სამომხმარებლო თაღლითობის სისხლისსამართლებრივი კონტური
მომხმარებლის შეცდომაში შეყვანაზე აწყობილი ბიზნეს-პრაქტიკა საქართველოში ორი სისხლისსამართლებრივი ნორმით ისჯება: თაღლითობა — სისხლის სამართლის კოდექსის მუხლი 180 — და ყალბი რეკლამა — მუხლი 201. პირველი მოტყუებით ქონების ან ქონებრივი უფლების მიღებას აწესრიგებს და სამომხმარებლო სქემების უმეტესობას ფარავს; მეორე — რეკლამის დამკვეთის, მწარმოებლის ან გამავრცელებლის მიერ მომხმარებლის განზრაგ შეცდომაში შეყვანას. აღვნიშნავთ საზღვარსაც: აშშ-ის სისტემაში ცნობილი „არასამართლიანი და შემაცდენელი ქმედებების“ ადმინისტრაციული რეჟიმი ქართულ სისტემაში ასე არ არსებობს — მომხმარებლის დაცვის სამოქალაქო აპარატი ცალკე კანონმდებლობას ეკუთვნის, ხოლო სისხლისსამართლებრივი ექსპოზიცია ზუსტად ამ ორ მუხლზე დგას.
თაღლითობა — მუხლი 180
თაღლითობა არის მართლსაწინააღმდეგო მისაკუთრების მიზნით სხვისი ნივთის დაუფლება ან ქონებრივი უფლების მიღება მოტყუებით. ძირითადი შემადგენლობით ისჯება ჯარიმით ან საზოგადოებისათვის სასარგებლო შრომით ას სამოცდაათიდან ორას საათამდე ან გამასწორებელი სამუშაოთი ორ წლამდე ან შინაპატიმრობით ერთიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ორიდან ოთხ წლამდე. მეორე ნაწილი ამძიმებს: წინასწარი შეთანხმებით ჯგუფის მიერ ჩადენილი ან მნიშვნელოვანი ზიანის გამომწვევი ქმედება — ჯარიმა ან თავისუფლების აღკვეთა ოთხიდან შვიდ წლამდე. მესამე ნაწილი — სამსახურებრივი მდგომარეობის გამოყენებით, დიდი ოდენობით ან არაერთგზის — ექვსიდან ცხრა წლამდე; ხოლო მეოთხე — ორგანიზებული ჯგუფის მიერ ან განმეორებით ჩამდენ პირზე — შვიდიდან ათ წლამდე. სამომხმარებლო სქემების დაცვისთვის ცენტრალურია მოტყუების ელემენტი: უნდა დადგინდეს, რომ პირს მომხმარებელი ცნობიერად აჰყვა ცრუ ინფორმაციაზე, და სწორედ ამით მიიღო ქონება — ეს განსხვავება თაღლითობას ჩვეულებრივი სამოქალაქო-სამართლებრივი დავისგან გამოარჩევს.
ყალბი რეკლამა — მუხლი 201 და დაცვის სტრატეგია
მუხლი 201 ცალკე ეპიზოდს აწესრიგებს: რეკლამის დამკვეთის, მწარმოებლის ან გამავრცელებლის მიერ მომხმარებლის განზრაგ შეცდომაში შეყვანა, რამაც მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია, ისჯება ჯარიმით ან გამასწორებელი სამუშაოთი ერთ წლამდე, შინაპატიმრობით ექვსი თვიდან ორ წლამდე ანდა თავისუფლების აღკვეთით ერთ წლამდე. ამ შემადგენლობის სამი სვეტი — განზრაგობა, მნიშვნელოვანი ზიანი და სუბიექტის წრე (დამკვეთი, მწარმოებელი, გამავრცელებელი) — დაცვის სამი ხაზია: განზრაგობა იმას ნიშნავს, რომ უბრალო არაზუსტი რეკლამა ამ მუხლს არ ექცევა; მნიშვნელოვანი ზიანი ფაქტად დგება და არა დაშვებად; ხოლო სუბიექტის წრე ზღვრავს, ვის შეიძლება ედებოდეს ბრალი — მაგალითად, გამავრცელებელ პლატფორმას შესაძლოა არ ჰქონდეს დამკვეთის განზრაგობის ცოდნა. სამომხმარებლო საქმეებში ორი მუხლის გამიჯვნაც გადამწყვეტია: თაღლითობა ქონების მიღებას მოითხოვს, ყალბი რეკლამა კი შეცდომაში შეყვანის აქტს — და ამავე ფაქტებზე სწორი კვალიფიკაცია სასჯელის მასშტაბს ცვლის.