განმეორებითი და ხელახალი აუქციონი: რას ნიშნავს განსხვავება
სააღსრულებო წარმოებაში ყადაღადადებული ქონების იძულებითი რეალიზაცია საჯარო აუქციონის წესით ხდება, და პირველი აუქციონის ჩავარდნა არ ნიშნავს პროცესის დასასრულს. სააღსრულებო წარმოების შესახებ კანონი განარჩევს ორ სცენარს: განმეორებითი აუქციონი ტარდება მაშინ, როცა აუქციონზე გამარჯვებული პირი არ გამოვლინდა, ხოლო ხელახალი აუქციონი — მაშინ, როცა გამარჯვებულმა პირმა ქონების ფასი კანონით დადგენილ ვადაში არ გადაიხადა. ამ ორ გზას შორის განსხვავება პრაქტიკულია: კანონის 76-ე მუხლის თანახმად, ხელახალი აუქციონი არ ჩაითვლება განმეორებით აუქციონად.
მოძრავი ქონების რეალიზაცია ხდება კანონის XIII თავით დადგენილი წესით, აუქციონის შესახებ სპეციფიკური მოთხოვნების გათვალისწინებით. კრედიტორის, მოვალის ან შემსყიდველისთვის ამ წესების ცოდნა იმიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ განმეორებითი და ხელახალი აუქციონის გამოცხადება, ხელახალი შეფასება და შედეგების გაუქმება სხვადასხვა პირობით ხდება.
ყადაღადადებული ქონების შეფასება და ხელახალი შეფასება
სააღსრულებო წარმოების შესახებ კანონის 47-ე მუხლი განსაზღვრავს ყადაღადადებული ქონების შეფასების წესს. ქონების აღწერის დროს, მისი საბაზრო ღირებულების განსაზღვრის შესაძლებლობის შემთხვევაში, ქონების საბაზრო ღირებულება აღინიშნება ქონების აღწერისა და დაყადაღების აქტში. თუ ქონების აღწერისას ფასების დადგენა შეუძლებელია, ქონებას ყადაღის დადების რეგისტრაციის შემდეგ შეაფასებს აღსრულების ეროვნული ბიურო ან აღსრულების ეროვნული ბიუროს დავალებით სხვა კომპეტენტური პირი.
საგადასახადო ორგანოსთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე, საგადასახადო დავალიანების გადახდევინების მიზნით გადასახადის გადამხდელის ქონებაზე ყადაღის დადებისას, სააღსრულებო წარმოებაში ამ ქონების განმეორებითი შეფასება სავალდებულო არ არის, თუ სარეალიზაციო ქონების შეფასება სააღსრულებო წარმოების დაწყებამდე 1 წლის განმავლობაში განხორციელდა. ამასთან, სააღსრულებო წარმოების მხარეს უფლება აქვს, წარმოადგინოს ქონების საბაზრო ღირებულების დასკვნა, რომლის მიხედვითაც ქონება შეფასებულია სააღსრულებო წარმოების დაწყებამდე 6 თვის განმავლობაში; დასკვნის დაშვებადობას წყვეტს აღსრულების ეროვნული ბიურო.
აუქციონის გამოცხადება და მოგირავნეების ჩართვა
კანონის 50-ე მუხლის თანახმად, აღსრულების ეროვნული ბიურო ან მასთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე სხვა პირი მოძრავ ქონებაზე ყადაღის დადებიდან 1 თვის ვადაში აცხადებს საჯარო აუქციონს, ხოლო საგადასახადო შემთხვევაში — სააღსრულებო წარმოების დაწყებიდან 2 კვირის ვადაში. თუ მოვალის ყადაღადადებულ მოძრავ ქონებაზე, რომლის იძულებითი წესით რეალიზაციასაც ითხოვს კრედიტორი, რეგისტრირებულია გირავნობის უფლება სხვა მოგირავნის სასარგებლოდ, ბიურო ატყობინებს მოგირავნეს რეალიზაციასთან დაკავშირებით სააღსრულებო წარმოების დაწყების შესახებ და განუსაზღვრავს მოთხოვნების წარმოდგენის ვადას.
სხვა მოგირავნემ შეტყობინების მიღებიდან 10 კალენდარული დღის ვადაში უნდა წარადგინოს ფულადი სახით გამოხატული მოთხოვნა. გირავნობის საგნის რეალიზაციის შედეგად ამონაგები თანხიდან პირველ რიგში დაიფარება საფასური და აღსრულების ხარჯი, შემდეგ კი დაკმაყოფილდება მოგირავნეთა მოთხოვნები მათი რიგითობისა და წარდგენილი მოთხოვნების მიხედვით. საგადასახადო გირავნობის არსებობისას საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნა პირველ რიგში კმაყოფილდება, ხოლო გარკვეული ფინანსური ინსტიტუტების — ლიცენზირებული კომერციული ბანკის, მიკრობანკის, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციის, სადაზღვევო ორგანიზაციის — გირავნობა, თუ ის საგადასახადო გირავნობამდე არის რეგისტრირებული, საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნას უსწრებს.