ქრთამის აღება და მიცემა – მუხლები 338 და 339: რას ფარავს ეს ნორმები
ქრთამთან დაკავშირებული ბრალდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსში ორ ნორმაზე აგებული კონსტრუქციაა. მუხლი 338 სასჯელს განსაზღვრავს მოხელისთვის ან მასთან გათანაბრებული პირისთვის, რომელიც ქრთამს იღებს ან მოითხოვს; მუხლი 339 კი – მიმცემისთვის. ეს დაყოფა გადამწყვეტია დაცვისთვის: ერთი და იგივე ფაქტობრივი ეპიზოდი ორ განსხვავებულ კვალიფიკაციას ქმნის, და თითოეულ მხარეს თავისი მიდგომა სჭირდება.
ქრთამად ითვლება არა მხოლოდ ფული: ფასიანი ქაღალდი, სხვა ქონება, ქონებრივი სარგებელი ან სხვა რაიმე არამართლზომიერი უპირატესობა – ყველა ეს ფორმა მუხლის ქვეშ ექცევა, თუ ის განკარგულებულია თანამდებობრივი უფლება-მოვალეობების შესრულებასთან დაკავშირებული ქმედების სანაცვლოდ: ქმედების განხორციელება, ქმედებისაგან თავის შეკავება, თანამდებობრივი ავტორიტეტის გამოყენება ან სამსახურებრივი მფარველობა.
ქრთამის აღება – მუხლი 338 და მისი სანქციები
მუხლი 338-ის პირველი ნაწილი ქრთამის აღებას განსაზღვრავს როგორც მიღებას, მოთხოვნას ან ასეთის შეთავაზებისა და დაპირების მიღებას. სანქციები ნაწილების მიხედვით, ცალ-ცალკე:
- პირველი ნაწილი – ქრთამის აღება – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ექვსიდან ცხრა წლამდე;
- მე-2 ნაწილი – ქრთამის აღება სახელმწიფო-პოლიტიკური თანამდებობის მქონე პირის მიერ, დიდი ოდენობით ან წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით შვიდიდან თერთმეტ წლამდე;
- მე-3 ნაწილი – პირველი და მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი მექრთამეობისათვის მსჯავრდებულის მიერ, არაერთგზის, გამოძალვით, ორგანიზებული ჯგუფის მიერ ან განსაკუთრებით დიდი ოდენობით, – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით თერთმეტიდან თხუთმეტ წლამდე.
მუხლის შენიშვნა განსაზღვრავს ზღვრებს: დიდი ოდენობით ქრთამად ითვლება თანხა ათი ათასი ლარის ზევით, ხოლო განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ქრთამად – თანხა ოცდაათი ათასი ლარის ზევით. ეს ზღვრები კვალიფიკაციას პირდაპირ ცვლის – მე-2 და მე-3 ნაწილებს შორის სხვაობა სწორედ ამ თანხებშია.
ქრთამის მიცემა – მუხლი 339 და გათავისუფლების შესაძლებლობა
მუხლი 339 ეხება ქრთამის მიცემას – დაპირებას, შეთავაზებას ან მინიჭებას. სანქციები:
- პირველი ნაწილი – ქრთამის მიცემა – ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ვადით ორ წლამდე ან შინაპატიმრობით ვადით ექვსი თვიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამ წლამდე;
- მე-2 ნაწილი – იგივე ქმედება, ჩადენილი უკანონო ქმედების ჩასადენად, – ისჯება ჯარიმით ან თავისუფლების აღკვეთით ვადით ოთხიდან შვიდ წლამდე;
- მე-3 ნაწილი – პირველი ან მე-2 ნაწილით გათვალისწინებული ქმედება, ჩადენილი ორგანიზებული ჯგუფის მიერ, – ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ხუთიდან რვა წლამდე.
მუხლი 339-ის შენიშვნა დაცვისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: ქრთამის მიმცემი თავისუფლდება სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისაგან, თუ მან ამის თაობაზე ნებაყოფლობით განუცხადა სისხლის სამართლის პროცესის მწარმოებელ ორგანოს; გათავისუფლების შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს იგივე ორგანო. ასევე, ამ მუხლით გათვალისწინებული ქმედებისათვის იურიდიული პირი ისჯება ჯარიმით.