სასამართლო დავა სადაზღვევო კომპანიასთან: საერთო სურათი
სადაზღვევო კომპანიასთან დავა, როგორც წესი, იწყება მაშინ, როცა მზღვეველი ანაზღაურებას არ გასცემს, გადახდას არასრულად ახორციელებს ან სადაზღვევო ხელშეკრულებას მოშლის სადაზღვევო შემთხვევის დადგომის შემდეგ. ასეთი დავის განხილვა საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსით განისაზღვრება, და სწორედ პროცესუალური წესების ცოდნა წყვეტს, მოგერგებათ თუ არა მოთხოვნა უკვე პირველ ინსტანციაში. მატერიალური საფუძვლები ცალკეა, ხოლო ეს გვერდი სწორედ სასამართლო ტრაექტორიას ეხება: სარჩლიდან აპელაციამდე.
მნიშვნელოვანია განვასხვაოს ორი კუთხე: მატერიალური პრეტენზიის შინაარსი და პროცესუალური მექანიზმი — როგორ იწერება სარჩელი, როგორ რეგისტრირდება, როგორ უზრუნველყოფს სასამართლო მოპასუხის ქონებას და როდის ტოვებს სარჩელს განუხილველად. ქვემოთ სწორედ ეს მეორე ბლოკია გაშლილი.
სარჩელის შინაარსი და თანდართული დოკუმენტები
საპროცესო კოდექსის 178-ე მუხლი ზუსტად ადგენს, რა უნდა ეწეროს სარჩელში: სასამართლოს დასახელება; მხარეთა და მოსაწვევი პირების სახელები, მისამართები, ტელეფონები და ელექტრონული ფოსტა; დავის საგანი; სარჩელის ფასი; ფაქტები და გარემოებები, რომლებზეც მოსარჩელე ამყარებს მოთხოვნებს; მტკიცებულებები; მოთხოვნა და სამართლებრივი საფუძვლები. თუ სარჩელს შეაქვს იურიდიულ პირს ან წარმომადგენელს, უნდა მიუთითოს ელექტრონული ფოსტა და ტელეფონი.
სარჩელს უნდა დაერთოს წარმომადგენლის უფლებამოსილების დამადასტურებელი დოკუმენტი, სახელმწიფო ბაჟის გადახდის დამადასტურებელი დედანი და სარჩელში მითითებული ყველა მტკიცებულება, თუ მათი წარდგენა საპატიო მიზეზით არ არის შეუძლებელი. სასამართლოს წარედგინება სარჩელისა და თანდართული დოკუმენტების იმდენი ასლი, რამდენიც მოპასუხეა. სარჩელში შეიძლება მიეთითოს ადამიანის უფლებათა დაცვის კონვენციის ნორმები და სტრასბურგის სასამართლოს პრეცედენტებიც.
სარჩელის რეგისტრაცია და ფორმალური უარის საფუძვლები
სარჩელის შეტანისას სასამართლოს კანცელარია ახდენს მის რეგისტრაციას და, თუ სარჩელი იურიდიული პირის წინააღმდეგ არის შეტანილი, მოსარჩელეს გადასცემს გზავნილს მოპასუხისთვის ჩასაბარებლად. 183-ე მუხლით დადგენილია, რომ სარჩელი არ რეგისტრირდება, თუ: იგი არ არის შეტანილი დამტკიცებული ფორმით; მის ფორმაში არ არის აღნიშნული აუცილებელი რეკვიზიტები; არ ერთვის ბაჟის გადახდის დედანი; არ ერთვის ნუსხაში მითითებული რომელიმე დოკუმენტი; არ ერთვის წარმომადგენლის უფლებამოსილება; სარჩელი არ არის ხელმოწერილი; ან ასლები ნაკლებია, ვიდრე მოპასუხეთა რაოდენობა.
ეს ჩამონათვალი თითქმის სრულიად ფორმალურია — სასამართლო ამ ეტაპზე დავის შინაარსს არ აფასებს. სწორედ ამიტომ სადაზღვევო დავაშიც პირველი რისკი ხშირად ტექნიკურია: აკლდება ბაჟის დედანი, ასლები არ უტოლდება მოპასუხეთა რიცხვს ან რეკვიზიტია გამოტოვებული. გზავნილის ჩაბარების დამადასტურებელი დოკუმენტი შემდგომ ეტაპზეც გადამწყვეტია — მისი არქონა სარჩელის განუხილველად დატოვების ერთ-ერთი საფუძველია.