მკვლელობა და სიცოცხლის წინააღმდეგ დანაშაულები

თვითმკვლელობამდე მიყვანა (მუხლი 115) - ადვოკატი

რა არის თვითმკვლელობამდე მიყვანა?

ეს არის დანაშაული, რომლის დროსაც პირი მსხვერპლს მუქარით, სასტიკი მოპყრობით ანდა მისი პატივის ან ღირსების სისტემატური დამცირებით მიიყვანს თვითმკვლელობამდე ან მის ცდამდე. პასუხისმგებლობა ეკისრება იმ პირს, ვინც ზეწოლა განახორციელა, და არა მსხვერპლს.

რამდენი წლით ისჯება ეს ქმედება?

ძირითადი შემადგენლობით — თავისუფლების აღკვეთით ორიდან ოთხ წლამდე, ხოლო ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის შეუწყნარებლობის გამო ან არაერთგზის ჩადენისას — თავისუფლების აღკვეთით სამიდან ექვს წლამდე. ორივე შემთხვევაში შესაძლებელია იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვა, ან ის არ დაინიშნოს.

რატომ არის ადვოკატი აუცილებელი?

იმიტომ, რომ საქმის ბედი წყდება მიზეზობრივი კავშირისა და ხერხის დადგენაზე: იყო თუ არა ქცევა მუქარა, სასტიკი მოპყრობა ან სისტემატური დამცირება და გამოიწვია თუ არა მან მსხვერპლის გადაწყვეტილება. პროფესიული დაცვა ამ კითხვებზე სწორ პასუხს დაცავს.

რა ხდება, თუ თვითმკვლელობა არ დასრულებულა?

კანონი თანაბრად აწესრიგებს როგორც თვითმკვლელობამდე, ისე თვითმკვლელობის ცდამდე მიყვანას, შესაბამისად, დანაშაული დასრულებულად ითვლება ცდის შემთხვევაშიც. სასჯელის საზღვრები ამ დროსაც იგივე რჩება.

3 წთ·10 იან 2026

თვითმკვლელობამდე მიყვანის შემადგენლობა

საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის მე-115 მუხლი იცავს ადამიანის სიცოცხლეს არა მხოლოდ უშუალო ფიზიკური ხელყოფისგან, არამედ ფსიქოლოგიური ზეწოლისგანაც: დანაშაულად ითვლება მსხვერპლამდე ან მისი თვითმკვლელობის ცდამდე მიყვანა, რომელიც განხორციელებულია მუქარით, სასტიკი მოპყრობით ანდა მისი პატივის ან ღირსების სისტემატური დამცირებით. ამ შემადგენლობის თავისებურება ის არის, რომ სიკვდილის უშუალო მიზეზს თავად მსხვერპლის ქმედება წარმოადგენს, ხოლო სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა იმ პირს ეკისრება, ვინც ამ გადაწყვეტილებამდე მიიყვანა. კანონი განსაზღვრავს სამ ხერხს, რომლითაც შეიძლება ეს დანაშაული ჩაიდინოს: მუქარა, სასტიკი მოპყრობა და პატივისა თუ ღირსების სისტემატური დამცირება. სისტემატურობა მნიშვნელოვანი ელემენტია: ცალკეული, ერთჯერადი უსამართლო ქცევა სხვა ნორმებით ფასდება, მაგრამ დამცირების მუდმივი, განმეორებადი ხასიათი სწორედ ამ მუხლით განისაზღვრება. მსხვერპლის ქმედებამდე მიყვანა აუცილებლად მიზეზობრივ კავშირს მოითხოვს — ზეწოლა და შედეგი ერთად უნდა იქნას წარმოდგენილი, წინააღმდეგ შემთხვევაში ბრალდება ვერ დგას. დანაშაული დასრულებულად ითვლება როგორც თვითმკვლელობის, ისე მისი ცდის შედეგად. ამ ნორმის დამცავი ობიექტი სიცოცხლეა, თუმცა ხელყოფა აქ არა პირდაპირ, ფიზიკური ზემოქმედებით, არამედ ფსიქიკური წნეხით ხდება — სწორედ ამიტომ ასეთი საქმის გამოძიება მეტ დროსა და სიზუსტეს ითხოვს.

პირველი ნაწილის სასჯელი

მე-115 მუხლის პირველი ნაწილით დანაშაული ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით ორიდან ოთხ წლამდე, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვით ან უამისოდ. ეს ნიშნავს, რომ სასამართლოს უფლება აქვს, ძირითად სასჯელს დაამატოს იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვა, თუმცა ასეთი დამატებითი გადაწყვეტილება აუცილებელი არ არის — კანონი ორივე შესაძლებლობას ითვალისწინებს. დამატებითი სასჯელის არსი ის არის, რომ პირს გარკვეული ხნით ეზღუდება უფლება იარაღთან დაკავშირებულ სფეროებში, რაც დამატებით პრევენციულ ზემოქმედებას უზრუნველყოფს.

დამაქცივებელი ნიშნები და მათი მნიშვნელობა

მეორე ნაწილი განსაზღვრავს ორ დამაქცივებელ ნიშანს. პირველი — ქალისა და მამაკაცის თანასწორობის შეუწყნარებლობის გამო ჩადენა: როდესაც მსხვერპლის მიმართ ზეწოლა სქესობრივი ნიშნით დისკრიმინაციული დამოკიდებულების გამოხატულებაა. მეორე — არაერთგზის ჩადენა: როდესაც პირი ამავე დანაშაულს მეორედ ჩადის. ორივე შემთხვევაში ქმედება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით სამიდან ექვს წლამდე, იარაღთან დაკავშირებული უფლებების შეზღუდვით ან უამისოდ. დამაქცივებელი ნიშნების დადგენა პირდაპირ აისახება სასჯელის საზღვრებზე, ამიტომ ბრალდების მხარეს ხშირად უჭირს ამ ნიშნების დასაბუთება, დაცვას კი შესაძლებლობა აქვს გაასაჩივროს ზედმეტი კვალიფიკაცია. არაერთგზისობის დადგენისას მნიშვნელოვანია წინა დანაშაულის კვალი — საქმის მასალები და გამოძიების ისტორია ზუსტად უნდა იყოს შესწავლილი, რადგან ეს ნიშანი სასჯელის ზედა საზღვარს ამაღლებს.

განახლდა: 17 ნოე 2026