სანაპირო ზოლის განვითარება საქართველოში ცალკე „სანაპირო ზონის შესახებ“ კანონით არ არის დარეგულირებული — ასეთი ცალკე კანონი ქართულ საკანონმდებლო სისტემაში არ არსებობს. სანაპირო ტერიტორიების დაგეგმარება და განვითარება ხორციელდება სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურისა და მშენებლობის კოდექსით დადგენილი ზოგადი სისტემით: სახელმწიფო და მუნიციპალური გეგმებით, ფუნქციური ზონირებით და სპეციალური რეგულირების ტერიტორიების ინსტიტუტით. ზღვასთან და ტერიტორიულ წყლებთან დაკავშირებული ცნებები კოდექსი ცალკე კანონს — „საზღვაო სივრცის შესახებ“ საქართველოს კანონს — მიმართავს, რომლის შინაარსიც ამ გვერდის საფუძვლად არ განვიხილავთ.
დაგეგმარების სახელმძღვანელო პრინციპები
სივრცის დაგეგმარება და ქალაქთმშენებლობითი დაგეგმვა ემყარება მდგრადი განვითარების პრინციპებს, რომლებიც უზრუნველყოფს ტერიტორიის გამოყენებისა და განვითარების ეკონომიკური და სოციალური წინაპირობების ჰარმონიზაციას რისკების შემცირებისა და გარემოსდაცვით მოთხოვნებთან. პრინციპებს შორის არის ადამიანისთვის ღირსეული საარსებო პირობების შექმნა, დასახლებათა პოლიცენტრული სტრუქტურის განვითარება, დაცული და სარეკრეაციო ტერიტორიების შენარჩუნება, ბუნებრივი და კულტურული ლანდშაფტების დაცვა და გარემოს უარყოფითი ზემოქმედების შემცირება.
სანაპირო განვითარებისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ზღვისპირა ტერიტორიების დაგეგმარების პრინციპი: საქართველოს ტერიტორიული ზღვისა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის სივრცის დაგეგმარებისას უნდა უზრუნველყოფილი იყოს სამეცნიერო კვლევების შესაძლებლობა, სანაოსნო გზების უსაფრთხოება და ეფექტიანობა, აგრეთვე შესაბამისი ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენება. ეს მოთხოვნა პირდაპირ ეხება იმას, თუ როგორ უნდა დაიგეგმოს პორტებთან, სანაოსნო მარშრუტებთან და საკურორტო-სარეკრეაციო რესურსებთან დაკავშირებული სანაპირო ფართობები. სახელმძღვანელო პრინციპების გათვალისწინება დაგეგმვის უფლებამოსილების მქონე ადმინისტრაციული ორგანოსთვის სავალდებულოა.
ტერიტორიული ზღვისა და ეკონომიკური ზონის გეგმები
საქართველოს სივრცის დაგეგმარების გეგმა შესაძლებელია მოიცავდეს ტერიტორიული ზღვისა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის სივრცის დაგეგმარების გეგმებს. ეს გეგმები შეიძლება მოიცავდეს ზღვის ცოცხალი და არაცოცხალი ბუნებრივი რესურსების მოპოვებისა და გამოყენების ადგილებს, ხელოვნური გარემოს ჩამოყალიბების, გარემოს დაცვის სპეციალური რეჟიმის, აკვაკულტურის, ტურისტული განვითარებისა და სამეცნიერო კვლევებისთვის განკუთვნილ ტერიტორიებს.
ტერიტორიული ზღვისა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის ცნებები განმარტებულია საზღვაო სივრცის შესახებ საქართველოს კანონის შესაბამისად — კოდექსი ამ კანონს აცხადებს განმარტებით წყაროდ და მას არ იმეორებს. აღნიშნული გეგმების შემუშავება და დამტკიცება ხდება საქართველოს სივრცის დაგეგმარების გეგმისათვის დადგენილი წესით — ანუ ზღვისპირა პროექტებიც ზოგად გეგმით პროცედურებს მორჩილებენ.
განსაკუთრებული რეგულირების ტერიტორია
დიდი მნიშვნელობის საზოგადოებრივი, ეკონომიკური, ეკოლოგიური, ჰუმანიტარული, თავდაცვითი, საკურორტო, სპორტულ-გამაჯანსაღებელი, სარეკრეაციო, კულტურული ან სხვა ფაქტორიდან გამომდინარე, საქართველოს მთავრობის სამართლებრივი აქტით დასახლებას ან მუნიციპალიტეტს, ან მისი ტერიტორიის ნაწილს შეიძლება მიენიჭოს განსაკუთრებული რეგულირების ტერიტორიის სტატუსი. საკურორტო-სარეკრეაციო ფაქტორები სანაპირო ზოლისთვის ყველაზე ხშირი საფუძველია.
ასეთი ტერიტორიისთვის მთავრობა ამტკიცებს გენერალურ გეგმას, ხოლო სააგენტო — განაშენიანების გეგმას ან დეტალურ გეგმას, ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტაციისთვის დადგენილი მოთხოვნების გათვალისწინებით. მთავრობა უფლებამოსილია დაადგინოს სპეციალური მარეგულირებელი ნორმები — ტერიტორიების გამოყენებისა და განაშენიანების რეგულირების ან/და დოკუმენტაციის შემუშავების განსხვავებული წესები — და ამ ტერიტორიაზე მშენებლობის ნებართვა გაიცემა მთავრობის დადგენილებით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვით.
ფუნქციური ზონირება
ფუნქციური ზონირება არის ქალაქთმშენებლობითი დოკუმენტაციით ტერიტორიის ფუნქციურ ზონებად დაყოფა. ზონირებით განისაზღვრება სამშენებლო ტერიტორიები, არასამშენებლო ტერიტორიები და მათი გამოყენებისა და განვითარების პირობები. სანაპირო ზოლში ეს ნიშნავს, რომ რომელი უბანი აიგება, რომელი დარჩება დაუშენებლად და რომელი მიეძღვნება დასვენებას ან დაცვას — ყოველივე ეს გეგმით დგინდება.
ფუნქციური ზონირება ისე უნდა განხორციელდეს, რომ ხელი შეუწყოს დასახლებულ ტერიტორიაზე შერეული გამოყენების სახეობათა განვითარებას. მიწის ნაკვეთისთვის ფუნქციური ზონის შეცვლა ხდება იმავე გეგმაში ცვლილების შეტანის საფუძველზე, ხოლო იმ ნაკვეთისთვის, რომელიც მოქმედი გეგმის არეალში არ არის, სამშენებლო ფუნქცია კოდექსის შესაბამისი ნორმებით დგინდება — მათ შორის სამშენებლოდ გამოყენების პირობების გაცემის წესით.
გეგმების განახლება და პრაქტიკული ნაბიჯები
სივრცის დაგეგმარებისა და ქალაქთმშენებლობითი დაგეგმვის საჭიროებისას და ახალწარმოქმნილი გარემოებების არსებობისას გეგმები უნდა განახლდეს, ხოლო მათში ცვლილება შეიტანება ახალი გეგმების შემუშავებისა და დამტკიცებისთვის დადგენილი წესით. დაგეგმარებისას ცალკეულ ტერიტორიებზე სივრცით კატეგორიასა და ფუნქციურ ზონას შორის შეუსაბამობის შემთხვევაში საკითხი კოდექსით დადგენილ მოთხოვნათა შესაბამისად უნდა გადაწყდეს — ეს წესი სანაპირო დასახლებებზეც ვრცელდება, სადაც დასახლების სივრცითი კატეგორია ზღვისპირა ფუნქციურ ზონას ხშირად არ ემთხვევა; ასეთი კონფლიქტი გეგმითი დოკუმენტაციის განახლებით გადაიჭრება და არა ადმინისტრაციული შეთანხმებით.
სანაპირო პროექტის დაგეგმვისას ჯერ უნდა გადამოწმდეს, რომელი გეგმა ვრცელდება კონკრეტულ ნაკვეთზე და არის თუ არა ტერიტორია განსაკუთრებული რეგულირების ზონაში: სწორედ ამის განსაზღვრა წყვეტს, თუ რომელ ორგანოსთან და რომელი პროცედურით მოხდება პროექტის შეთანხმება. სანაპირო განვითარება არაერთ სამართლებრივ ფენას აერთიანებს — ზონირებას, სპეციალურ სტატუსს და ნებართვის პროცესს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ — სანაპირო განვითარების დაგეგმარების ხშირად დასმული კითხვები.
არსებობს თუ არა საქართველოში ცალკე სანაპირო ზონის კანონი?
არა — სანაპირო ტერიტორიები სივრცის დაგეგმარების, არქიტექტურისა და მშენებლობის კოდექსით დადგენილ ზოგად სისტემაში ერთიანდება.
შეიძლება თუ არა ზღვის ტერიტორიის დაგეგმარება?
დიახ — საქართველოს სივრცის დაგეგმარების გეგმა შესაძლებელია მოიცავდეს ტერიტორიული ზღვისა და განსაკუთრებული ეკონომიკური ზონის გეგმებს, რომლებიც რესურსების მოპოვებას, აკვაკულტურას, ტურისტულ განვითარებასა და სამეცნიერო კვლევებს მოიცავს.
რა შედეგი აქვს განსაკუთრებული რეგულირების სტატუსს?
ამ სტატუსის მქონე ტერიტორიაზე მთავრობა გენერალურ გეგმას ამტკიცებს, სააგენტო — განაშენიანების გეგმას ან დეტალურ გეგმას, და მშენებლობის ნებართვა მთავრობის დადგენილებით გათვალისწინებული მოთხოვნების დაცვით გაიცემა.
როგორ იცვლება ნაკვეთის ფუნქციური ზონა?
მხოლოდ იმავე ქალაქთმშენებლობით გეგმაში ცვლილების შეტანის საფუძველზე; გეგმით არადარეგულირებული ნაკვეთისთვის სამშენებლო ფუნქცია კოდექსის შესაბამისი წესებით დგინდება.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები სანაპირო პროექტს დაგეგმვის ეტაპიდანვე უკავშირდებიან: განვსაზღვრავთ, რომელი გეგმა და რეგულირების რეჟიმი ვრცელდება თქვენს ნაკვეთზე, შევაფასებთ განსაკუთრებული რეგულირების სტატუსის შედეგებს და დაგეხმარებთ მშენებლობის ნებართვის პროცესის მომზადებაში. მიმართეთ ნაკვეთის შეძენამდე — გეგმითი საფუძვლის წინასწარი შემოწმება დროსაც ზოგავს და ხარჯებსაც.