სამეწარმეო ფორმის შერჩევის მნიშვნელობა სათამაშო ოპერატორისთვის
სათამაშო ბიზნესში შესვლა იწყება არა ნებართვის განაცხადით, არამედ იმ სუბიექტის შექმნით, რომელიც ამ ნებართვას მიიღებს. „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი ადგენს იმ წესებს, რომლებითაც ფუნქციონირებს სამეწარმეო საზოგადოება — დამფუძნებლობის დოკუმენტაციიდან რეგისტრაციამდე და შენატანისათვის განთავსებულ კაპიტალამდე. სწორედ ეს კანონი განსაზღვრავს, როგორი ფორმით იბადება იურიდიული პირი, ვინ აწარმოებს მის რეგისტრაციას და რას ნიშნავს ის თანხა, რომელიც პარტნიორები საზოგადოებაში შეაქვთ.
სანებართვო მოთხოვნები, მოსაკრებლები და გადასახადების პროფილი ცალკე კანონებით არის დადგენილი, თუმცა ყველა ეს ფენა სწორედ მეწარმის ფიგურაზე კიდება: ნებართვის მიმღები, მოსაკრებლის გადამხდელი და გადასახადის გადამხდელი ერთი და იგივე რეგისტრირებული სუბიექტია. ამიტომ სათამაშო ოპერატორის ჯგუფური სტრუქტურის დაგეგმვისას პირველ საკითხად რჩება, რომელი სამეწარმეო ფორმა ასახავს საუკეთესოდ მფლობელობის, მართვისა და კაპიტალის შეტანის გეგმას. ქვემოთ განვიხილავთ კანონის იმ ნორმებს, რომლებიც ამ არჩევანს სამართლებრივ საფუძველს აძლევს.
სადამფუძნებლო შეთანხმება და მისი ფორმა
კანონის მე-4 მუხლის თანახმად, სამეწარმეო საზოგადოების დასაფუძნებლად აუცილებელია სადამფუძნებლო შეთანხმება. ის წერილობითი ფორმით ფორმდება და მას ხელს აწერს საზოგადოების ყველა დამფუძნებელი პარტნიორი. ხელმოწერა სანოტარო წესით მოწმდება, თუმცა სანოტარო დამოწმება სავალდებულო არ არის, თუ ის დადგენილი წესით დამოწმებულია საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს — ანუ მარეგისტრირებელი ორგანოს — ან ამ ორგანოს მიერ უფლებამოსილი სხვა ადმინისტრაციული ორგანოს ან სხვა პირის მიერ, ანდა თუ ხელმოწერა შესრულებულია „ელექტრონული დოკუმენტისა და ელექტრონული სანდო მომსახურების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად.
განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა წარმომადგენლობით უფლებამოსილებას: თუ დამფუძნებლის სახელით ქმედებს წარმომადგენელი, მისი უფლებამოსილება სანოტარო წესით დამოწმებას ან ხელმოწერის ელექტრონული სანდო ფორმით შესრულებას საჭიროებს. სათამაშო ოპერატორისთვის ეს პრაქტიკულია იმით, რომ უცხოური ჯგუფის მიერ დელეგირებული პირების უფლებამოსილებების დოკუმენტები წინასწარ, ფორმალური ხარვეზის გარეშე უნდა იყოს მომზადებული.
მეწარმის რეგისტრაცია: ვალდებულება, ორგანო და შედეგი
კანონის მე-8 მუხლის თანახმად, მეწარმის რეგისტრაცია სავალდებულოა და მოიცავს როგორც სახელმწიფო, ისე საგადასახადო რეგისტრაციას. რეგისტრაციას ახორციელებს მარეგისტრირებელი ორგანო. მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრში დაცული მონაცემების შესახებ ინფორმაცია მარეგისტრირებელი ორგანოს ელექტრონულად ეგზავნება შემოსავლების სამსახურს — ამრიგად, სახელმწიფო და საგადასახადო რეგისტრაციის ფენები ერთმანეთთან ავტომატურადაა დაკავშირებული.
რეესტრში უნდა დარეგისტრირდეს სოლიდარული პასუხისმგებლობის საზოგადოების, კომანდიტური საზოგადოების და შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების პარტნიორი ან დამფუძნებელი. მარეგისტრირებელ ორგანოსთან წარდგენილი მონაცემების ნამდვილობისათვის პასუხისმგებელია ის ორგანო, რომელსაც კანონი ან სადამფუძნებლო შეთანხმება ამ მონაცემების შექმნის უფლებამოსილებით აღიარებს; მარეგისტრირებელი ორგანო პასუხისმგებელია მხოლოდ რეგისტრირებულ მონაცემებსა და მასთან დაცულ დოკუმენტებს შორის შესაბამისობისათვის. რეესტრის წარმოების წესი და რეგისტრაციის პირობები განისაზღვრება „საჯარო რეესტრის შესახებ“ კანონით, ინსტრუქციით და სხვა ნორმატიული აქტებით. მეწარმე წარმოშობილად ითვლება რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან, ხოლო რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება ძალაშია მარეგისტრირებელი ორგანოს ერთიან ელექტრონულ პორტალზე განთავსებისთანავე.
რეგისტრაციის წინაპირობები
კანონის მე-9 მუხლი განსაზღვრავს, რომ სამეწარმეო საზოგადოების რეგისტრაციისთვის მარეგისტრირებელ ორგანოს წარედგინება სადამფუძნებლო შეთანხმება და საზოგადოების ხელმძღვანელობასა და წარმომადგენლობაზე უფლებამოსილი თითოეული პირის თანხმობა ამ ფუნქციის შესრულებაზე — გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც მათი ნება გამოხატულია სადამფუძნებლო შეთანხმებაში. საქართველოს კანონმდებლობით შესაძლებელია რეგისტრაციის სხვა წინაპირობების დადგენაც, ამიტომ კონკრეტული პროექტის შემთხვევაში აქტუალური მოთხოვნების სია ყოველთვის გადამოწმებას საჭიროებს.
სათამაშო ოპერატორისთვის ამ ნორმის პრაქტიკული დატვირთვა იმაშია, რომ მართვის წრის პირების თანხმობები დოკუმენტურად უნდა იყოს გაფორმებული ისე, რომ რეგისტრაციის პროცედურა არ გახდეს პროექტის გრაფიკის სუსტი წერტილი — ამ ეტაპზე დაშვებული ხარვეზი მოგვიანებით, სანებართვო განხილვისასაც კი აისახება.
შენატანი და განთავსებული კაპიტალი
კანონის მე-21 მუხლი განსაზღვრავს შენატანის ცნებას: შენატანი არის სამეწარმეო საზოგადოებისთვის საკუთრებაში გადაცემული ქონება, რომლის ეკონომიკური ღირებულება ისახება საზოგადოების ბალანსში. ეს ნიშნავს, რომ პარტნიორის მიერ შეტანილი რესური — ფულადი თუ ნივთობრივი — საზოგადოების ქონებად გარდაიქმნება და მისი ღირებულება ბალანსზე აისახება.
განთავსებული კაპიტალის ცნება კანონის მე-28 მუხლით არის განსაზღვრული: განთავსებული კაპიტალი არის სამეწარმეო საზოგადოების მიერ განსაზღვრული ფულადი ოდენობა, რომელიც უნდა იყოს განთავსებული წილების ნომინალურ ღირებულებათა ჯამის ტოლი. თუ საზოგადოებას განთავსებული აქვს აგრეთვე ნომინალური ღირებულების არმქონე წილები, განთავსებული კაპიტალი უნდა აღემატებოდეს განთავსებული წილების ნომინალურ ღირებულებათა ჯამს. ხოლო თუ საზოგადოებას, გარდა სააქციო საზოგადოებისა, განთავსებული აქვს მხოლოდ ნომინალური ღირებულების არმქონე წილები, განთავსებული კაპიტალი შეიძლება განისაზღვროს ნებისმიერი ოდენობით. სათამაშო ოპერატორის კაპიტალის დაგეგმვისას ეს განსაზღვრებები საფუძველია იმის დასანახად, თუ როგორ აისახება ჯგუფის ინვესტიცია საზოგადოების სტრუქტურაში.
ხშირად დასმული კითხვები
რა არის სამეწარმეო საზოგადოების სადამფუძნებლო დოკუმენტი?
სადამფუძნებლო შეთანხმება. ის წერილობითი ფორმით ფორმდება და ყველა დამფუძნებელ პარტნიორს უნდა ჰქონდეს ხელმოწერილი. ხელმოწერის დამოწმება შესაძლებელია სანოტარო წესით, მარეგისტრირებელი ორგანოს ან მის მიერ უფლებამოსილი პირის მიერ, ანდა ელექტრონული სანდო ხელმოწერით.
აუცილებელია თუ არა ხელმოწერის სანოტარო დამოწმება?
სანოტარო წესით დამოწმება სავალდებულო არ არის, თუ ხელმოწერა დამოწმებულია დადგენილი წესით მარეგისტრირებელი ორგანოს ან მის მიერ უფლებამოსილი სხვა ორგანოს ან პირის მიერ, ან შესრულებულია ელექტრონული დოკუმენტის შესახებ კანონის შესაბამისად. წარმომადგენლობითი უფლებამოსილება კი სანოტარო დამოწმებას ან ელექტრონულ სანდო ხელმოწერას საჭიროებს.
როდის ითვლება მეწარმე წარმოშობილად?
მეწარმე წარმოშობილად ითვლება მეწარმეთა რეესტრში რეგისტრაციის მომენტიდან. რეგისტრაციის შესახებ გადაწყვეტილება ძალაშია მარეგისტრირებელი ორგანოს ერთიან ელექტრონულ პორტალზე განთავსებისთანავე, ხოლო რეგისტრაცია მოიცავს როგორც სახელმწიფო, ისე საგადასახადო რეგისტრაციას.
რა განსხვავებაა შენატანსა და განთავსებულ კაპიტალს შორის?
შენატანი არის საზოგადოებისთვის საკუთრებაში გადაცემული ქონება, რომლის ეკონომიკური ღირებულება ბალანსზე ისახება. განთავსებული კაპიტალი კი საზოგადოების მიერ განსაზღვრული ფულადი ოდენობაა, რომელიც განთავსებული წილების ნომინალურ ღირებულებათა ჯამის ტოლი უნდა იყოს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი დაგეხმარებთ სათამაშო ოპერატორისთვის სამეწარმეო ფორმის შერჩევასა და კაპიტალის სტრუქტურირებაში: შევადგენთ სადამფუძნებლო დოკუმენტაციის ჩარჩოს, განვიხილავთ რეგისტრაციის წინაპირობებს და დავგეგმავთ იმ ნაბიჯებს, რომლებიც თქვენს ჯგუფურ სტრუქტურას ქართულ სამართლებრივ ველთან დააკავშირებს.
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ის საშუალებით — მოგვცეთ ინფორმაცია პროექტის შესახებ და ჩვენ სამართლებრივ ანალიზს დაუკავშირებთ თქვენს ბიზნეს-გეგმას, რათა სუბიექტის შექმნის ეტაპი პრობლემების გარეშე გაიაროთ.