რა არის დამოკიდებულ და აკრძალულ პირთა სიები
სათამაშო სფეროში „შავი სია“ ორ სხვადასხვა მექანიზმს აერთიანებს, და მათ განსხვავება გადამწყვეტია. კანონის მუხლი 3 განსაზღვრავს: თამაშზე დამოკიდებული პირია ფიზიკური პირი, რომელსაც აქვს დაუძლეველი სურვილი და დამოკიდებულება აზარტულ ან/და მომგებიან თამაშობებზე და რომლის შესახებ მონაცემები შეტანილია დამოკიდებულ პირთა სიაში. აკრძალული პირი კი სხვა რამეა: ესაა პირი, რომელსაც კანონით ეკრძალება აზარტულ ან/და მომგებიან თამაშობებში (გარდა წამახალისებელი გათამაშებისა) მონაწილეობა — მათ შორის სისტემურ-ელექტრონული ფორმით მოწყობის შემთხვევაშიც.
აკრძალულ პირთა წრეს კანონი თვითონ აწესებს: საბიუჯეტო ორგანიზაციაში დასაქმებული პირი — სახელმწიფო მოსამსახურე, საჯარო მოსამსახურე, სახელმწიფო-პოლიტიკური და პოლიტიკური თანამდებობის პირების ჩათვლით; მარეგულირებელ ორგანოში დასაქმებული პირი; ეროვნულ ბანკში დასაქმებული პირი; და სოციალურად დაუცველი ოჯახების მონაცემთა ერთიან ბაზაში რეგისტრირებული ოჯახის წევრი. ამრიგად, თუ თქვენ სიაში ხართ, ჯერ უნდა დადგინდეს, რომელ სიას ეხება ეს — თვითგამორიცხვის თუ სტატუსით აკრძალვის — რადგან გამოსავალი ორივე შემთხვევაში სრულიად განსხვავებულია.
სიის მექანიკა: შეტანა და ვადა
მუხლი 7-1 განსაზღვრავს, რომ დამოკიდებულ პირთა სიასა და აკრძალულ პირთა სიას აწარმოებს შემოსავლების სამსახური, და ამ სიებში დასაშვებია მხოლოდ საქართველოს მოქალაქის შესახებ მონაცემების შეტანა. დამოკიდებულ პირთა სიაში მონაცემები შეიტანება ორი გზით: თავად პირის მიმართვის საფუძველზე — განაცხადით საკუთარი მონაცემების შეტანის თაობაზე — ან მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე, ადმინისტრაციული საპროცესო კანონმდებლობის შესაბამისად.
ვადა მკაფიოდ არის განსაზღვრული: დამოკიდებულ პირთა სიაში მონაცემები შეიტანება 5 წლის ვადით. ეს არის თვითგამორიცხვის რეალური ღირებულება — ხუთი წლის განმავლობაში სისტემურ-ელექტრონული ფორმის ჩათვლით თამაშობებში მონაწილეობა ბლოკირებულია.
ამოღების ორი შესაძლებლობა
ვადაზე ადრე მონაცემები ამოიღება მხოლოდ ორ შემთხვევაში: თუ პირს საქართველოს მოქალაქეობა შეუწყვეტია „საქართველოს მოქალაქეობის შესახებ“ ორგანული კანონის შესაბამისად, ან მოსამართლის ბრძანების საფუძველზე — სიაში შეტანიდან არაუადრეს 3 წლისა. სხვა გზა კანონს არ შემოაქვს: არც ოპერატორის თანხმობა, არც პირობითი განაცხადი, არც „დროებითი გამოყვანა“ არ არსებობს.
აქედან გამომდინარეობს პრაქტიკული წესი: თვითგამორიცხვის განაცხადი უნდა იყოს გავლებული სწორად და დროულად, და თუ სიიდან ამოღება გსურთ, მოსამართლის ბრძანების გზა ერთადერთი რეალური მექანიზმია ვადამდე — და მისი გამოყენება მხოლოდ შეტანიდან 3 წლის გასვლის შემდეგ შეიძლება. სიების წარმოების წესი დგინდება ფინანსთა მინისტრისა და მთავრობის ნორმატიული აქტებით, ამიტომ პროცედურული დეტალები ამ აქტებით განისაზღვრება.