დაყადაღების პროცედურები საქართველოში „სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ“ კანონით არის დარეგულირებული და მოძრავ ქონებაზე აღსრულების ძირითად ფორმას წარმოადგენს. კანონი ზუსტად განსაზღვრავს, რა ნიშნავს ყადაღა, რომელი ქონება ექვემდებარება მას და რომელია დაცული, როგორ ხდება აღწერა და შეფასება, რა უნდა ეწეროს აქტს და როგორ ხდება რეალიზაცია. ქვემოთ ვგანმარტავთ ამ წესებს კანონის 40-ე, 44-ე, 45-ე, 47-ე, 48-ე და 49-ე მუხლების საფუძველზე.
რა ნიშნავს მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება
კანონის 40-ე მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადება ნიშნავს მოვალის ქონების აღწერას, მესაკუთრისათვის ქონების განკარგვის — ნებისმიერი ფორმით გასხვისების, დაგირავების, მასზე ქირავნობისა და იჯარის ხელშეკრულებების დადების — აკრძალვის გამოცხადებას ან/და ქონების შესანახავად გადაცემას. აღმასრულებელი ყადაღადადებულ ნივთებს აღნუსხავს ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში.
ყადაღის დადების შემდეგ ბათილია ამ ქონებაზე დადებული გარიგება. აღმასრულებელს ყადაღადადებული ფული დაუყოვნებლივ შეაქვს აღსრულების ეროვნული ბიუროს სადეპოზიტო ანგარიშზე, ხოლო ფასიან ქაღალდებსა და ძვირფასეულობას ინახავს სპეციალურად გამოყოფილ, დაცულ სათავსში. თუ ნივთები რჩება მოვალესთან ან გადაეცემა შემნახველს, ყადაღა შეიძლება დალუქვით დაედოს, ხოლო განკარგვის ყოველგვარი მცდელობა სისხლის სამართლის კანონმდებლობით გათვალისწინებულ პასუხისმგებლობას იწვევს. ნაყოფს, რომელიც ჯერ არ არის მოცილებული მიწას, შეიძლება დაედოს ყადაღა მანამ, სანამ არ მომხდარა უძრავ ქონებაზე აღსრულება, მაგრამ არა მოსავლის მოწევამდე ერთი თვით ადრე. მესამე პირის უფლების გამოცხადებისას ნივთი მაინც შეიტანება აქტში აღნიშვნით, დოკუმენტის წარდგენისას კი, კრედიტორის თანხმობით, აღმასრულებელი ქონებას აქტიდან ამორიცხავს.
ყადაღის საგანი და დაცული ქონება
44-ე მუხლის თანახმად, ყადაღას ექვემდებარება მოვალის ყველა ნივთი, გარდა 45-ე მუხლში ჩამოთვლილი ქონებისა. 45-ე მუხლი განსაზღვრავს ქონებას, რომლიდანაც გადახდევინება არ შეიძლება: ცხოვრების, პროფესიული საქმიანობისა და საოჯახო მეურნეობისთვის აუცილებელი ნივთები; ოჯახისთვის ოთხი კვირის საკვები, საწვავი და სანათი საშუალებები ან მათ შესაძენად საჭირო თანხა; წვრილფეხა საქონელი შეზღუდული რაოდენობით და ერთი მეწველი ძროხა ან მოვალის არჩევანით ორი ღორი, ცხვარი ან თხა, თუ ოჯახის გამოსაკვებად აუცილებელია, აგრეთვე სამი თვის სამყოფი პირუტყვის საკვების და ნამჯის მარაგი ან შესაძენად საჭირო ფულადი თანხა.
ასევე დაცულია სოფლის მეურნეობისთვის საჭირო ხელსაწყო-იარაღები, პირუტყვი, სასუქი და პროდუქცია მეურნეობის შესანახად ან მომავალი მოსავლის აღებამდე მის გასაგრძელებლად; შრომითი ან სხვა საქმიანობისთვის საჭირო ნივთები; სახელმწიფოს მიზნობრივი დახმარება; სოციალურად დაუცველთა ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის წევრის ქონება მთავრობის ზღვარზე დაბალი მაჩვენებლით. საარსებო მინიმუმს კანონმდებლობა ცალკე განსაზღვრავს და გათავისუფლების შესახებ დავა სასამართლო წესით განიხილება.