საჯარო შეკრებისა და მანიფესტაციის უფლება საქართველოს კონსტიტუციით გარანტირებული ერთ-ერთი ფუნდამენტური უფლებაა, თუმცა მისი რეალიზება გარკვეულ სამართლებრივ ჩარჩოებსა და პროცედურულ წესებს ექვემდებარება. ნებისმიერი საჯარო აქცია, მსვლელობა, დემონსტრაცია ან ხალხმრავალი შეკრება, განსაკუთრებით თუ ის გავლენას ახდენს სატრანსპორტო მოძრაობაზე ან მიმდინარეობს ადმინისტრაციული შენობების მიმდებარედ, საჭიროებს კანონმდებლობით დადგენილი წესების დაცვას. ეს არ არის მხოლოდ "ნებართვის" აღება კლასიკური გაგებით — ხშირ შემთხვევაში ეს არის შეტყობინების ვალდებულება, რათა სახელმწიფომ უზრუნველყოს მონაწილეთა უსაფრთხოება. თუმცა, პროცედურების დარღვევამ შეიძლება გამოიწვიოს აქციის დაშლა, ორგანიზატორთა დაჯარიმება ან სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობაც კი. ამიტომ, სამოქალაქო აქტივისტებისთვის, არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და საინიციატივო ჯგუფებისთვის კრიტიკულად მნიშვნელოვანია სამართლებრივი მხარდაჭერა.
საჯარო ღონისძიებების სამართლებრივი უზრუნველყოფა მოიცავს კომპლექსურ მომსახურებას, რომელიც მიზნად ისახავს შეკრების თავისუფლების შეუფერხებელ რეალიზებას:
- წინასწარი შეტყობინების მომზადება: ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოსთვის ოფიციალური შეტყობინების შედგენა და ჩაბარება აქციის გამართვამდე არაუგვიანეს 5 დღისა, თუ ღონისძიება ითვალისწინებს ტრანსპორტის სავალი ნაწილის გადაკეტვას.
- მარშრუტის დაგეგმვა: მსვლელობის ან მანიფესტაციის მარშრუტის სამართლებრივი შეფასება, რათა ის არ კვეთდეს კანონით აკრძალულ ზონებს (მაგალითად, სასამართლოების, პროკურატურის ან საავადმყოფოების შესასვლელებს).
- უსაფრთხოების ზომების კოორდინაცია: პოლიციასთან კომუნიკაცია, აქციის ორგანიზატორებისა და მეთვალყურეების ინსტრუქტაჟი მათი უფლება-მოვალეობების შესახებ.
- წარმომადგენლობა: ადმინისტრაციულ ორგანოებთან ურთიერთობა, თუ მერია უარს აცხადებს შეტყობინების მიღებაზე ან ითხოვს ადგილის/დროის შეცვლას.
- უფლებების დაცვა: იურიდიული დახმარება აქციის მიმდინარეობისას დაკავების ან უფლებების შეზღუდვის შემთხვევაში, ასევე ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის ოქმების გასაჩივრება.
რეალურ ცხოვრებაში ბევრი ნიუანსია, სადაც იურისტის ჩართულობა გადამწყვეტია. მაგალითად, თუ საინიციატივო ჯგუფი გეგმავს ფართომასშტაბიან მსვლელობას რუსთაველის გამზირზე, მათ ზუსტად უნდა გაწერონ შეტყობინებაში სავარაუდო მონაწილეთა რაოდენობა და გზის გადაკეტვის საჭიროება. თუ ეს პროცედურა დაირღვა, პოლიციას აქვს უფლება, არ დაუშვას გზის გადაკეტვა, რაც გამოიწვევს დაპირისპირებას. ხშირია შემთხვევები, როდესაც აქცია იმართება სახელმწიფო უწყებებთან, სადაც მოქმედებს 20-მეტრიანი რადიუსის შეზღუდვა შესასვლელიდან. ამ წესის იგნორირება დაკავების საფუძველი ხდება. ასევე, კონტრაქციების დროს აუცილებელია პოლიციისგან უსაფრთხოების კორიდორის მოთხოვნა, რისი სამართლებრივი საფუძვლების ცოდნაც ორგანიზატორებს იცავს.
საქართველოში ამ სფეროს არეგულირებს "საქართველოს კონსტიტუცია" (მუხლი 21) და კანონი "შეკრებებისა და მანიფესტაციების შესახებ". ეს კანონი მკაფიოდ განასხვავებს შეკრებას (ერთ ადგილას დგომა) და მანიფესტაციას (მსვლელობა). კანონი კრძალავს იარაღის, ფეთქებადი ნივთიერებების ან ისეთი საგნების ქონას, რომლებიც შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ძალადობისთვის. ასევე მნიშვნელოვანია "პოლიციის შესახებ" საქართველოს კანონი, რომელიც განსაზღვრავს სამართალდამცავთა უფლებამოსილებებს აქციის დაშლის ან ძალის გამოყენების დროს. ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსი კი აწესებს სანქციებს წვრილმანი ხულიგნობისა და პოლიციის კანონიერი მოთხოვნის დაუმორჩილებლობისთვის, რაც ყველაზე ხშირად გამოიყენება აქციის მონაწილეთა წინააღმდეგ.
პროცესი იწყება კონსულტაციით, სადაც ზუსტდება აქციის ფორმა და მიზანი. შემდეგ იურისტი ამზადებს წერილობით შეტყობინებას, სადაც მითითებულია პასუხისმგებელი პირების მონაცემები, დრო და ადგილი. ეს დოკუმენტი ბარდება მერიას. კანონის მიხედვით, მერიას არ აქვს აქციის აკრძალვის უფლება (გარდა ექსტრემალური შემთხვევებისა), მაგრამ მას შეუძლია გასცეს რეკომენდაცია. იურისტი ეხმარება ორგანიზატორებს ამ რეკომენდაციების გაანალიზებაში. აქციის დღეს იურისტები ხშირად მუშაობენ ცხელ ხაზზე ან ადგილზე, რათა უზრუნველყონ დაკავებულთა მყისიერი დაცვა.
Legal.ge-ზე თქვენ იპოვით ადვოკატებსა და იურისტებს, რომლებიც სპეციალიზდებიან ადამიანის უფლებებსა და კონსტიტუციურ სამართალში. პლატფორმა გაძლევთ საშუალებას, დაუკავშირდეთ ექსპერტებს, რომლებსაც აქვთ აქციების სამართლებრივი მართვის პრაქტიკული გამოცდილება. მათი დახმარებით თქვენ შეძლებთ თქვენი სამოქალაქო პოზიციის დაფიქსირებას კანონის სრული დაცვით, მინიმუმამდე დაიყვანთ სამართლებრივ რისკებს და უზრუნველყოფთ თქვენი და თქვენი თანამოაზრეების უსაფრთხოებას.
განახლდა: ...