აქტივების მოძიება საქართველოში აღსრულების ეროვნული ბიუროს კანონიერი ინსტრუმენტებით ხდება: „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ საქართველოს კანონი აღმასრულებელს აძლევს უფლებას, მოვალეს ქონების ნუსხის წარდგენა დაავალდებულოს, საჭიროების შემთხვევაში მისი ძებნა პოლიციის მეშვეობით მოითხოვოს, ხოლო მხარეებს — სააღსრულებო მასალებთან გაცნობისა და აღმასრულებლის ქმედების გასაჩივრების უფლება მისცეს. ამ გვერდზე ვხსნით ეს მექანიზმებს კანონის მე-18, მე-19, მე-30 და მე-42 მუხლების მიხედვით.
მოვალის ქონებრივი მდგომარეობის გამოკვლევა
მე-42 მუხლის მეორე ნაწილით აღსრულების ეროვნულ ბიუროს შეუძლია დაავალდებულოს მოვალე, წარმოადგინოს თავისი ქონების ნუსხა და ინფორმაცია ამ ქონებასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობების შესახებ. ნუსხაში მოვალემ უნდა მიუთითოს მესამე პირის მიმართ თავისი მოთხოვნის საფუძველი და მტკიცებულებები, ასევე ის ქონება, რომლის მოთხოვნის უფლებაც მას მესამე პირის მიმართ აქვს — ეს ნიშნავს, რომ ნუსხა ვალდებულებებსაც ფიქსირავს, მხოლოდ ნივთებს კი არა.
მესამე ნაწილით მოვალე წერილობით გარანტიას იძლევა, რომ მოთხოვნილი მონაცემები მაქსიმალურად სწორად და სრულად წარადგინა; გარანტიის მიცემის შემდეგ ახალი ქონების ან ურთიერთობის წარმოშობისას ის ბიუროს დამატებით, წერილობით აცნობებს. თუ მოვალე მოთხოვნიდან 5 დღის ვადაში ნუსხას არ წარადგენს, უარს ამბობს გარანტიაზე ან შეგნებულად არასწორ ინფორმაციას წარადგენს, დაეკისრება პასუხისმგებლობა საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით; ბიურო თვითონაც ამოწმებს მონაცემთა სისწორესა და სისრულეს.
პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ მოძიება ქაღალდზე არ რჩება: ნუსხა ფიქსირავს როგორც გასხვისებასაც დაუშვებელ ნივთებს, ისე მოვალის მიერ მესამე პირებთან მიმდინარე ურთიერთობებს — ბანკებთან, პარტნიორებთან, შემსყიდველებთან არსებულ მოთხოვნებს, რომლებიც შესაძლოა აღსრულების ობიექტი გახდეს. წერილობითი გარანტია ამ მონაცემთა სრულებაზე პასუხისმგებლობას ამძიმებს: მის მიცემამდე აღწერილი ურთიერთობების შემდგომი ცვლილებები მოვალემ ბიუროს დამატებით უნდა აცნობოს, წინააღმდეგ შემთხვევაში ბიუროს შემოწმება ხარვეზს გამოავლენს.
მოვალის ძებნა
როდესაც მოვალის ადგილსამყოფელი უცნობია ან იგი სპეციალურად არიდებს თავს მოვალეობის შესრულებას, მე-30 მუხლით აღსრულების ეროვნული ბიურო უფლებამოსილია მიმართოს სასამართლოს დასაბუთებული შუამდგომლობით, რომლის საფუძველზედაც სასამართლო გამოიტანს განჩინებას პოლიციის ორგანოების მეშვეობით მოვალის ძებნისა და მოყვანის შესახებ. ასე კრედიტორის ინტერესში აღსრულება ფიზიკურად თავისუფლებული მოვალესაც აღწევს.
მხარეთა უფლებამოსილებანი მოძიების პროცესში
მე-18 მუხლით კრედიტორსა და მოვალეს უფლება აქვთ დაესწრონ აღსრულების მიმდიარობას, გაეცნონ სააღსრულებო მასალებს და მიიღონ აუცილებელი ცნობები — გარდა კომერციული, საგადასახადო და საბანკო საიდუმლოებისა; იდავონ ქონების კუთვნილებასა თუ მის ფასზე და ბიუროს წარუდგინონ რეალიზაციას დაქვემდებარებული ქონების შეძენით დაინტერესებული პირები.
აღმასრულებლის ქმედების გასაჩივრება შეიძლება ბიუროს თავმჯდომარესთან — ქმედების განხორციელებიდან 15 კალენდარული დღის ვადაში — ან პირდაპირ სასამართლოში, 1 თვის ვადაში; თავმჯდომარის გადაწყვეტილება კი ჩაბარებიდან 1 თვის ვადაში გასაჩივრდება. მორიგების შემთხვევაში მხარეები ბიუროს წერილობით შეთანხმებას გადასცემენ, რომელსაც ის 3 დღის ვადაში შესაბამის სასამართლოს უგზავნის. საბაზრო ღირებულების დავაზე შეფასებისა და მის საფუძველზე განხორციელებული მოქმედების, ასევე აუქციონის შედეგის გაუქმება დაუშვებელია, თუ პირველ აუქციონზე გამოცხადებული საწყისი ფასი არ აღემატება საბაზრო ღირებულებას.
გარდა ამისა, მე-18 მუხლის მესამე ნაწილით კრედიტორსა და მოვალეს უფლება აქვთ აღსრულების გადადების, განწილვადების ან აღსრულებასთან დაკავშირებული სხვა მოქმედებების თაობაზე მიმართონ სასამართლოს — მოძიების პროცესი ასე სასამართლო კონტროლსაც უკავშირდება.
სააღსრულებო მასალებთან გაცნობა
მე-19 მუხლი აღსრულებს ინფორმაციულ ფუნქციას: წარმოების მხარეს უფლება აქვს გაეცნოს სააღსრულებო საქმის მასალებს და მიიღოს მათი ასლები, გარდა კომერციული საიდუმლოების შემცველი და სხვა კონფიდენციალური დოკუმენტებისა. წარმოებაში მონაწილე პირს კი იმ მასალებთან გაცნობა შეუძლია, რომლებიც მის უფლებაზე ან კანონიერ ინტერესზე პირდაპირ და უშუალო გავლენას ახდენს. ასე მოძიების შედეგები მხარემ სრულად აღწევს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ აქტივების მოძიების ინსტრუმენტებთან დაკავშირებულ კითხვებს.
რა უნდა შეიძლებოდეს მოვალის ქონების ნუსხაში?
მოვალის ქონება, მასთან დაკავშირებული სამართლებრივი ურთიერთობები და მესამე პირებზე არსებული მოთხოვნები საფუძვლებითურთ.
რა ხდება ნუსხის არაწარდგენის ან სიცრუის შემთხვევაში?
5 დღის ვადაში არაწარდგენა, გარანტიაზე უარი ან შეგნებულად არასწორი ინფორმაცია კანონმდებლობით დადგენილ პასუხისმგებლობას იწვევს.
როგორ იძებნება გაქცეული მოვალე?
ბიურო სასამართლოს დასაბუთებული შუამდგომლობით მიმართავს, სასამართლო კი პოლიციის ორგანოების მეშვეობით ძებნისა და მოყვანის განჩინებას გამოიტანს.
შეუძლიათ თუ არა მხარეებს აღმასრულებლის ქმედების გასაჩივრება?
დიახ — ბიუროს თავმჯდომარესთან 15 კალენდარული დღის ვადაში ან სასამართლოში 1 თვის ვადაში; თავმჯდომარის გადაწყვეტილებაც ჩაბარებიდან 1 თვეში გასაჩივრდება.
რა ინფორმაციაზე აქვთ მხარეებს წვდომა?
სააღსრულებო საქმის მასალებსა და მათ ასლებზე, გარდა კომერციული, საგადასახადო და საბანკო საიდუმლოების შემცველი დოკუმენტებისა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი კრედიტორებს მოვალის აქტივების მოძიებაში ეხმარება: ვაანალიზებთ, რა შეიძლება მოთხოვოს ნუსხაში, ვაკონტროლებთ ბიუროს მოქმედებებს და ვამზადებთ გასაჩივრებებს.
მოვალეებს კი ვეხმარებით ვალდებულების კანონიერ ფარგლებში ჯანსაღად შესრულებაში — ისე, რომ საარსებო ინტერესები დაცული იყოს. მოგვწერეთ Legal.ge-ზე.