ჯონსის აქტი (Jones Act) არის აშშ-ის ფედერალური კანონი (Merchant Marine Act of 1920), რომელიც განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს მეზღვაურთა უფლებებს. თუმცა, მისი რელევანტურობა სცდება ამერიკის საზღვრებს და ეხება ქართველ მეზღვაურებსაც, რომლებიც დასაქმებულნი არიან ამერიკული დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე ან გემებზე, რომლებიც ოპერირებენ აშშ-ის ტერიტორიულ წყლებში. ჯონსის აქტი ანიჭებს მეზღვაურს უფლებას, პირდაპირ უჩივლოს დამსაქმებელს დაუდევრობისთვის (Negligence) და მიიღოს სრული კომპენსაცია ტრავმისთვის, რაც ბევრად აღემატება სტანდარტულ საზღვაო კომპენსაციებს. ეს არის სპეციფიკური და რთული სფერო, რომელიც მოითხოვს ამერიკული საზღვაო სამართლის ცოდნას.
როდის გამოიყენება ჯონსის აქტის სარჩელები?
ქართველ მეზღვაურებს შეუძლიათ ისარგებლონ ამ კანონით კონკრეტულ გარემოებებში:
- ამერიკული გემი: მეზღვაური მუშაობს აშშ-ის დროშის ქვეშ მცურავ გემზე.
- ოპერირება აშშ-ში: ინციდენტი მოხდა აშშ-ის წყლებში ან გემს მართავს ამერიკული კომპანია (თუნდაც "მოხერხებული დროშის" ქვეშ).
- დაუდევრობა: ტრავმა გამოწვეული იყო დამსაქმებლის ან თანამშრომლის დაუდევრობით (მაგ. მოლიპული იატაკი, გაუმართავი ტექნიკა, არასაკმარისი განათება).
- Unseaworthiness: გემი არ იყო ვარგისი ნაოსნობისთვის (ტექნიკური გაუმართაობა, არასაკმარისი ეკიპაჟი), რამაც გამოიწვია დაზიანება.
რა სახის კომპენსაციას ითვალისწინებს ჯონსის აქტი?
განსხვავებით ჩვეულებრივი "Workers' Compensation"-ისგან, ჯონსის აქტი იძლევა უფლებას მოითხოვოთ:
- სამედიცინო ხარჯები (Cure): მკურნალობის სრული დაფარვა გამოჯანმრთელებამდე.
- დღიური სარჩო (Maintenance): ყოველდღიური თანხა საცხოვრებელი და კვების ხარჯებისთვის მკურნალობის პერიოდში.
- დაკარგული შემოსავალი: არა მხოლოდ მიმდინარე, არამედ მომავალში მისაღები შემოსავლის ანაზღაურება შრომისუნარიანობის დაკარგვის შემთხვევაში.
- ტკივილი და ტანჯვა (Pain and Suffering): სოლიდური კომპენსაცია მორალური ზიანისთვის.
საქართველოს კანონმდებლობა და კავშირი
საქართველოს კანონმდებლობა პირდაპირ არ იცნობს ჯონსის აქტს, მაგრამ საერთაშორისო კერძო სამართლის პრინციპებით, ქართულ სასამართლოს ან არბიტრაჟს შეუძლია გამოიყენოს უცხოური (აშშ) სამართალი, თუ შრომითი ხელშეკრულება ან ინციდენტის ადგილი ამას უკავშირდება. თუმცა, პრაქტიკაში, ჯონსის აქტის სარჩელები უმეტესად იგზავნება აშშ-ის სასამართლოებში ადგილობრივი პარტნიორი ადვოკატების დახმარებით. Legal.ge-ს სპეციალისტები მოახდენენ თქვენი საქმის შეფასებას და საჭიროების შემთხვევაში დაგაკავშირებენ ამერიკულ საადვოკატო ბიუროებთან.
მომსახურების პროცესი
პროცესი მოიცავს:
- სტატუსის დადგენა: შემოწმება, ითვლებით თუ არა "Seaman"-ად ჯონსის აქტის მიზნებისთვის (დროის 30% გემზე).
- დაუდევრობის მტკიცება: ინციდენტის ფაქტების შეგროვება, რათა დამტკიცდეს დამსაქმებლის თუნდაც მცირედი ბრალეულობა (Featherweight Burden of Proof).
- სარჩელის მომზადება: იურიდიული სტრატეგიის შემუშავება აშშ-ის იურისდიქციაში სარჩელის შესატანად.
რატომ Legal.ge?
ჯონსის აქტი მეზღვაურთა დაცვის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი ინსტრუმენტია მსოფლიოში. ქართველმა მეზღვაურებმა ხშირად არ იციან, რომ მათ ეკუთვნით კომპენსაცია ამერიკული სტანდარტებით. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ექსპერტებზე, რომლებსაც შეუძლიათ განსაზღვრონ თქვენი სარჩელის პერსპექტივა და დაგეხმარონ საერთაშორისო სამართლებრივი მექანიზმების გამოყენებაში.
განახლდა: ...