საგადასახადო გირავნობით/იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია

შესავალი: საგადასახადო გირავნობისა და იპოთეკის არსი

საგადასახადო გირავნობითა და იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაცია არის სააღსრულებო სამართლის ერთ-ერთი ყველაზე კომპლექსური და სპეციფიკური მიმართულება. როდესაც ფიზიკურ პირს ან კომპანიას წარმოეშობა საგადასახადო დავალიანება (გადაუხდელი გადასახადები) სახელმწიფოს წინაშე, შემოსავლების სამსახურს უფლება აქვს, ვალის უზრუნველსაყოფად მოვალის ქონებას დაადოს საგადასახადო გირავნობა (მოძრავ ქონებაზე) ან საგადასახადო იპოთეკა (უძრავ ქონებაზე). ეს უფლება ავტომატურად წარმოიშობა საგადასახადო ვალდებულების წარმოშობისთანავე და რეგისტრირდება შესაბამის რეესტრში. ასეთი ქონების იძულებითი რეალიზაცია ხორციელდება იმ მიზნით, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტმა დაიბრუნოს კუთვნილი თანხები. პრობლემა და სირთულე იმაში მდგომარეობს, რომ ხშირად ერთსა და იმავე ქონებაზე, საგადასახადო ტვირთის გარდა, არსებობს კერძო კრედიტორების (ბანკების, ფიზიკური პირების) ჩვეულებრივი იპოთეკა ან გირავნობა. ამიტომ, ქონების რეალიზაციის პროცესი მოითხოვს რიგითობის დაცვას და კერძო კრედიტორების მხრიდან საკუთარი ინტერესების აქტიურ დაცვას, რათა სახელმწიფომ სრულად არ წაიღოს აუქციონიდან შემოსული თანხა.

რას მოიცავს ეს სააღსრულებო სერვისი

სერვისი მოიცავს იურიდიულ ქმედებათა კომპლექსს, რომელიც დაკავშირებულია საგადასახადო ტვირთის მქონე ქონების იძულებით გაყიდვასთან. მომსახურება ფარავს პროცესის სრულ მონიტორინგს – დაწყებული შემოსავლების სამსახურის მიერ აღსრულების ეროვნულ ბიუროში საგადასახადო მოთხოვნის წარდგენიდან, დასრულებული ქონების აუქციონზე რეალიზაციით და თანხების განაწილებით. კერძო კრედიტორების შემთხვევაში, იურისტები უზრუნველყოფენ კრედიტორის პრივილეგირებული უფლებების დადასტურებას, რათა დაცული იყოს საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის რიგითობა. სერვისი მოიცავს ქონების შეფასების პროცესის კრიტიკულ ანალიზს, აუქციონის ჩატარების კანონიერების შემოწმებას, და საჭიროების შემთხვევაში, შემოსავლების სამსახურთან მოლაპარაკებებს საგადასახადო ვალდებულების რესტრუქტურიზაციის ან საგადასახადო გირავნობის მოხსნის მიზნით (თუ მოვალე იხდის გარკვეულ თანხას). ეს არის პროცესი, სადაც ერთმანეთს ეჯახება სახელმწიფოს საჯარო ინტერესი და კერძო პირების ფინანსური უფლებები.

გავრცელებული პრაქტიკული სცენარები

პრაქტიკაში ყველაზე გავრცელებული სცენარი ბიზნეს კომპანიების გაკოტრების ან სერიოზული ფინანსური კრიზისის დროს ვითარდება. მაგალითად, კომპანიას აქვს ბანკის სესხი, რომელიც უზრუნველყოფილია საწარმოო ფართის იპოთეკით, პარალელურად კი უგროვდება გადაუხდელი დღგ-ს ან მოგების გადასახადის დავალიანება. შემოსავლების სამსახური ადებს ამავე ქონებას საგადასახადო იპოთეკას და იწყებს აღსრულებას. ამ დროს ბანკი (ან კერძო კრედიტორი) იძულებულია ჩაერთოს პროცესში, რათა ქონების გაყიდვისას მისი წილი არ დაიკარგოს. სხვა სცენარია, როდესაც ფიზიკური პირი ყიდულობს უძრავ ქონებას, რომელზეც გამყიდველის საგადასახადო დავალიანების გამო რეგისტრირებულია საგადასახადო იპოთეკა. თუ მყიდველმა ეს დროულად არ შეამოწმა, სახელმწიფო უფლებამოსილია გაყიდოს ეს ქონება აუქციონზე ახალი მესაკუთრის ნების საწინააღმდეგოდ. ასეთ დროს იურისტის ჩართულობა სასიცოცხლოდ აუცილებელია ქონების გადასარჩენად.

საქართველოს საგადასახადო და სააღსრულებო კანონმდებლობა

საგადასახადო გირავნობისა და იპოთეკის მარეგულირებელი ძირითადი აქტია საქართველოს საგადასახადო კოდექსი, ხოლო აღსრულების პროცედურებს სააღსრულებო წარმოებათა შესახებ საქართველოს კანონი განსაზღვრავს. საგადასახადო კოდექსის თანახმად, საგადასახადო გირავნობა/იპოთეკის უფლება სახელმწიფოს წარმოეშობა დავალიანების წარმოშობის მომენტიდან. თუმცა, სხვა კრედიტორებთან მიმართებაში რიგითობა განისაზღვრება საჯარო რეესტრში რეგისტრაციის თარიღით. ეს უმნიშვნელოვანესი ნიუანსია: თუ კერძო პირმა ან ბანკმა იპოთეკა დაარეგისტრირა საგადასახადო იპოთეკის რეგისტრაციამდე, აუქციონზე ქონების გაყიდვისას ჯერ კერძო კრედიტორი დაკმაყოფილდება და მხოლოდ ნაშთი მიემართება ბიუჯეტში. თუ პირიქითაა, პირველ რიგში ბიუჯეტის ვალი იფარება. საგადასახადო ორგანოს მოთხოვნის აღსრულებას ყოველთვის ახორციელებს აღსრულების ეროვნული ბიურო (სახელმწიფო სტრუქტურა) და არა კერძო აღმასრულებელი, რაც პროცესს დამატებით სპეციფიკას სძენს.

ქონების რეალიზაციისა და აუქციონის ეტაპები

რეალიზაციის პროცესი იწყება შემოსავლების სამსახურის მიერ აღსრულების ეროვნული ბიუროსთვის მიმართვით. აღმასრულებელი აყადაღებს ქონებას და ნიშნავს ექსპერტიზას საბაზრო ფასის დასადგენად. კერძო კრედიტორები ამ ეტაპზე იღებენ შეტყობინებას და მოეთხოვებათ საკუთარი მოთხოვნის დამადასტურებელი დოკუმენტების წარდგენა. ქონება გადის საჯარო ელექტრონულ აუქციონზე. თუ პირველ აუქციონზე ქონება არ გაიყიდა, ინიშნება მეორე აუქციონი შემცირებული ფასით. აუქციონის დასრულების შემდეგ, აღმასრულებელი ადგენს თანხის განაწილების პროექტს (განკარგულებას), სადაც კანონით დადგენილი რიგითობის მკაცრი დაცვით ანაწილებს მიღებულ თანხას აღსრულების ხარჯებზე, საგადასახადო დავალიანებასა და სხვა რეგისტრირებულ კრედიტორებზე. რიგითობის დარღვევის ან არასწორი განაწილების შემთხვევაში, მხარეებს აქვთ უფლება გაასაჩივრონ აღმასრულებლის ქმედება სასამართლოში.

პრობლემური საკითხები და რიგითობის დავები

ყველაზე მეტი დავა და პრობლემა საგადასახადო იპოთეკით დატვირთული ქონების რეალიზაციისას უკავშირდება სწორედ მოთხოვნათა დაკმაყოფილების რიგითობას. ხშირად, საგადასახადო დავალიანება იმდენად დიდია, რომ ქონების რეალიზაციიდან შემოსული თანხა მხოლოდ ბიუჯეტის ვალს ფარავს, რის გამოც შემდგომი რიგის კერძო კრედიტორები ხელცარიელნი რჩებიან. კვალიფიციური იურისტი ამოწმებს საგადასახადო გირავნობის რეგისტრაციის კანონიერებას, აანალიზებს, ხომ არ არის ხანდაზმული საგადასახადო მოთხოვნა, და იბრძვის კლიენტის (კერძო კრედიტორის) მოთხოვნის წინ წამოსაწევად. გარდა ამისა, რთულია იმ ქონების გაყიდვა, რომელზეც საგადასახადო ტვირთი დევს, რადგან პოტენციური მყიდველები უფრთხიან სახელმწიფოსთან დაკავშირებულ ქონებრივ დავებს, რაც იწვევს აუქციონზე ქონების ფასის ხელოვნურ დაცემას და ორივე მხარის დაზარალებას.

legal.ge – თქვენი საიმედო პარტნიორი სააღსრულებო დავებში

როდესაც საქმე ეხება სახელმწიფოსთან საგადასახადო ან ქონებრივ დავას და აღსრულების პროცესს, დამოუკიდებლად მოქმედება უზარმაზარ რისკებთან არის დაკავშირებული. პლატფორმა legal.ge-ს მეშვეობით თქვენ გაქვთ შესაძლებლობა, მარტივად და სწრაფად იპოვოთ ისეთი იურისტები და ადვოკატები, რომელთაც აქვთ საგადასახადო და სააღსრულებო კანონმდებლობის კვეთაზე მუშაობის მრავალწლიანი გამოცდილება. ჩვენს კატალოგში წარმოდგენილი სპეციალისტები დაგეხმარებიან დაიცვათ თქვენი ქონება იძულებითი გაყიდვისგან, აწარმოოთ მოლაპარაკებები შემოსავლების სამსახურთან, ან კრედიტორის პოზიციიდან უზრუნველყოთ თქვენი კუთვნილი თანხის ამოღება აუქციონის შედეგად. legal.ge გთავაზობთ საუკეთესო პროფესიონალთა ბაზას, სადაც არჩევანის გაკეთება ეფუძნება მათ კვალიფიკაციასა და გამოცდილებას. დაუკავშირდით საგადასახადო-სააღსრულებო სამართლის ექსპერტს დღესვე და იგრძენით თავი სამართლებრივად დაცულად.