მეზღვაურები წარმოადგენენ გლობალური ეკონომიკის უხილავ მამოძრავებელ ძალას, თუმცა მათი შრომითი უფლებები ხშირად ირღვევა საერთაშორისო წყლებში ყოფნისას. "საზღვაო ეკიპაჟის უფლებები" მოიცავს მეზღვაურთა სამართლებრივი დაცვის ფართო სპექტრს — დაწყებული ხელფასის გადაუხდელობიდან, დამთავრებული უსაფრთხო სამუშაო გარემოს უზრუნველყოფითა და რეპატრიაციით. საქართველო, როგორც საზღვაო შრომის კონვენციის (MLC 2006) წევრი, ვალდებულია დაიცვას ქართველი მეზღვაურები უცხოურ გემებზე და უცხოელი მეზღვაურები ქართული დროშის ქვეშ მცურავ გემებზე. ამ სფეროში იურიდიული დახმარება კრიტიკულია, რადგან მეზღვაურები ხშირად არიან იზოლირებულნი და დაუცველნი გემთმფლობელთა თვითნებობისგან.
რას მოიცავს მეზღვაურთა უფლებების დაცვა?
იურისტები, რომლებიც სპეციალიზდებიან საზღვაო შრომის სამართალში, იცავენ მეზღვაურებს შემდეგ საკითხებში:
- სახელფასო დავალიანება: დახმარება ხელფასის, ზეგანაკვეთური სამუშაოს და შვებულების ანაზღაურების მიღებაში. ეს მოიცავს გემის დაპატიმრებას, როგორც ზეწოლის მექანიზმს.
- ტრავმა და კომპენსაცია: საწარმოო ტრავმის ან პროფესიული დაავადების შემთხვევაში კომპენსაციის მოთხოვნა შრომითი ხელშეკრულებისა და P&I კლუბის წესების შესაბამისად.
- რეპატრიაცია: მეზღვაურის უფლება, დაბრუნდეს სამშობლოში კონტრაქტის დასრულების, გემის გაყიდვის ან ავადმყოფობის შემთხვევაში გემთმფლობელის ხარჯზე.
- მიტოვება (Abandonment): სამართლებრივი დახმარება, როდესაც გემთმფლობელი ტოვებს ეკიპაჟს უცხო პორტში უსახსროდ და საკვების გარეშე.
- უსაფრთხოების დარღვევა: დავა გემზე არასათანადო საცხოვრებელი პირობებისა და უსაფრთხოების ნორმების დარღვევის გამო.
გავრცელებული სიტუაციები და პრობლემები
მეზღვაურები ხშირად აწყდებიან შემდეგ გამოწვევებს:
- ორმაგი ბუღალტერია: მეზღვაურს აქვს ორი კონტრაქტი — ერთი ITF-ის სტანდარტებით რეალური ხელფასით, და მეორე — დაბალი ხელფასით, რომელსაც რეალურად უხდიან. იურისტმა უნდა დაამტკიცოს რეალური შეთანხმება.
- შავ სიაში შეყვანის მუქარა: გემთმფლობელი ემუქრება მეზღვაურს "შავ სიაში" შეყვანით, თუ ის მოითხოვს კუთვნილ კომპენსაციას ტრავმის გამო.
- სამედიცინო დახმარებაზე უარი: კაპიტანი უარს ეუბნება მეზღვაურს პორტში ექიმთან ვიზიტზე, რაც იწვევს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესებას.
- უკანონო დათხოვნა: კონტრაქტის ვადის გასვლამდე მეზღვაურის ჩამოსმა გემიდან დასაბუთების გარეშე.
საქართველოს კანონმდებლობა და რეგულაციები
მეზღვაურთა უფლებების მთავარი დამცველი დოკუმენტია საზღვაო შრომის კონვენცია (MLC 2006), რომლის რატიფიცირებაც საქართველომ მოახდინა. ასევე მოქმედებს "მეზღვაურთა შრომის შესახებ" საქართველოს კანონი და საზღვაო კოდექსი. ეს აქტები ადგენს მინიმალურ სტანდარტებს სამუშაო და დასვენების დროის, ხელფასის, კვების და სამედიცინო მომსახურების შესახებ. დავების გადაწყვეტისას ხშირად გამოიყენება ITF-ის (საერთაშორისო სატრანსპორტო მუშაკთა ფედერაცია) კოლექტიური ხელშეკრულებები (CBA), რომლებიც დამატებით გარანტიებს ქმნის მეზღვაურებისთვის.
მომსახურების პროცესი
მეზღვაურის უფლებების დაცვის ეტაპებია:
- დოკუმენტაციის ანალიზი: შრომითი კონტრაქტის (SEA), კოლექტიური ხელშეკრულების (CBA) და სახელფასო უწყისების შესწავლა.
- პრეტენზიის წარდგენა: ოფიციალური მოთხოვნის გაგზავნა გემთმფლობელთან და საკრუინგო კომპანიასთან.
- P&I კლუბთან და ITF-თან მუშაობა: სადაზღვევო კომპანიისა და პროფკავშირების ჩართვა პრობლემის მოსაგვარებლად.
- სამართლებრივი ზომები: საჭიროების შემთხვევაში, გემის დაპატიმრება პორტში, რათა აიძულონ გემთმფლობელი გადაიხადოს დავალიანება.
რატომ Legal.ge?
მეზღვაურთა დავები ხშირად საერთაშორისო ხასიათისაა და მოითხოვს სხვადასხვა იურისდიქციის ცოდნას. Legal.ge გაკავშირებთ იურისტებთან, რომლებსაც აქვთ გამოცდილება საზღვაო შრომის დავებში და შეუძლიათ ეფექტურად დაიცვან თქვენი ინტერესები როგორც საქართველოში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. ნუ დატოვებთ თქვენს შრომას და ჯანმრთელობას დაუცველს — იპოვეთ თქვენი ადვოკატი Legal.ge-ზე.
განახლდა: ...