისა და საგადასახადო კოდექსის ღრმა ცოდნას. არასწორად შედგენილმა ოფციონმა შეიძლება გამოიწვიოს მძიმე საგადასახადო შედეგები დასაქმებულისთვის ან კორპორაციული მართვის პრობლემები დამფუძნებლებისთვის.
Legal.ge გთავაზობთ კავშირს კორპორაციულ იურისტებთან, რომლებიც სპეციალიზდებიან ESOP-ების და ოფციონების სტრუქტურირებაზე. მათი მომსახურება მოიცავს:
- ESOP გეგმის შემუშავებას: ოფციონის გაცემის პირობების (Option Pool), მონაწილეთა წრის და წესების განსაზღვრას.
- Vesting-ის გრაფიკის გაწერას: ე.წ. „Vesting“ პერიოდისა და „Cliff“ (ლოდინის) პერიოდის განსაზღვრას, რათა უზრუნველყოფილ იქნას თანამშრომლის გრძელვადიანი დარჩენა კომპანიაში.
- საგადასახადო დაგეგმარებას: ოფციონის გაცემისა (Grant) და გამოყენების (Exercise) მომენტებში საგადასახადო ვალდებულებების ანალიზს საქართველოს საგადასახადო კოდექსის მიხედვით.
- საკორპორაციო დოკუმენტაციის მომზადებას: პარტნიორთა კრების ოქმების, წესდების ცვლილებებისა და ოფციონის ხელშეკრულებების მომზადებას.
- Phantom Stock (ვირტუალური აქციების) სქემებს: ალტერნატიული სამოტივაციო სქემების შემუშავებას, სადაც თანამშრომელი იღებს ფულად ბონუსს აქციების ღირებულების ზრდის პროპორციულად, რეალური წილის ფლობის გარეშე.
ოფციონების საჭიროება ხშირად დგება სტარტაპებში, რომლებსაც არ აქვთ მაღალი ხელფასების გადახდის საშუალება, მაგრამ სჭირდებათ ტოპ-კლასის დეველოპერები ან მენეჯერები. მაგალითად, ქართული ტექნოლოგიური სტარტაპი სთავაზობს CTO-ს (ტექნიკურ დირექტორს) კომპანიის 5%-იან წილს, რომელიც ეტაპობრივად გადაეცემა 4 წლის განმავლობაში. იურისტმა უნდა გაწეროს, რა ხდება თუ CTO წავა 2 წლის შემდეგ (Good Leaver vs Bad Leaver პირობები) და როგორ დაიბეგრება მიღებული წილი. ასევე მნიშვნელოვანია „გასვლის სტრატეგია“ (Exit Strategy) — რა მოსდის ოფციონებს კომპანიის გაყიდვის შემთხვევაში.
საქართველოში ოფციონებს არეგულირებს „საქართველოს კანონი მეწარმეთა შესახებ“ და სამოქალაქო კოდექსი. მიუხედავად იმისა, რომ სპეციალური კანონი ESOP-ებზე არ არსებობს, ქართული კანონმდებლობა იძლევა მოქნილ საშუალებას წილების დათმობისა და პირობითი საკუთრებისთვის. კრიტიკულია საგადასახადო ასპექტი: საქართველოს საგადასახადო კოდექსით, საბაზრო ფასზე დაბალ ფასად მიღებული ქონება (წილი) ითვლება სარგებლად და იბეგრება. იურისტები დაგეხმარებიან ამ პროცესის ისე დაგეგმვაში, რომ თავიდან აიცილოთ ორმაგი დაბეგვრა და ფინანსური ზარალი.
პროცესი იწყება დამფუძნებლების მიზნების გარკვევით. იურისტი ადგენს, რეალური წილის გადაცემა ჯობია თუ „ფანტომური“ სქემის. შემდეგ მზადდება ოფციონის გეგმა და ინდივიდუალური ხელშეკრულებები. ეს დოკუმენტები უნდა იყოს სინქრონიზებული კომპანიის წესდებასთან და პარტნიორთა შეთანხმებასთან (Shareholders' Agreement).
Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ექსპერტებს, რომლებმაც იციან, როგორ აქციონ თქვენი თანამშრომლები პარტნიორებად. კარგად გამართული ოფციონების სისტემა არის ზრდის კატალიზატორი და ინვესტორებისთვის მიმზიდველი ფაქტორი.
განახლდა: ...