სათამაშო ბიზნესის სამართლებრივი საფუძვლები საქართველოში
საქართველოში ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების ორგანიზება და ჩატარება, აგრეთვე აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება რეგულირდება „ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობის შესახებ“ საქართველოს კანონით. ამ კანონის პირველი მუხლი პირდაპირ წერს, რომ სწორედ ის ადგენს აღნიშნული საქმიანობის სამართლებრივ საფუძვლებს, ამიტომ სათამაშო ბიზნესში ნებისმიერი პროექტის დაგეგმვა ამ ნორმების ჩარჩოში უნდა მოხდეს. კანონი განსაზღვრავს, რომელი თამაშობებია საერთოდ დასაშვები, სად შეიძლება მათი ორგანიზება, რომელი საქმიანობა საჭიროებს ნებართვას და ვის შეუძლია ეს ნებართვა მიიღოს.
თუ გეგმავთ სამორინის, სათამაშო აპარატების სალონის, აზარტული კლუბის, ტოტალიზატორის, ლატარიის ან სისტემურ-ელექტრონული ფორმით თამაშობების ორგანიზებას, ამ გზამკვლევიდან გაიგებთ, როგორია სფეროს ცნებითი აპარატი, რატომ არის ნებართვა უპირობო წინაპირობა, რა ვადით და ვის გაიცემა ის, და რომელი შეზღუდვები ეხება ნებართვის მიმღებ პირს. ჩვენ ვეყრდნობით მხოლოდ კანონის ზუსტ ტექსტს და იმ ცვლილებებს, რომლებიც მის კონსოლიდირებულ რედაქციაშია ასახული.
რა არის სათამაშო ბიზნესი: კანონის ძირითადი ცნებები
კანონის მე-3 მუხლი აღწერს მთელ ცნებით აპარატს, რომლის გარეშეც შეუძლებელია სანებართვო რეჟიმის სწორად წაკითხვა. სათამაშო ბიზნესი არის პირის მიერ საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილი წესით ორგანიზებული ლატარია, აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობა, რომლის შედეგი მთლიანად ან ნაწილობრივ შემთხვევითობაზეა დამოკიდებული და რომელშიც მოთამაშე ფულადი ან ნივთობრივი მოგების მისაღებად მონაწილეობს, აგრეთვე აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება. ძირითადი თამაშობის სახეებია:
- აზარტული თამაშობები — თამაშობები, რომლებიც მთლიანად ან ნაწილობრივ შემთხვევითობაზეა დამოკიდებული და ტარდება ბანქოს, კამათლის (გარდა ნარდისა), სათამაშო ბორბლის (რულეტის), სათამაშო აპარატის, სამორინის მაგიდის, კლუბის მაგიდის ან/და სხვა სათამაშო ინვენტარის მეშვეობით; მათი ორგანიზება (გარდა აზარტული ტურნირისა) დასაშვებია მხოლოდ სამორინეში, სათამაშო აპარათების სალონში ან/და აზარტულ კლუბში;
- მომგებიანი თამაშობები — ლოტო, ბინგო და ტოტალიზატორი, რომლებიც სპეციალურად მოწყობილ ობიექტებში იმართება და მოგება საპრიზო ფონდის ოდენობიდან განისაზღვრება;
- წამახალისებელი გათამაშება — თამაშობა, რომელიც კონკრეტული პროდუქციის ან მომსახურების სწრაფად და ეფექტიანად რეალიზების მიზნით ტარდება და რომლის ბილეთიც უფასოდ გაიცემა;
- ლატარია — ნებაყოფლობითი ჯგუფური ან მასობრივი თამაშობა ტირაჟიანი და მომენტალური სახეებით;
- სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზება — თამაშობების ინტერნეტის, ტელეფონის ან/და სპეციალურად მოწყობილი ელექტრონული საშუალებების გამოყენებით გამართვა კანონით დადგენილი მოთხოვნების დაცვით.
ცალკე უნდა გამოიყოს აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდების ცნება: ეს არის თამაშობის ორგანიზატორისთვის ან საზღვარგარეთ მყოფი პირისთვის არსებითი პროდუქციის/მომსახურების პირდაპირი ან არაპირდაპირი ფორმით მიწოდება, რაც შესაძლოა გავლენას ახდენს თამაშობის შედეგებზე. არსებითი პროდუქცია/მომსახურება მოიცავს შემთხვევითი რიცხვების გენერირების პლატფორმას, ჯეკპოტის პლატფორმას, სათამაშო პლატფორმას, მოთამაშეთა ბაზას, ფინანსურ ბაზას/სისტემას, მენეჯმენტის სისტემას და სათამაშო აპარატებს. სფეროში მოქმედებს კონტროლის ელექტრონული სისტემაც, რომელიც შემოსავლების სამსახურის მიერ შერჩეული პირის მეშვეობით არის დანერგილი და ნებართვის მფლობელის მიერ სანებართვო პირობების შესრულებას აკონტროლებს.
ნებართვის აუცილებლობა და უნებართვო საქმიანობის შედეგები
კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, საქართველოს ტერიტორიაზე ყველა სახის აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობების ჩატარება, აგრეთვე აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება „ლიცენზიებისა და ნებართვების შესახებ“ საქართველოს კანონის შესაბამისად ნებართვას მოითხოვს. უნებართვოდ თამაშობების ჩატარება ან მიწოდება, ისევე როგორც სანებართვო პირობების შეუსრულებლობა, კანონის დარღვევად მიიჩნევა და საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრულ პასუხისმგებლობას იწვევს. ამავე მუხლით დადგენილია, რომ დასაშვებია მხოლოდ ამ კანონით გათვალისწინებული ლატარიების, აზარტული და მომგებიანი თამაშობების მოწყობა და მათი ბილეთების გავრცელება — კანონით დაუშვებელი თამაშობის ფორმატი არ შეიძლება გახდეს ლეგალური ოპერაციული გეგმის ნაწილი.
საგანგებო და საომარი მდგომარეობის გამოცხადების შემთხვევაში საქართველოს მთავრობას უფლება აქვს, სათამაშო ბიზნესისთვის სანებართვო საქმიანობის განსხვავებული წესი შემოიღოს, ამიტომ კრიზისულ სცენარებში რეგულატორული რეჟიმის ცვლილების რისკი ბიზნეს-გეგმაში გათვალისწინებული უნდა იყოს. წამახალისებელ გათამაშებასთან დაკავშირებით კანონი დამატებით განსაზღვრავს, რომ მასში მონაწილეობისთვის ნებისმიერი ფორმით საფასურის დაწესება დაუშვებელია და თამბაქოს ნაწარმის, თამბაქოს აქსესუარის ან თამბაქოს მოხმარებისთვის განკუთვნილი მოწყობილობის რეალიზაციის მიზნით ასეთი გათამაშების მოწყობის ნებართვა არ გაიცემა.
ნებართვის კატეგორიები, ვადები და სპეციფიკური წესები
კანონის მე-11 მუხლით ნებართვის გაცემას ექვემდებარება: წამახალისებელი გათამაშების მოწყობა; სამორინის მოწყობა; სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სამორინის თამაშობების ორგანიზება; ტოტალიზატორის მოწყობა; სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ტოტალიზატორის თამაშობების ორგანიზება; სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობა; სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სათამაშო აპარატების თამაშობების ორგანიზება; ლოტოს მოწყობა; ბინგოს მოწყობა; აზარტული კლუბის მოწყობა და აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშების მიწოდება. ამ ნებართვათა გაცემის მნიშვნელოვანი პირობაა ის, რომ ისინი გაიცემა მხოლოდ საქართველოში რეგისტრირებულ მეწარმეზე — უცხოური სტრუქტურისთვის ეს ნიშნავს, რომ საქმიანობა ქართული რეგისტრაციის მქონე სუბიექტის მეშვეობით უნდა განხორციელდეს.
ვადების მიხედვით კანონი განასხვავებს: სამორინის, ტოტალიზატორისა და სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობის ნებართვა, აგრეთვე სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სამორინის და სათამაშო აპარატების თამაშობების ორგანიზების ნებართვა გაიცემა 5 წლის ვადით; საფუძველზე გაცემული სისტემურ-ელექტრონული ფორმის ნებართვები, სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ტოტალიზატორის თამაშობების ორგანიზების ნებართვა და აზარტული კლუბის მოწყობის ნებართვა — საფუძვლის მოქმედების დარჩენილი ვადით; წამახალისებელი გათამაშების მოწყობის ნებართვა — 1 წლის ვადით; ლოტოს, ბინგოს მოწყობის და თამაშების მიწოდების ნებართვა — 5 წლის ვადით.
სისტემურ-ელექტრონული ფორმით ორგანიზების ერთი ნებართვით დასაშვებია არაუმეტეს 2 ინტერნეტდომენის სახელით ვებგვერდების ორგანიზება, ხოლო ორი დომენის არსებობისას ერთი მათგანი საქართველოს მოქალაქეობის მქონე მოთამაშეებისთვის უნდა გამოიყენოთ და მეორე — უცხო ქვეყნის მოქალაქეობის მქონე მოთამაშეებისთვის. აზარტული კლუბის მოწყობის ნებართვა გაიცემა მხოლოდ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში, სამორინის ან/და სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობის ნებართვის მფლობელზე, და კლუბი სამორინის დარბაზისგან ან სალონისგან დამოუკიდებლად, ცალკე ობიექტად უნდა მოეწყოს. ფიზიკური ობიექტის საქმიანობის შეწყვეტისას სისტემურ-ელექტრონული ფორმით საქმიანობა დასაშვებია მიმდინარე კვარტალის განმავლობაში, მაგრამ არაუმეტეს 60 კალენდარული დღისა; ყოველ მომდევნო კვარტალში ის მხოლოდ ფიზიკურად მოწყობილი ობიექტის არანაკლებ 30 დღით განახლების შემთხვევაში გაგრძელდება.
ვის არ გაეცემა ნებართვა და რა შეზღუდვები მოქმედებს
კანონი ნებართვის გაცემამდე აფასებს როგორც მაძიებლის, ისე მისი მართვის წრის რეპუტაციულ და ფისკალურ პროფილს. აღიარებული საგადასახადო დავალიანების არსებობის შემთხვევაში სათამაშო საქმიანობის ნებართვა არ გაიცემა. ასევე აკრძალულია ნებართვის გაცემა იმ პირზე, რომლის ხელმძღვანელობისა და წარმომადგენლობის უფლებამოსილების მქონე პირი, დამფუძნებელი/პარტნიორი ან ბენეფიციარი მესაკუთრე მსჯავრდებულია ან ნასამართლევია განზრახი ეკონომიკური დანაშაულისთვის, მათ შორის საფინანსო საქმიანობის სფეროში, ან განზრახ მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის და ნასამართლობა მოხსნილი ან გაქარწყლებული არ აქვს. ეს მოთხოვნა ნებართვის მოქმედების პერიოდშიც გრძელდება — მფლობელის აღნიშნული პირების შესაბამისობა მუდმივად უნდა იყოს უზრუნველყოფილი.
დამატებითი შეზღუდვებიდან აღსანიშნავია: ნებართვის სხვა პირისთვის გადაცემა აკრძალულია; აზარტულ თამაშობაში მონაწილეობისას ნივთობრივი მოგების მიღების შესაძლებლობა არ უნდა არსებოდეს; სამორინეში უნდა იყოს სპეციალურად მოწყობილი, უფანჯრო სეიფი, სადაც თითოეული სამორინის მაგიდისთვის არანაკლებ 10 000 ლარის ოდენობის სარეზერვო თანხა ინახება. ოპერაციული დაგეგმვრობისას ეს მოთხოვნები ბიუჯეტში და შიდა კონტროლის პროცედურებში წინასწარ უნდა აისახოს.
ხშირად დასმული კითხვები
შესაძლებელია თუ არა სათამაშო ბიზნესის დაწყება ნებართვის გარეშე?
არა. კანონის მე-5 მუხლის თანახმად, აზარტული ან/და მომგებიანი თამაშობების ჩატარება და თამაშების მიწოდება ნებართვას მოითხოვს, ხოლო უნებართვო საქმიანობა კანონის დარღვევად მიიჩნევა და კანონმდებლობით განსაზღვრულ პასუხისმგებლობას იწვევს. ნებისმიერი მოდელი, რომელიც ნებართვის მიღებას ირიბად ცდილობს აირიდოს, პირდაპირ არის აკრძალული.
ვის გაიცემა სათამაშო საქმიანობის ნებართვა?
კანონის მე-11 მუხლით გათვალისწინებული ნებართვები გაიცემა მხოლოდ საქართველოში რეგისტრირებულ მეწარმეზე. ამასთან, აღიარებული საგადასახადო დავალიანების არსებობა და მმართველი წრის ნასამართლობა გამორიცხავს ნებართვის გაცემას, ხოლო ნებართვის სხვა პირზე გადაცემა აკრძალულია.
რამდენი ხნით გაიცემა ნებართვა?
სამორინის, ტოტალიზატორის, სათამაშო აპარატების სალონის მოწყობისა და სისტემურ-ელექტრონული ფორმით სამორინის თუ სათამაშო აპარატების თამაშობების ორგანიზების ნებართვები გაიცემა 5 წლის ვადით, წამახალისებელი გათამაშების ნებართვა — 1 წლის ვადით, ხოლო ლოტოს, ბინგოს და მიწოდების ნებართვები — 5 წლის ვადით. საფუძველზე გაცემული ნებართვები საფუძვლის დარჩენილი ვადით მოქმედებს.
სად შეიძლება აზარტული თამაშობების ორგანიზება?
აზარტული თამაშობების (გარდა აზარტული ტურნირისა) ორგანიზება დასაშვებია მხოლოდ სამორინეში, სათამაშო აპარატების სალონში ან/და აზარტულ კლუბში, ხოლო კანონის კონსოლიდირებული რედაქციის შესაბამისად — სისტემურ-ელექტრონული ფორმითაც. აზარტული კლუბის ნებართვა კი მხოლოდ ქალაქ თბილისის მუნიციპალიტეტში, სამორინის ან სალონის ნებართვის მფლობელზე გაიცემა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი სათამაშო ბიზნესთან დაკავშირებულ სამართლებრივ საკითხებზე სრულყოფილ კონსულტაციას გთავაზობთ: შევაფასებთ თქვენს პროექტს კანონის მოთხოვნებთან მიმართებაში, დაგეხმარებთ სანებართვო საქმიანობის ფორმის შერჩევაში, განვიხილავთ ნებართვის მიღების წინაპირობებს და შევადგენთ იმ ნაბიჯების ჩამონათვალს, რომლებიც თქვენი სიტუაციისთვის არის აუცილებელი.
დაგვიკავშირდით Legal.ge-ის საშუალებით — ჩვენ ვმუშაობთ იმისთვის, რომ თქვენი გადაწყვეტილებები ზუსტ სამართლებრივ საფუძველზე დაეყროს და სათამაშო ბიზნესის დაწყება გეგმირებული და გათვლილი პროცესი იყოს.