ლატარიის რეჟიმის საერთო კონტური
ლატარია საქართველოში საგანგებო, ექსკლუზიურ სანებართვო რეჟიმში მდებარეობს. კანონის მუხლი 3 განსაზღვრავს: ლატარია ნებაყოფლობითი ჯგუფური ან მასობრივი თამაშობაა, რომლის დროსაც ორგანიზატორი საჯაროდ გამოქვეყნებული, დადგენილი წესისა და პირობების დაცვით ათამაშებს საპრიზო ფონდს; მოგების დამთხვევა წარმოადგენს შემთხვევითობას და არ შეიძლება იყოს სპეციალურად მოწყობილი. ლატარიის ორი სახეა: ტირაჟიანი ლატარია, რომლის ჩატარების პროცესი დაყოფილია ტირაჟებად — ცალკეულ სრულ ციკლებად, ბილეთის დამზადებიდან საპრიზო ფონდის გათამაშების ჩათვლით, და მომენტალური ლატარია, რომლის შედეგიც ადგილზე ირკვევა ბილეთის შემოწმებით ან უშუალოდ ბილეთზე გათამაშებით.
კომერციული თუ საქველმოქმედო დისტინქცია პირდაპირ კანონის ტექსტში არ არის გაწერილი: კანონი ლატარიის ორგანიზატორს ერთადერთად განსაზღვრავს — ესაა ფინანსთა სამინისტროს მიერ ორგანიზებულ ტენდერში გამარჯვებული პირი, რომელიც საქმიანობას ახორციელებს კანონითა და ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების შესაბამისად. საქველმოქმედო მიზნების გათვალისწინება შესაძლებელია ხელშეკრულებისა და ტენდერის პირობების დონეზე, და ამ დიფერენციაციის სამართლებრივი ფორმატი სწორედ ამ დოკუმენტებით უნდა იყოს გაწერილი.
ტენდერი და ექსკლუზიური უფლება
მუხლი 6 ადგენს მექანიზმს: საქართველოში ლატარიის ორგანიზებასა და ჩატარებას ახორციელებს ფინანსთა სამინისტროს მიერ ჩატარებულ ტენდერში გამარჯვებული პირი. გამარჯვებულად განისაზღვრება ის პირი, რომელიც დააკმაყოფილებს ტენდერის პირობებს და ექსკლუზიური უფლების მოპოვებისთვის სახელმწიფოს ბიუჯეტში შესთავაზებს ყველაზე მეტი ოდენობის თანხას, მაგრამ არანაკლებ მთავრობის მიერ განსაზღვრული ოდენობისა — მესამე პირის კვლევის გათვალისწინებით. სავალდებულოა სატენდერო დოკუმენტაციაში საბანკო გარანტიების გათვალისწინება, რომელთა ოდენობებსაც მთავრობის დადგენილება განსაზღვრავს.
ექსკლუზიური უფლება ეძლევა ორგანიზატორს 10 წლის ვადით; ეს ვადა ფინანსთა სამინისტროს წინადადების საფუძველზე, მთავრობის გადაწყვეტილებით შესაძლებელია გაგრძელდეს ახალ ტენდერში გამარჯვებულთან ხელშეკრულების გაფორმებამდე. ორგანიზატორი ასევე ყოველკვარტალურად იხდის რეალიზებული ბილეთების ჯამური ღირებულების პროცენტს, რომლის ოდენობაც მთავრობის დადგენილებითაა განსაზღვრული და რომლის გამოთვლის სისწორეც კვარტალური ანგარიშგების საფუძველია, რომლის ოდენობაც მთავრობის დადგენილებითაა განსაზღვრული.
საპრიზო ფონდის მინიმალური მოთხოვნები
მუხლი 9 მკაფიო არითმეტიკას აწესებს. მომენტალური ლატარიის საპრიზო ფონდი უნდა შეადგენდეს ლატარიის მოცულობის არანაკლებ 45 პროცენტს; ტირაჟიანი ლატარიის შემთხვევაში — თითოეულ ტირაჟში რეალიზებული ბილეთების ჯამური ღირებულების არანაკლებ 45 პროცენტს. ტირაჟიანი ლატარიის ორგანიზატორს უფლება აქვს განახორციელოს საპრიზო ფონდის არაუმეტეს 20 პროცენტის რეზერვირება, რომელიც მომდევნო ტირაჟებში გათამაშდება. ლოტოსა და ბინგოს საპრიზო ფონდიც რეალიზებული ბილეთების ჯამური ღირებულების არანაკლებ 45 პროცენტს უნდა შეადგენდეს. ლატარიის გათამაშების შედეგად ნივთობრივი მოგება უნდა შეხვდეს მხოლოდ ერთ ბილეთს.
მუხლი 15 კიდევ ერთ პრაქტიკულ წესს აწესებს: ლატარიის და მომგებიანი თამაშობის ორგანიზატორი გათამაშებას ატარებს ბილეთების არასრულად რეალიზების შემთხვევაშიც — ანუ გაყიდვების ჩავარდნა თავისთავად არ ათავისუფლებს გათამაშების ვალდებულებისგან.
თანხმობის პროცედურა და კონტროლი
მუხლი 31 განსაზღვრავს თითოეული თამაშობის წინამძღოლ პროცედურას: ორგანიზატორი ვალდებულია მოწყობამდე 2 კვირით ადრე მიმართოს შემოსავლების სამსახურს და წარუდგინოს დოკუმენტები. ტირაჟიანი ლატარიისთვის ეს არის მოწყობის პირობები (რეგლამენტი), რომელშიც უნდა იყოს თამაშის ზოგადი წესი, ლატარიის დაწყების თარიღი, მოგების გაცემის ზღვრული ვადა და ადგილი, ბილეთის ფასი, პრეტენზიის განხილვის წესი და ვადა, დასაბეჭდი ბილეთების რაოდენობა და ნუმერაცია; ხელშეკრულება ბილეთების დამმზადებელთან (თუ ორგანიზატორი თვითონ არ ამზადებს) და ბილეთის ნიმუში. მომენტალური ლატარიის რეგლამენტს დამატებით ერთვის საპრიზო ფონდის ოდენობა, პრიზების ჩამონათვალი, რაოდენობა და ერთეულის ღირებულება — დოკუმენტაციის ეს ნაწილი შემოსავლების სამსახურის განხილვის საგნობრივ ბირთვს წარმოადგენს და მისი სისრულე თანხმობის ხანგრძლივობას პირდაპირ განსაზღვრავს.
სხვა ცვლილებებზე — დირექტორის ან იურიდიული მისამართის შეცვლა, ბილეთების დამატებითი რაოდენობის ბეჭდვა და სხვა — რაც არსებით ცვლილებას არ იწვევს, სამსახურს წერილობით 3 დღით ადრე ეცნობება. ორგანიზატორი ვალდებულია უზრუნველყოს თამაშის წესების საჯაროობა და მოთამაშეებისთვის მათი დაუბრკოლებლად მიწოდება, შექმნას კომისია არანაკლებ 3 დამოუკიდებელი მოწვეული წევრით, და გათამაშების მიმდინარეობისა და შედეგების შესახებ ინფორმაცია 5 სამუშაო დღის ვადაში წარუდგინოს შემოსავლების სამსახურს. მომენტალური ლატარია შესაძლებელია მოეწყოს არაუმეტეს 2 წლის ვადით.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ შეიძლება იყოს ლატარიის ორგანიზატორი?
მხოლოდ ფინანსთა სამინისტროს ტენდერში გამარჯვებული პირი, რომელსაც ექსკლუზიური უფლება 10 წლის ვადით ეძლევა და ხელშეკრულებით განსაზღვრულ პირობებს ასრულებს.
რამდენი უნდა იყოს საპრიზო ფონდი?
მომენტალური ლატარიისას — ლატარიის მოცულობის არანაკლებ 45 პროცენტი, ტირაჟიანისას — ტირაჟში რეალიზებული ბილეთების ღირებულების არანაკლებ 45 პროცენტი; დასაშვებია არაუმეტეს 20 პროცენტის რეზერვირება მომდევნო ტირაჟებზე.
ხდება თუ არა გათამაშება ბილეთების ნაწილობრივ გაყიდვაზე?
დიახ — კანონი ორგანიზატორს გათამაშების ჩატარების ვალდებულებას არ უხსნის ბილეთების არასრული გაყიდვების გამო, და ეს წესი ტირაჟიან და მომენტალურ ლატარეას ერთნაირად შეეხება.
როდის მიმართავს ორგანიზატორი შემოსავლების სამსახურს თანხმობისთვის?
თითოეული თამაშობის მოწყობამდე 2 კვირით ადრე, რეგლამენტით, ბილეთების დამმზადებლის ხელშეკრულებით და ბილეთის ნიმუშით; მომენტალური ლატარიის რეგლამენტს ემატება საპრიზო ფონდის დეტალები.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
ჩვენ შევაფასებთ ლატარეის რეჟიმთან დაკავშირებულ თქვენს ინტერესს — ტენდერში მონაწილეობის მზაობა, ხელშეკრულების პირობები, საქველმოქმედო კომპონენტის სამართლებრივი გაწერა, რეგლამენტის მომზადება და შემოსავლების სამსახურთან კომუნიკაციის წესი. დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — ლატარეის რეჟიმში დეტალი გადამწყვეტია.