აღმასრულებელი ხელმძღვანელის მომსახურების ხელშეკრულების სამართლებრივი ფორმა
აღმასრულებელი მენეჯერის მომსახურების ხელშეკრულება საქართველოში სამოქალაქო კოდექსის დავალების (მანდატის) ხელშეკრულების თავით იწერება. სწორედ ეს კორპუსი განსაზღვრავს ხელშეკრულების ბუნებას, გასამრჯელოს წესებს, ანგარიშვალდებულობას, საიდუმლოებას და შეწყვეტის რეჟიმს. დირექტორად დანიშვნის კორპორაციული ფორმა ცალკე საკითხია და მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონით განისაზღვრება, თუმცა მხარეთა შორის ურთიერთობის სახელშეკრულებო შიგთავსი სამოქალაქო-სამართლებრივი მანდატის კანონებით ივსება. ამასთანავე, ამერიკული პრაქტიკის აღმასრულებელთა სამუშაო ხელშეკრულებების ნორმები — დასაქმება ნებისმიერ დროს შეწყვეტის უფლებით, ოქროს პარაშუტის ტიპის გარანტიები — არაქართული მოდელებია და ქართული ხელშეკრულების შიგთავსს არ ატარებენ. ქართული მატარებელი მანდატის მუხლების სისტემაა.
დავალების ხელშეკრულების ცნება
დავალების ხელშეკრულებით რწმუნებული ვალდებულია შეასრულოს მისთვის დავალებული (მინდობილი) ერთი ან რამდენიმე მოქმედება მარწმუნებლის სახელითა და ხარჯზე. ეს განსაზღვრება ზუსტად აღწერს აღმასრულებელი ხელმძღვანელის პოზიციას: ის მოქმედებს კომპანიის სახელით და კომპანიის საშუალებებით, ხოლო მისი უფლებამოსილების ფარგლებს დავალების საგანი — კონკრეტული მოქმედებების წრე — განსაზღვრავს. ხელშეკრულების დროს მნიშვნელოვანია, რომ რწმუნებული სწორედ მარწმუნებლის, და არა საკუთარ სახელით მოქმედებს: აღმასრულებელი მენეჯერის ყველა გადაწყვეტილება, რომელიც ამ ფორმით არის გაფორმებული, კომპანიის ხარჯზე და მის სასარგებლოდ უნდა იყოს მიმართული. სახელშეკრულებო თავისუფლების პრინციპი მხარეებს საშუალებას აძლევს დავალების საგნის ფარგლებში მოქმედებების დეტალური სია, გადაწყვეტილებების დონე და ანგარიშვალდებულების ფორმატი ხელშეკრულებით განსაზღვრონ.
გასამრჯელო და მისი პრეზუმფციები
მარწმუნებელი ვალდებულია გადაუხადოს რწმუნებულს გასამრჯელო მხოლოდ ხელშეკრულებით ან კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. გასამრჯელო ჩაითვლება უსიტყვოდ შეთანხმებულად, თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი — ეს წესი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აღმასრულებელი მენეჯერისთვის, რადგან მისი საქმიანობის ხასიათიდან თავისთავად გამოირიცხება უსასყიდლო მომსახურება. თუ გასამრჯელოს ოდენობა არ არის განსაზღვრული, მაშინ რაიმე ნიხრის არსებობისას შეთანხმებულად მიიჩნევა სანიხრო გასამრჯელო, ისევე, როგორც ნიხრის არარსებობისას — ჩვეულებრივი გასამრჯელო. კომპენსაციის სტრუქტურირებისას ეს ნიშნავს, რომ ფიქსირებული გასამრჯელოს, ბონუსებისა და სხვა შემოსავლების წესი ხელშეკრულებაში აშკარად უნდა იყოს ჩაწერილი, წინააღმდეგ შემთხვევაში ბაზრის ჩვეულებრივი გასამრჯელოს რისკი წარმოიშობა.
ანგარიშვალდებულობა და საიდუმლოება
რწმუნებული მოვალეა მისცეს მარწმუნებელს აუცილებელი ინფორმაცია, ხოლო მისი მოთხოვნით — მიაწოდოს ცნობები დავალების შესრულების მიმდინარეობის შესახებ, შესრულების შემდეგ კი ჩააბაროს მას ანგარიში. აღმასრულებელი მენეჯერის შემთხვევაში ეს განსაზღვრავს რეგულარული საქმიანობის ანგარიშგების საფუძველს: კომპანიას უფლება აქვს ნებისმიერ დროს მოითხოვოს ცნობები მიმდინარეობის შესახებ, ხოლო დავალების დასრულებისას აღმასრულებელი სრულ ანგარიშს აბარებს. მნიშვნელოვანია, რომ შეთანხმება, რომლითაც მომავალში შეიზღუდება ან გამოირიცხება რწმუნებულის ეს მოვალეობები, საჭიროებს წერილობით ფორმას — ზეპირი შეთანხმება ანგარიშვალდებულების შეზღუდვის შესახებ უძლურია. ამასთანავე, რწმუნებული მოვალეა არ გაახმაუროს თავისი საქმიანობის ფარგლებში მისთვის ცნობილი ფაქტები, რომელთა საიდუმლოდ შენახვითაც მარწმუნებელი მართლზომიერად არის დაინტერესებული, თუკი კანონის საფუძველზე არ არსებობს გამჟღავნების მოვალეობა ან მარწმუნებელი ნებას არ დართავს. ეს მოვალეობა კომპანიის კომერციული საიდუმლოების, სტრატეგიული გეგმებისა და მოლაპარაკებების დეტალების დაცვის იურიდიული საფუძველია.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ფაქტების გაუხმაურებლობის მოვალეობა არსებობს სახელშეკრულებო ურთიერთობების დამთავრების შემდეგაც. აღმასრულებელი მენეჯერი ვალდებულებას ინარჩუნებს მისი გათავისუფლების ან ხელშეკრულების დასრულების შემდეგაც — ყოფილი დირექტორი ვერ გამოიყენებს კომპანიაში მუშაობისას მიღებულ ინფორმაციას ახალი დამსაქმებლისთვის ან საკუთარი ბიზნესისთვის.
ხელშეკრულების შეწყვეტა
დავალების ხელშეკრულების შეწყვეტა მხარეებს შეუძლიათ ნებისმიერ დროს, ხოლო ამ უფლებაზე უარის შესახებ შეთანხმება ბათილია — ეს იმპერატიული წესია და მას ვერც ხელშეკრულებით გადალახავენ. თუ ხელშეკრულება რწმუნებულმა იმ დროს შეწყვიტა, როდესაც მარწმუნებელი მოკლებული იყო შესაძლებლობას, სხვაგვარად უზრუნველეყო თავისი ინტერესები, რწმუნებულმა უნდა აანაზღაუროს ხელშეკრულების შეწყვეტით მიყენებული ზიანი, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა მას ამისათვის მნიშვნელოვანი საფუძველი ჰქონდა. თუ ხელშეკრულება მარწმუნებლის მიერ წყდება, ის მოვალეა აუნაზღაუროს რწმუნებულს მინდობილი მოქმედების შესრულებისას გაწეული ყველა აუცილებელი ხარჯი, ხოლო, თუ ხელშეკრულება სასყიდლიანი იყო, — გადაუხადოს გასამრჯელო შესრულებული სამუშაოს კვალობაზე. აღმასრულებელი მენეჯერის გათავისუფლებისას ეს წესები განსაზღვრავს როგორც დარჩენილი გასამრჯელოს, ისე გაწეული ხარჯების ანაზღაურების საკითხებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ შევაჯამებთ იმ კითხვებს, რომლებიც პრაქტიკაში ამ თემასთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად ჩნდება.
რომელი ხელშეკრულების ფორმა ერგება აღმასრულებელ მენეჯერს საქართველოში?
სამოქალაქო კოდექსის დავალების (მანდატის) ხელშეკრულება, რომლითაც რწმუნებული მარწმუნებლის სახელით და ხარჯზე ასრულებს ერთ ან რამდენიმე მოქმედებას; დირექტორად დანიშვნის კორპორაციული ფორმა მეწარმეთა შესახებ კანონით განისაზღვრება.
როდის ჩაითვლება გასამრჯელო უსიტყვოდ შეთანხმებულად?
თუ გარემოებათა მიხედვით მოქმედების შესრულება მხოლოდ გასამრჯელოთი არის მოსალოდნელი; ოდენობის გაუნსაზღვრებლობისას კი ნიხრის არსებობისას სანიხრო, ხოლო ნიხრის არარსებობისას — ჩვეულებრივი გასამრჯელო მიიჩნევა შეთანხმებულად.
შეიძლება თუ არა ანგარიშვალდებულების შეზღუდვა ზეპირად?
არა — შეთანხმება, რომლითაც მომავალში შეიზღუდება ან გამოირიცხება რწმუნებულის ინფორმაციის მიწოდების, ცნობებისა და ანგარის მოვალეობები, საჭიროებს წერილობით ფორმას.
გრძელდება თუ არა საიდუმლოების მოვალეობა ურთიერთობის დასრულების შემდეგ?
დიახ — ფაქტების გაუხმაურებლობის მოვალეობა არსებობს სახელშეკრულებო ურთიერთობების დამთავრების შემდეგაც, თუ კანონით არ არსებობს გამჟღავნების მოვალეობა ან მარწმუნებელი ნებას არ დართავს.
რა ხდება ხელშეკრულების ნებისმიერ დროს შეწყვეტისას?
მხარეებს შეუძლიათ ხელშეკრულების შეწყვეტა ნებისმიერ დროს და ამ უფლებაზე უარის შეთანხმება ბათილია; მარწმუნებლის მიერ შეწყვეტისას ის ანაზღაურებს აუცილებელ ხარჯებს და, სასყიდლიანობისას, გასამრჯელოს გადაუხდის შესრულებული სამუშაოს კვალობაზე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
აღმასრულებელი ხელმძღვანელის მომსახურების ხელშეკრულების სწორად შედგენა მოითხოვს მანდატის წესების, გასამრჯელოს პრეზუმფციების, ანგარიშვალდებულობის ფორმატის, საიდუმლოების ვალდებულებისა და შეწყვეტის რისკების ერთობლივ გათვალისწინებას. ჩვენი გუნდი დაგეხმარებთ ხელშეკრულების პროექტის მომზადებაში, გასამრჯელოს სტრუქტურის დაწერაში, ანგარიშგების გრაფიკის დადგენაში და კონფიდენციალურობის დამცავი დებულებების ჩამოყალიბებაში. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — შევადგენთ თქვენი აღმასრულებელი მენეჯერის ხელშეკრულებას, რომელიც დაიცავს როგორც კომპანიის, ისე მენეჯერის ინტერესებს.