მასობრივი ღონისძიების ჩატარება — გაფრთხილების რეჟიმი, არა ნებართვა
საქართველოში შეკრებისა და მანიფესტაციის — მიტინგის, დემონსტრაციის, ქუჩაში მსვლელობის — ორგანიზება წინასწარი ნებართვის გარეშე ფუნქციონირებს. კანონი „შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ“ ითვალისწინებს სახელმწიფო ორგანოსთან წინასწარ გაფრთხილების (შეტყობინების) წარდგენას მხოლოდ განსაზღვრულ შემთხვევებში, და ეს გაფრთხილება ნებართვა არ არის — მისი მიზანი სახელმწიფოსთვის ღონისძიების შესახებ ინფორმაციის მიწოდება და უსაფრთხოების ორგანიზებაა. ამ გვერდზე დეტალურად არის აღწერილი ეს პროცედურა: ვინ, როდის, სად და რა შინაარსით აწარმოებს გაფრთხილებას, რომელი ადგილებშია ჩატარება აკრძალული და რა ვალდებულებები აქვს შინაგან საქმეთა სამინისტროს.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ტერმინოლოგიის სიზუსტე: კანონით დადგენილია გაფრთხილება, ხოლო „ნებართვის“ კატეგორია ამ სფეროში არ არსებობს. ორგანიზატორს არ სჭირდება ხელისუფლების თანხმობა ღონისძიების ჩასატარებლად — საკმარისია კანონით დადგენილი წესით გაფრთხილების წარდგენა და შინაარსობრივი მოთხოვნების დაცვა.
როდის არის სავალდებულო გაფრთხილება და ვინ უნდა იყოს პასუხისმგებელი პირი
წინასწარი გაფრთხილება სავალდებულოა, თუ შეკრება ან მანიფესტაცია ხალხის ან ტრანსპორტის სავალ ადგილას იმართება ან ტრანსპორტის ან ხალხის მოძრაობას აფერხებს. ასეთ შემთხვევაში ღონისძიების ორგანიზებისა და ჩატარებისთვის პასუხისმგებელმა პირმა ჩატარების ადგილის მიხედვით შინაგან საქმეთა სამინისტროს საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტში უნდა შეიტანოს ხელმოწერილი გაფრთხილება. პასუხისმგებელი პირები არ შეიძლება იყვნენ პირები, რომლებსაც 18 წელი არ შეუსრულებიათ — ეს ასაკობრივი ზღვარი ორგანიზატორის სტატუსის აუცილებელი პირობაა.
გაფრთხილება საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტში უნდა იქნეს შეტანილი თითოეული შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარებამდე არაუგვიანეს 5 დღისა. სპონტანური შეკრების ან მანიფესტაციის შემთხვევაში დასაშვებია ვადის დაუცველად წარდგენა: განცხადება წარდგენილი უნდა იქნეს დაუყოვნებლივ, გონივრულ ვადაში, მას შემდეგ, რაც პასუხისმგებელ პირამდე მოვა ინფორმაცია სპონტანური ღონისძიების ორგანიზების შესახებ, და სამინისტრომ შეიძლება ასეთი გაფრთხილებისთვის განსაზღვროს განსხვავებული ფორმა და წესი.
გაფრთხილების შინაარსი და მიღების წესი
გაფრთხილებაში უნდა აღინიშნოს შეკრების ან მანიფესტაციის ფორმა, მიზანი, ჩატარების ადგილი ან სვლაგეზი, დაწყებისა და დამთავრების დრო, თარიღი და მონაწილეთა სავარაუდო რაოდენობა. ასევე პასუხისმგებელი პირის ვინაობა, საცხოვრებელი ადგილი, საკონტაქტო ტელეფონის ნომერი და გაფრთხილების შეტანის თარიღი და დრო. გაფრთხილებაში უნდა აღინიშნოს მსვლელობისას სასწრაფო სამედიცინო დახმარების უზრუნველყოფის ფორმაც, და მას ხელს აწერენ ყველა პასუხისმგებელი პირი.
საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტი გაფრთხილების მიღებისთანავე მის ასლზე ადასტურებს მიღების თარიღსა და დროს, ხოლო მიმღები თანამდებობის პირები ვალდებულნი არიან განუმარტონ ორგანიზატორებს კანონის მოთხოვნები და გააფრთხილონ მოსალოდნელი პასუხისმგებლობის შესახებ. შეკრება ტარდება გაფრთხილებაში აღნიშნულ დროსა და ადგილას, მასში მითითებული მიზნისა და სვლაგეზის შესაბამისად, და როგორც პასუხისმგებელ პირებს, ისე მონაწილეებს კანონმდებლობით დადგენილი მოთხოვნების დაცვა ევალებათ.
აკრძალული ადგილები და ბლოკირების აკრძალვა
კანონი სწორედ ადგილით განსაზღვრავს ძირითად შეზღუდვებს. აკრძალულია შეკრების ან მანიფესტაციის ჩატარება პროკურატურის, პოლიციის, პენიტენციური დაწესებულებებისა და სხვა სამართალდამცავი ორგანოების შენობებში და მათი შესასვლელებიდან ოცი მეტრის რადიუსში, ასევე რკინიგზის სადგურებში, აეროპორტებსა და პორტებში და მათი შესასვლელებიდან იმავე ოცი მეტრის რადიუსში. აკრძალულია ჩატარება პენიტენციური დაწესებულების გარე აკრძალულ ზოლში და მისგან ოცი მეტრის რადიუსში, ხოლო სამხედრო ნაწილებსა და ობიექტებში და მათი შესასვლელებიდან ასი მეტრის რადიუსში მდებარე ტერიტორიაზე. დახურულ სივრცეში ან შენობაში ჩატარება მესაკუთრის წინასწარი წერილობითი თანხმობის გარეშე არ შეიძლება.
მეორე მიმართულება ბლოკირების აკრძალვაა: აკრძალულია ღონისძიებისას შენობების შესასვლელების, ავტომაგისტრალების, ხიდების, გვირაბების, ესტაკადებისა და რკინიგზის ბლოკირება, აგრეთვე მუნიციპალიტეტის მიერ განსაზღვრული იმგვარი სატრანსპორტო კვანძების ბლოკირება, რომელთა შეფერხებაც მნიშვნელოვან ზიანს მიაყენებს ორგანიზაციების ფუნქციონირებას ან მნიშვნელოვნად შეაფერხებს ტრანსპორტის ნაკადებს. ადმინისტრაციული ორგანო და სასამართლო თავისი შენობის დაცვის მიზნით უფლებამოსილნი არიან დააწესონ შეზღუდვა შენობიდან მოშორებით ჩატარებასთან დაკავშირებით, მაგრამ არაუმეტეს ოცი მეტრისა — ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში, გარემოებებისა და საზოგადოებრივი ინტერესის გათვალისწინებით, ისე რომ შეკრების კონსტიტუციური უფლების არსი არ იყოს უგულებელყოფილი.
სახელმწიფოს ვალდებულებები ორგანიზატორების მიმართ
გაფრთხილების რეჟიმი ორმხრივია: შინაგან საქმეთა სამინისტრო ვალდებულია უზრუნველყოს შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზებისა და ჩატარებისთვის სათანადო პირობები და განსაზღვროს ტრანსპორტის ან ხალხის სავალი ალტერნატიული მარშრუტი. სამინისტრო ვალდებულია გონივრულ ვადაში საჯაროდ გამოაქვეყნოს შეტანილი გაფრთხილება, ხოლო არასპონტანური ღონისძიების შემთხვევაში — საჭიროების დადგნისას მის მიერ შეთავაზებული ალტერნატიული დრო, ადგილი ან სვლაგეზი.
ასევე მნიშვნელოვანია: სახელმწიფო დაწესებულებებს, თანამდებობის პირებსა და მოქალაქეებს უფლება არ აქვთ, ხელი შეუშალონ კანონით დადგენილი წესის დაცვით შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზება-ჩატარებას და მოქალაქეთა საკუთარი შეხედულებების საჯაროდ გამოხატვას. ანუ კანონი პროცედურას ორგანიზატორისთვის წესრიგავს, მაგრამ ამავდროულად სახელმწიფოს დადებით ვალდებულებას აწესებს ღონისძიების უსაფრთხოდ ჩასატარებლად.
ხშირად დასმული კითხვები
საჭიროა თუ არა ნებართვა მასობრივი ღონისძიებისთვის?
არა. კანონი წინასწარი ნებართვის ინსტიტუტს არ იცნობს — საჭიროა მხოლოდ გაფრთხილება (შეტყობინება) საპატრულო პოლიციის დეპარტამენტში, თუ ღონისძიება ხალხის ან ტრანსპორტის სავალ ადგილას იმართება ან მოძრაობას აფერხებს.
როდის უნდა შევიტანოთ გაფრთხილება?
ჩატარებამდე არაუგვიანეს 5 დღისა. სპონტანური შეკრების შემთხვევაში — დაუყოვნებლივ, გონივრულ ვადაში, როგორც კი პასუხისმგებელ პირამდე მოვა ინფორმაცია ღონისძიების შესახებ.
შეიძლება თუ არა 18 წლამდელის იყოს ორგანიზატორი?
არა. შეკრების ან მანიფესტაციის ორგანიზებისა და ჩატარებისთვის პასუხისმგებელი პირი მხოლოდ 18 წელს გადაცილებული პირი შეიძლება იყოს.
სად არის აკრძალული შეკრების ჩატარება?
სამართალდამცავი ორგანოების შენობებში და მათი შესასვლელებიდან ოცი მეტრის რადიუსში, სადგურებში, აეროპორტებსა და პორტებში იმავე რადიუსით, სამხედრო ობიექტებთან — ასი მეტრის რადიუსში; დახურულ სივრცეში — მესაკუთრის წერილობითი თანხმობის გარეშე.
რა მოვალეობა აქვს პოლიციას ღონისძიების მიმართ?
შინაგან საქმეთა სამინისტრო ვალდებულია უზრუნველყოს ჩატარების სათანადო პირობები და განსაზღვროს ტრანსპორტის ან ხალხის ალტერნატიული მარშრუტი, ხოლო მისი თანამშრომლები გაფრთხილების მიღებას ადასტურებენ თარითითა და დროით.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი ეხმარება მასობრივი ღონისძიებების ორგანიზატორებს: ვამზადებთ გაფრთხილებებს კანონის ყველა მოთხოვნის დაცვით, ვაფასებთ ადგილისა და სვლაგეზის კანონიერებას აკრძალული ზონების გათვალისწინებით, ვახორციელებთ წარმომადგენლობას უწყებებთან ურთიერთობაში და ვიცავთ ორგანიზატორების ინტერესებს ადმინისტრაციულ დავებში. დაგვიკავშირდით — მიიღეთ თქვენი ღონისძიებისთვის მორგებული, კანონზე დაყრდნობილი რეკომენდაცია.