ავტორის უფლების ონლაინ აღმოჩენა და დაცვა
ინტერნეტში ავტორის უფლების აღმოჩენა ორ კითხვად იშლება: როგორ დავადასტუროთ ავტორობა ციფრულ გარემოში და როგორ შევაჩეროთ დარღვევა. ქართული კანონი ორივეზე პასუხს აძლევს: ავტორობის პრეზუმფცია (მუხლი 10) და ნაწარმოების „საქპატენტში“ დეპონირება (მუხლი 9-1) ამტკიცებენ წარმომავლობას, ხოლო დარღვევის სახეები (მუხლი 58) და კოლექტიური მართვის ორგანიზაციის საჯარო ინფორმაცია (მუხლი 66-10) დაცვის ინსტრუმენტებს აძლევენ. ამ გვერდზე ონლაინ დაცვის მთელ ჯაჭვს განვმარტავთ.
ავტორობის დადასტურება — მუხლები 10 და 9-1
ციფრული ნაწარმოების შემთხვევაში პირველი კითხვა ავტორობაა. პრეზუმფცია მუშაობს: პირი, რომელიც სათანადო წესით აღნიშნულია, როგორც ავტორი, ნაწარმოების ორიგინალზე ან ასლზე, მიიჩნევა ავტორად, თუ საწინააღმდეგო არ დასტურდება — ეს წესი ფსევდონიმზეც ვრცელდება, თუ ავტორი მისთვის საყოველთაოდ ცნობილია. ანონიმური ან უცნობი ფსევდონიმის შემთხვევაში გამომცემელი ითვლება ავტორის წარმომადგენლად ვინაობის გამჟღავნებამდე. ამტკიცებელი ინსტრუმენტი დეპონირებაა: ავტორს ან საავტორო უფლების სხვა მფლობელს უფლება აქვს, ნაწარმოების ორიგინალის ან ასლის დეპონირება განახორციელოს „საქპატენტში“, და მოწმობაში მითითებული პირი ავტორად/უფლების მფლობელად ითვლება, თუ საწინააღმდეგო არ არსებობს. დეპონირების თარიღი ციფრული დავის ქრონოლოგიას აფიქსირებს — და სწორედ ეს ქრონოლოგია ხშირად წყვეტს, ვის ეკუთვნის კონტენტი.
დეპონირების პროცედურას რამდენიმე პირობა აქვს: განმცხადებელმა უნდა დაიცვას წარმოდგენილ ნაწარმოებთან დაკავშირებულ სხვა პირთა საავტორო და სხვა უფლებები; წარმოდგენილი დოკუმენტაციის სიზუსტესა და უტყუარობაზე პასუხისმგებელია თავად განმცხადებელი; თუ ნაწარმოებს „საქპატენტში“ წარადგენს ავტორის მემკვიდრე, უფლებამონაცვლე ან სხვა მფლობელი, განცხადებას უნდა დაერთოს შესაბამისი დამადასტურებელი დოკუმენტი, ხოლო წარმომადგენლის მეშვეობით დეპონირებისას — წარმომადგენლობის დოკუმენტი. დეპონირებულ ნაწარმოებთან დაკავშირებული ინფორმაცია შეიძლება საჯარო გახდეს თავად ავტორის ან უფლების სხვა მფლობელის მოთხოვნით; დეპონირებისთვის გადაიხდება საფასური, რომელსაც საქართველოს მთავრობის დადგენილება განსაზღვრავს.
რა არის ონლაინ დარღვევა — მუხლი 58
ონლაინ გარემოში დარღვევათა ჩამონათვალი იგივე კანონითაა დადგენილი: ნაწარმოების, შესრულების, ფონოგრამის, ვიდეოგრამის, მაუწყებლობის ორგანიზაციის გადაცემისა და მონაცემთა ბაზის უკანონო გამოყენება; უფლების მართვის ინფორმაციის შეცვლა ან წაშლა უფლების მფლობელის ნებართვის გარეშე — მათ შორის ასეთი ცოდნით გავრცელება; ტექნოლოგიური საშუალებების გვერდის ავლა; გვერდის ავლის მიზნით შექმნილი ტექნოლოგიის, მოწყობილობის ან კომპონენტის წარმოება, იმპორტი, გავრცელება, გაყიდვა, გაქირავება ან რეკლამირება; მომსახურების შეთავაზება და გაწევა ტექნოლოგიური საშუალებების ნეიტრალიზაციის მიზნით; და შუალედური მომსახურების (ჰოსტინგის) მიმწოდებლის მიერ ამ კანონით დადგენილი ვალდებულებების შეუსრულებლობა — ამ ვალდებულებათა ზუსტი შინაარსი კანონის შესაბამისი ნორმებით განისაზღვრება. ბოლო პუნქტი ონლაინ დაცვისთვის გადამწყვეტია: პლატფორმა, რომელიც თავის ვალდებულებებს არ ასრულებს, თავად ხდება დამრღვევი. დარღვევა სამოქალაქო, ადმინისტრაციულ და სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს.