ლეგალიზაცია და აპოსტილი: ორი გზა უცხოური საბუთის აღსაცნობად
უცხოეთში გაცემული დოკუმენტის საქართველოში წარდგენა ხშირად მის გარეგან დამოწმებას საჭიროებს, და კანონი ამისთვის ორ გზას იცნობს. „სამოქალაქო აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მუხლი 3 განმარტავს ორივე ცნებას: ლეგალიზაცია არის სათანადო უფლებამოსილების მქონე სახელმწიფო ორგანოს მიერ საბუთზე არსებული ხელმოწერის ნამდვილობის, ხელმომწერი პირის უფლებამოსილების, ბეჭდის ან შტამპის ავთენტიკურობის დადასტურება; აპოსტილით დამოწმება კი იგივე დადასტურებაა, მაგრამ გამარტივებული წესით — „უცხოეთის ოფიციალური დოკუმენტების ლეგალიზაციის მოთხოვნის გაუქმების შესახებ“ ჰააგის 1961 წლის 5 ოქტომბრის კონვენციის საფუძველზე.
განსხვავება პრაქტიკულია: აპოსტილი ჰააგის კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოებს შორის საბუთის ნამდვილობის ერთიან, გამარტივებულ დამადასტურებელ ფორმას წარმოადგენს, ხოლო ლეგალიზაცია — სრულ, მრავალსაფეხურიან პროცედურას — დაწყებული საბუთის გამცემი ქვეყნის ორგანოებისგან დამთავრებული მიმღები ქვეყნის საგარეო უწყებით. რომელი გზა არის საჭირო თქვენს შემთხვევაში, დგინდება იმით, თუ რომელ სახელმწიფოშია გაცემული საბუთი და რა სამართლებრივი აქტისთვის არის ის საქართველოში საჭირო.
როდის არის საბუთი ნამდვილად მიჩნეული საქართველოში
მუხლი 8 ადგენს, რომ საქართველოში ნამდვილად ითვლება: სამოქალაქო აქტების მონაცემთა ბაზაში არსებული მონაცემები და სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მათ შორის სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოს მიერ დადასტურებული ჩანაწერთა მატერიალური ასლები და ელექტრონული ასლები, რომლებიც შედგენილია საქართველოში ან საკონსულო დაწესებულების მიერ მათი შედგენის დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე; აგრეთვე სამოქალაქო აქტების ჩანაწერები და დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომლებიც შედგენილია და ლეგალიზებულია ან აპოსტილით დამოწმებულია საზღვარგარეთ, სხვა სახელმწიფოს კანონმდებლობის საფუძველზე, თუ ამ კანონით ან საერთაშორისო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
ამ ნორმის პრაქტიკული არსი ის არის, რომ უცხოური საბუთის აღსაცნობად საქართველოს ორგანოს წინაშე საკმარისია მისი ლეგალიზაცია ან აპოსტილით დამოწმება იმ ქვეყნის მხრიდან, სადაც ის გაიცემა — ინდივიდუალური შემოწმება თითოეული ხელმოწერის შესახებ მიმღებ მხარეს აღარ ეკისრება. განსაკუთრებული წესი არსებობს რელიგიური წეს-ჩვეულებების საფუძველზე შედგენილი დოკუმენტებისთვის, რომლებიც უფლებამოსილი რეგისტრაციის ორგანოების შექმნამდე ან აღდგენამდე პერიოდს განეკუთვნება.