აქტივების მოძიება საქართველოში აღსრულების ეროვნული ბიუროს კანონიერი ინსტრუმენტებით ხდება: „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი აღმასრულებელს აძლევს უფლებას, მოვალეს ქონების ნუსხის წარდგენა დაავალდებულოს, საჭიროების შემთხვევაში მისი ძებნა პოლიციის მეშვეობით მოითხოვოს, ხოლო მხარეებს — სააღსრულებო მასალებთან გაცნობისა და აღმასრულებლის ქმედების გასაჩივრების უფლება მისცეს. ამ გვერდზე ვხსნით ეს მექანიზმებს კანონის მე-18, მე-19, მე-30 და მე-42 მუხლების მიხედვით.
მოვალის ქონებრივი მდგომარეობის გამოკვლევა
მე-42 მუხლის მეორე ნაწილით აღსრულების ეროვნულ ბიუროს შეუძლია დაავალდებულოს მოვალე, წარმოადგინოს თავისი ქონების ნუსხა და ინფორმაცია ამ ქონებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობების შესახებ. ნუსხაში მოვალემ უნდა მიუთითოს მესამე პირის მიმართ თავისი მოთხოვნის საფუძველი და მტკიცებულებები, ასევე ის ქონება, რომლის მოთხოვნის უფლებაც მას მესამე პირის მიმართ აქვს — ეს ნიშნავს, რომ ნუსხა ვალდებულებებსაც ფიქსირავს, მხოლოდ ნივთებს კი არა. ასეთი დეტალური ნუსხა კრედიტორისთვის ინფორმაციული საფუძველია: მასში დაფიქსირებული მესამე პირებთან ურთიერთობები ხშირად სწორედ ის კვალია, რომელზედაც შემდგომი გამოკვლევა და, საჭიროების შემთხვევაში, სასამართლოსადმი მიმართვა აიგება.
მესამე ნაწილით მოვალე წერილობით გარანტიას იძლევა, რომ მოთხოვნილი მონაცემები მაქსიმალურად სწორად და სრულად წარადგინა; გარანტიის მიცემის შემდეგ ახალი ქონების ან ურთიერთობის წარმოშობისას ის ბიუროს დამატებით, წერილობით აცნობებს. თუ მოვალე მოთხოვნიდან 5 დღის ვადაში ნუსხას არ წარადგენს, უარს ამბობს გარანტიაზე ან შეგნებულად არასწორ ინფორმაციას წარადგენს, დაეკისრება პასუხისმგებლობა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ბიურო თვითონაც ამოწმებს მონაცემთა სისწორესა და სისრულეს.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ მოძიება ქაღალდზე არ რჩება: ნუსხა ფიქსირავს როგორც გასხვისებასაც დაუშვებელ ნივთებს, ისე მოვალის მიერ მესამე პირებთან მიმდინარე ურთიერთობებს — ბანკებთან, პარტნიორებთან, შემსყიდველებთან არსებულ მოთხოვნებს, რომლებიც შესაძლოა აღსრულების ობიექტი გახდეს. წერილობითი გარანტია ამ მონაცემთა სრულებაზე პასუხისმგებლობას ამძიმებს: მის მიცემამდე აღწერილი ურთიერთობების შემდგომი ცვლილებები მოვალემ ბიუროს დამატებით უნდა აცნობოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში ბიუროს შემოწმება ხარვეზს გამოავლენს.
მოვალის ძებნა
როდესაც მოვალის ადგილსამყოფელი უცნობია ან იგი სპეციალურად არიდებს თავს მოვალეობის შესრულებას, მე-30 მუხლით აღსრულების ეროვნული ბიურო უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს დასაბუთებული შუამდგომლობით, რომლის საფუძველზედაც სასამართლო გამოიტანს განჩინებას პოლიციის ორგანოების მეშვეობით მოვალის ძებნისა და მოყვანის შესახებ. ასე კრედიტორის ინტერესში აღსრულება ფიზიკურად თავისუფლებული მოვალესაც აღწევს.