მეზღვაურის დასაქმების ხელშეკრულება (Seafarer Employment Agreement - SEA) არის ძირითადი დოკუმენტი, რომელიც განსაზღვრავს მეზღვაურის სამუშაო პირობებს, უფლებებსა და მოვალეობებს გემზე. ამ ხელშეკრულების მნიშვნელობა ხშირად არ არის სათანადოდ შეფასებული მეზღვაურების მიერ ხელმოწერამდე, რაც შემდგომში სერიოზულ პრობლემებს ქმნის. საერთაშორისო საზღვაო შრომის კონვენცია (MLC 2006) და საქართველოს კანონმდებლობა მკაცრ მოთხოვნებს უწესებს SEA-ს შინაარსს. კვალიფიციური იურიდიული მომსახურება ამ სფეროში მოიცავს კონტრაქტების მომზადებას (გემთმფლობელებისთვის) და მათ რევიზიას/ანალიზს (მეზღვაურებისთვის), რათა უზრუნველყოფილი იყოს სამართლიანი და კანონიერი შრომითი ურთიერთობები.
რას მოიცავს მეზღვაურთა შრომითი ხელშეკრულებების სერვისი?
სერვისი მიმართულია როგორც მეზღვაურებზე, ასევე საკრუინგო კომპანიებსა და გემთმფლობელებზე:
- კონტრაქტის აუდიტი: მეზღვაურისთვის შეთავაზებული კონტრაქტის პირობების შემოწმება MLC 2006-ის სტანდარტებთან და ITF-ის კოლექტიურ ხელშეკრულებებთან შესაბამისობაზე.
- ხელშეკრულების შედგენა: გემთმფლობელებისთვის სტანდარტული SEA-ს ფორმების შემუშავება, რომელიც ითვალისწინებს დროშის სახელმწიფო კანონმდებლობას და კომპანიის პოლიტიკას.
- CBA-ს ინტეგრაცია: კოლექტიური ხელშეკრულებების (Collective Bargaining Agreements) პირობების სწორი ასახვა ინდივიდუალურ შრომით ხელშეკრულებებში.
- დავების პრევენცია: ბუნდოვანი პუნქტების განმარტება და რისკების იდენტიფიცირება (მაგ. ხელფასის გამოკლების, რეპატრიაციის ხარჯების ან ჯარიმების შესახებ).
გავრცელებული სიტუაციები და რისკები
არასწორად გაფორმებული ხელშეკრულება იწვევს შემდეგ პრობლემებს:
- დამალული ხარჯები: კონტრაქტში "წვრილი შრიფტით" გაწერილია, რომ ფორმის, ვიზის ან ტრენინგის ხარჯები ეკისრება მეზღვაურს, რაც ხშირად ეწინააღმდეგება MLC-ს.
- ხელფასის გაურკვევლობა: არ არის მკაფიოდ გამიჯნული ძირითადი ხელფასი (Basic Wage) და ფიქსირებული ზეგანაკვეთური (Fixed Overtime), რაც ამცირებს კომპენსაციას შვებულების ან ავადმყოფობის დროს.
- ვადამდე შეწყვეტა: არ არის განსაზღვრული კონტრაქტის ვადამდე შეწყვეტის პირობები და კომპენსაცია (Severance Pay), თუ გემთმფლობელი ყიდის გემს.
- იურისდიქცია: კონტრაქტი ითვალისწინებს დავების განხილვას შორეულ ქვეყანაში (მაგ. პანამა ან ლიბერია), რაც მეზღვაურისთვის ფაქტობრივად შეუძლებელს ხდის უფლებების დაცვას.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
საქართველოში SEA რეგულირდება "მეზღვაურთა შრომის შესახებ" კანონით, რომელიც სრულ შესაბამისობაშია MLC 2006-თან. კანონი ავალდებულებს დამსაქმებელს, მეზღვაურს მისცეს საკმარისი დრო (არანაკლებ 24 საათი) კონტრაქტის გასაცნობად და იურიდიული კონსულტაციის მისაღებად ხელმოწერამდე. SEA უნდა მოიცავდეს ინფორმაციას მეზღვაურის ვინაობის, გემის, ხელფასის, შვებულების, ჯანმრთელობის დაზღვევისა და სოციალური დაცვის შესახებ. ქართული კანონმდებლობა ბათილად ცნობს კონტრაქტის ნებისმიერ პირობას, რომელიც აუარესებს მეზღვაურის მდგომარეობას კანონით დადგენილ მინიმალურ სტანდარტებთან შედარებით.
მომსახურების პროცესი
კონსულტაცია მოიცავს:
- მიმოხილვა: ხელშეკრულების პროექტის დეტალური წაკითხვა და სამართლებრივი ანალიზი.
- შეუსაბამობების გამოვლენა: კანონთან და საერთაშორისო სტანდარტებთან შეუსაბამო პუნქტების იდენტიფიცირება.
- რეკომენდაციები: მეზღვაურისთვის რჩევების მიცემა, რა ცვლილებები მოითხოვოს ან რა რისკებს ელოდოს.
- მოლაპარაკება: საჭიროების შემთხვევაში, საკრუინგო კომპანიასთან კომუნიკაცია პირობების დასაზუსტებლად.
რატომ Legal.ge?
ბევრი მეზღვაური ხელს აწერს კონტრაქტს წაუკითხავად, რადგან ეშინია სამუშაოს დაკარგვის. Legal.ge გაძლევთ საშუალებას, სწრაფად და კონფიდენციალურად შეამოწმოთ თქვენი კონტრაქტი გამოცდილ საზღვაო იურისტებთან. ჩვენ დაგეხმარებით გაიგოთ თქვენი უფლებები და თავიდან აიცილოთ "მონური" კონტრაქტები. გემთმფლობელებისთვის კი ჩვენ ვქმნით მყარ სამართლებრივ ბაზას, რომელიც შეამცირებს შრომითი დავების რისკს.
განახლდა: ...