ლეგალიზაცია და აპოსტილი: ორი გზა უცხოური საბუთის აღსაცნობად
უცხოეთში გაცემული დოკუმენტის საქართველოში წარდგენა ხშირად მის გარეგან დამოწმებას საჭიროებს, და კანონი ამისთვის ორ გზას იცნობს. „სამოქალაქო აქტების შესახებ“ საქართველოს კანონის მუხლი 3 განმარტავს ორივე ცნებას: ლეგალიზაცია არის სათანადო უფლებამოსილების მქონე სახელმწიფო ორგანოს მიერ საბუთზე არსებული ხელმოწერის ნამდვილობის, ხელმომწერი პირის უფლებამოსილების, ბეჭდის ან შტამპის ავთენტიკურობის დადასტურება; აპოსტილით დამოწმება კი იგივე დადასტურებაა, მაგრამ გამარტივებული წესით — „უცხოეთის ოფიციალური დოკუმენტების ლეგალიზაციის მოთხოვნის გაუქმების შესახებ“ ჰააგის 1961 წლის 5 ოქტომბრის კონვენციის საფუძველზე.
განსხვავება პრაქტიკულია: აპოსტილი ჰააგის კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოებს შორის საბუთის ნამდვილობის ერთიან, გამარტივებულ დამადასტურებელ ფორმას წარმოადგენს, ხოლო ლეგალიზაცია — სრულ, მრავალსაფეხურიან პროცედურას — დაწყებული საბუთის გამცემი ქვეყნის ორგანოებისგან დამთავრებული მიმღები ქვეყნის საგარეო უწყებით. რომელი გზა არის საჭირო თქვენს შემთხვევაში, დგინდება იმით, თუ რომელ სახელმწიფოშია გაცემული საბუთი და რა სამართლებრივი აქტისთვის არის ის საქართველოში საჭირო.
როდის არის საბუთი ნამდვილად მიჩნეული საქართველოში
მუხლი 8 ადგენს, რომ საქართველოში ნამდვილად ითვლება: სამოქალაქო აქტების მონაცემთა ბაზაში არსებული მონაცემები და სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის დამადასტურებელი დოკუმენტები, მათ შორის სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოს მიერ დადასტურებული ჩანაწერთა მატერიალური ასლები და ელექტრონული ასლები, რომლებიც შედგენილია საქართველოში ან საკონსულო დაწესებულების მიერ მათი შედგენის დროს მოქმედი კანონმდებლობის საფუძველზე; აგრეთვე სამოქალაქო აქტების ჩანაწერები და დამადასტურებელი დოკუმენტები, რომლებიც შედგენილია და ლეგალიზებულია ან აპოსტილით დამოწმებულია საზღვარგარეთ, სხვა სახელმწიფოს კანონმდებლობის საფუძველზე, თუ ამ კანონით ან საერთაშორისო ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
ამ ნორმის პრაქტიკული არსი ის არის, რომ უცხოური საბუთის აღსაცნობად საქართველოს ორგანოს წინაშე საკმარისია მისი ლეგალიზაცია ან აპოსტილით დამოწმება იმ ქვეყნის მხრიდან, სადაც ის გაიცემა — ინდივიდუალური შემოწმება თითოეული ხელმოწერის შესახებ მიმღებ მხარეს აღარ ეკისრება. განსაკუთრებული წესი არსებობს რელიგიური წეს-ჩვეულებების საფუძველზე შედგენილი დოკუმენტებისთვის, რომლებიც უფლებამოსილი რეგისტრაციის ორგანოების შექმნამდე ან აღდგენამდე პერიოდს განეკუთვნება.
როდის არის საჭირო აპოსტილი სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციისთვის
მუხლი 11 პირდაპირ ადგენს მოთხოვნას: სხვა სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანოს მიერ გაცემული საბუთები, რომლებიც უნდა წარედგინოს სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოს, საჭიროებს ლეგალიზაციას ან აპოსტილით დამოწმებას, თუ საქართველოს კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული. ანუ მაგალითად ქორწინების, განქორწინების, დაბადების ან გარდაცვალების უცხოური მოწმობის საქართველოში რეგისტრაციისას საბუთი უნდა ატარებდეს აპოსტილს ან ლეგალიზაციას.
განაცხადის წარდგენისა და განხილვის, აგრეთვე სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის წესი და პირობები განისაზღვრება ამ კანონით და იუსტიციის მინისტრის ბრძანებით; სხვა სახელმწიფოში გაცემული საბუთების რეგისტრაციის ორგანოსთვის წარდგენის წესიც იმავე ბრძანებით დგინდება. კანონი ასევე იძლევა სააგენტოსა და რეგისტრაციის ორგანოს უფლებას, დაინტერესებულ მხარესთან კომუნიკაცია ელექტრონული დოკუმენტების სააგენტოს ოფიციალურ ვებგვერდზე გამოქვეყნებით განახორციელოს, თუმცა სხვა საშუალებებიც შეიძლება გამოყენებულ იქნეს — ეს პროცესის დროით მოლოდინს ამსუბუქებს.
აპოსტილის მომსახურების პრაქტიკული ეტაპები
აპოსტილის მიღების გზა საბუთის გამცემი ქვეყნის მხრიდან იწყება: დამოწმებას ახორციელებს იმ სახელმწიფოს უფლებამოსილი ორგანო, რომელიც ჰააგის კონვენციით არის განსაზღვრული. საქართველოს მხრიდან კი გადამწყვეტია საბუთის შესაბამისობა მის დანიშნულებასთან: სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანო მიიღებს მხოლოდ იმ საბუთს, რომელიც კანონით დადგენილ მოთხოვნას აკმაყოფილებს.
მნიშვნელოვანია თარგმანის საკითხიც: უცხოენოვანი საბუთი, რომელიც საქართველოში წარდგენილია, რეგისტრაციის ორგანოსთვის გასაგები უნდა იყოს, და მისი შინაარსის გადაცემა ხდება თარგმნის შესაბამისი წესით. აპოსტილი თვითონ საბუთის შინაარსს არ ცვლის და მის ნამდვილობას არ ამტკიცებს — ის მხოლოდ ხელმოწერის, ხელმომწერის უფლებამოსილებისა და ბეჭდის ავთენტიკურობის დადასტურებაა, რაც გამოცხადებულია მუხლი 3-ის განმარტებით.
ხშირად დასმული კითხვები
რა განსხვავებაა ლეგალიზაციასა და აპოსტილს შორის?
ორივე ხელმოწერის, ხელმომწერის უფლებამოსილებისა და ბეჭდის ავთენტიკურობის დადასტურებაა; განსხვავება წესშია — აპოსტილი ჰააგის კონვენციის საფუძველზე გამარტივებული ფორმაა, ლეგალიზაცია კი სრული პროცედურა.
როდის არის აპოსტილი აუცილებელი?
როცა სხვა სახელმწიფოს ორგანოს გაცემული საბუთი უნდა წარედგინოს სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის ორგანოს — მაშინ ის ლეგალიზაციას ან აპოსტილს საჭიროებს, თუ კანონმდებლობით სხვა რამ არ არის გათვალისწინებული.
ამტკიცებს თუ არა აპოსტილი საბუთის შინაარსს?
არა — აპოსტილი მხოლოდ გარეგან დამოწმებას წარმოადგენს: ხელმოწერის ნამდვილობას, უფლებამოსილებას და ბეჭდის ავთენტიკურობას; შინაარსის სისწორე მის ფარგლებს სცილდება.
სად იდგენენ განაცხადის წესებს?
განცხადების წარდგენისა და განხილვის, აგრეთვე რეგისტრაციის წესს კანონთან ერთად იუსტიციის მინისტრის ბრძანება ადგენს.
შესაძლებელია თუ არა აპოსტილთან დაკავშირებული სრული დოკუმენტური ჯაჭვის ერთი მომსახურებით მართვა?
დიახ — ამონაწერიდან და დამოწმებული ასლიდან თარგმნისა და აპოსტილის მეშვეობით დანიშნულების ქვეყნის მოთხოვნებამდე ჯაჭვის მართვა ხორციელდება სერვისში „აპოსტილი და დოკუმენტების ლეგალიზაცია — სრული ჯაჭვის მართვა“.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე მომუშავე სპეციალისტები აპოსტილისა და ლეგალიზაციის საკითხებზე სრულ მხარდაჭერას გთავაზობთ: ვადგენთ, რომელი დამოწმება სჭიროა თქვენი საბუთისთვის, ვამოწმებთ დოკუმენტების შესაბამისობას რეგისტრაციის ორგანოს მოთხოვნებთან და ვახორციელებთ სამოქალაქო აქტების რეგისტრაციის პროცედურის თანხმლებობას.
თუ უცხოური საბუთის საქართველოში აღსაცნობად აპოსტილი ან ლეგალიზაცია გჭირდებათ, დაგვიკავშირდით Legal.ge-ზე — შევაფასებთ თქვენს შემთხვევას და დავგეგმავთ სწრაფ და უშეცდომო გზას.