სპექტრის ჰარმონიზაცია და ჰარმონიზებული დიაპაზონების რეჟიმი
რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობა საქართველოში „ელექტრონული კომუნიკაციების შესახებ“ კანონით რეგულირდება, რომლის 47-2 მუხლი განსაზღვრავს სპექტრის ჰარმონიზაციის წესს: სპექტრის ეფექტიანად მართვისა და გამოყენების მიზნით კომისია უზრუნველყოფს ევროკომისიის გადაწყვეტილებებით გათვალისწინებული მომსახურებებისა და მიწისზედა სისტემებისთვის ჰარმონიზებული დიაპაზონების ეროვნულ დონეზე ჰარმონიზაციას რადიოსიხშირული სპექტრის განაწილების ეროვნულ გეგმაში ცვლილებების შეტანისა და ამოწურვადი რესურსით სარგებლობის ლიცენზიების მოდიფიცირების გზით.
ჰარმონიზებულ დიაპაზონებში ლიცენზიები გაიცემა ტექნოლოგიური და მომსახურების ნეიტრალიტეტის პრინციპით, 15 წლის ვადით. ახალი ტექნოლოგიების დანერგვის ხელშეწყობისთვის არსებული ლიცენზია ექვემდებარება მოდიფიცირებას: რესურსის დანიშნულება მოდიფიცირდება ნეიტრალიტეტის პრინციპით გამოსაყენებლად; ლიცენზიის მოქმედების ვადად განისაზღვრება მოდიფიკაციის გადაწყვეტილებიდან 15 წელი; საფასური გადაიანგარიშება კომისიის წესით — ახალი საფასურიდან აკლდება გადახდილი თანხის პირდაპირპროპორციული ნაწილი. ლიცენზიის მფლობელს შეუძლია მოდიფიკაცია მხოლოდ რესურსის ნაწილზე მოითხოვოს და დარჩენილი ნაწილი დათმოს, ან სრულად უარი თქვას მოდიფიკაციაზე — მაშინ ლიცენზია მისივე ინიციატივით გაუქმებულად ითვლება და გადახდილი საფასური არ უბრუნდება. გადახდის გრაფიკი არ უნდა ითვალისცინებდეს საფასურის 50 პროცენტზე მეტის გადახდას 1 წლის განმავლობაში.
რადიოსიხშირეების შეცვლა და დათმობა
47-3 მუხლი აწონასწორებს სპექტრის გეგმის ცვლილებებს მომხმარებლების ინტერესებთან. გეგმაში ცვლილებისას კომისია უფლებამოსილია ავტორიზებული პირისთვის გადაწყვეტილებით მინიჭებული რადიოსიხშირე შეცვალოს სხვა რადიოსიხშირით — ამ შემთხვევაში ავტორიზებულ პირს არ აქვს კომპენსაციის მოთხოვნის უფლება. ლიცენზიის საფუძველზე გაცემული რესურსი კი შეიძლება შეიცვალოს იმავე დიაპაზონის ფარგლებში იმავე ოდენობის სხვა რესურსით, თუ ლიცენზიის მფლობელი ტექნოლოგიის ცვლილების გარეშე გააგრძელებს საქმიანობას; წარმოშობილი ხარჯის შემთხვევაში მას უფლება აქვს მიმართოს კომისიას ხარჯის დაფარვის დასაბუთებული მოთხოვნით, და კომისია უფლებამოსილია დაეყრდნოს აუდიტორული კომპანიის დასკვნას.
ოპერატორისთვის ეს ნორმები სპექტრის მართვის საწინააღმდეგო რისკების რუკას ქმნის: გეგმის ცვლილებამ შეიძლება შეეხოს მის რესურსს, ამიტომ დიაპაზონის შერჩევისას და ინვესტიციების დაგეგმვისას გეგმის მოსალოდნელი ცვლილებების გათვალისწინება აუცილებელია. ჰარმონიზაციის თაობაზე გეგმაში ცვლილებების შეტანიდან ლიცენზია მოდიფიცირდება 3 თვის განმავლობაში.
სპექტრით სარგებლობის ლიცენზია და მისი ვადა
49-ე მუხლის თანახმად, რადიოსიხშირული სპექტრით სარგებლობის ლიცენზიას გასცემს კომისია აუქციონის ან კონკურსის წესით, ხოლო ლიცენზია გაიცემა 10 წლის ვადით. ლიცენზიის მფლობელი ვალდებულია ამოწურვადი რესურსი გამოიყენოს კანონმდებლობისა და ლიცენზიის პირობების შესაბამისად და უზრუნველყოს მისი ოპტიმალური და ეფექტიანი გამოყენება, მათ შორის ინოვაციური ტექნოლოგიების დანერგვით.
ვადის გაგრძელების მექანიზმი ზუსტად არის დარეგულირებული: მფლობელს უფლება აქვს ვადის ამოწურვამდე 1 თვით ადრე მიმართოს კომისიას გაგრძელების თხოვნით, და სათანადო სარგებლობის შემთხვევაში ვადა უგრძელდება 10 წლით. გაგრძელებისას გადასახდელი თანხის გაანგარიშება აუქციონების საფასურებზე აგებს: იხდის ბოლო 2 წლის განმავლობაში გამართულ აუქციონებზე დაფიქსირებულ საფასურთა საშუალო არითმეტიკულს; თუ ამ ვადაში 2-ზე მეტი აუქციონი არ გამართულა — ბოლო 3 წლის საშუალოს; ერთი აუქციონის არსებობისას — ამ აუქციონის საფასურს; აუქციონის არარსებობისას — გასამართი აუქციონის საწყის საფასურს; ასევე სალიცენზიო მოსაკრებელს. კონკურსის წესით გაცემული ლიცენზიის გაგრძელებისას საფასურს კომისია ადგენს საერთაშორისო პრაქტიკისა და ავტორიტეტული ორგანიზაციის დასკვნის საფუძველზე.