გადამეტებული ძალის გამოყენება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით სამი განსხვავებული ნორმით არის აწესრიგებული: დამნაშავის შეპყრობისას აუცილებელი ზომის გადაცილება, სამსახურებრივი უფლებამოსილების გადამეტება და დამამცირებელი ან არაადამიანური მოპყრობა. ამ ნორმთა ერთობლიობა ქმნის იმ სამართლებრივ ჩარჩოს, რომლითაც შეფასდება ხელისუფლების წარმომადგენლის ან სხვა პირის მიერ ძალის გამოყენების კანონიერება. დაზარალებულისთვის ეს ნორმები უკანონო ძალის საწინააღმდეგო სამართლებრივი იარაღია, ხოლო დამცველისთვის — პასუხისმგებლობის ზღვრების ზუსტი განსაზღვრის საშუალება. თითოეული ეპიზოდის შეფასება კონკრეტულ გარემოებებზეა დამოკიდებული, ამიტომ ამ საქმეებში გადამწყვეტია დეტალური სამართლებრივი ანალიზი: სამედიცინო დოკუმენტაცია, მოწმეთა ჩვენებები, ვიდეოჩანაწერები და თანამდებობრივი ინსტრუქციები ეპიზოდის სამართლებრივ შეფასებას სხვადასხვა კუთხით აყალიბებს.
დამნაშავის შეპყრობა და აუცილებელი ზომის გადაცილება
სისხლის სამართლის კოდექსის 29-ე მუხლი წესრიგს უწესებს დამნაშავის შეპყრობას: მართლსაწინააღმდეგოდ არ მოქმედებს ის, ვინც ხელისუფლების ორგანოში წარსადგენად შეიპყრობს დამნაშავეს საამისოდ აუცილებელი ზომის გადაუცილებლად. ამავე მუხლით, დამნაშავის შეპყრობისათვის აუცილებელი ზომის გადაცილება ნიშნავს ამ ზომის აშკარა შეუსაბამობას შესაპყრობი პირის მიერ ჩადენილი დანაშაულის სიმძიმესთან და შეპყრობის გარემოებებთან. ეს კრიტერიუმი — პროპორციულობა — არის ის საზღვარი, რომლითაც კანონიერი შეპყრობა განირჩევა დაუსაბუთებელი ძალისგან: მსუბუქ დანაშაულზე რეაგირება მძიმე ძალით სამართლებრივად ვერ ჩაითვლება გამართლებულ ქმედებად.