პორტის მომსახურების ხელშეკრულებების ჩარჩო
სანავსადგურე ერთეულში გემის სააგენტო მომსახურება, სტივიდორული მომსახურება, სურვეირული მომსახურება და სატრანსპორტო-საექსპედიტორო მომსახურება გაიწევს საერთაშორისო სტანდარტებისა და საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად. ამ მომსახურებების გამწევი კომპანიები ვალდებული არიან შესაბამისი საქმიანობის განხორციელების დაწყებამდე წარუდგინონ სააგენტოს სარეგისტრაციო მონაცემები და საკონტაქტო ინფორმაცია — ეს წესი პორტის მომსახურების ბაზრის გამჭვირვალობას უზრუნველყოფს: გემთმფლობელი და დამფრახტავი წინასწარ ხედავს, ვინ ახორციელებს მომსახურებას პორტში და საით უნდა მიმართოს; სააგენტო კი — ვინ არის ბაზარზე რეგისტრირებული. ოთხივე მომსახურება საერთაშორისო სტანდარტებზეა დაფუძნებული, რაც ნიშნავს, რომ მათი ხარისხის შეფასება არა მხოლოდ ეროვნულ, არამედ საერთაშორისო საწვდომებზეც ხდება — და ხელშეკრულების დროს ეს ორი დონე ერთად უნდა იყოს გათვალისწინებული.
სააგენტო კომპანიის ვალდებულებები
სადისბურსმენტო ანგარიშის კონცეფცია პორტის ეკონომიკის ცენტრალური ინსტრუმენტია: გემის ყოფნა პორტში ათეულ განსხვავებულ გადასახდელს აჩენს — ლაშქრობის, პილოტაჟის, სტივიდორობის, სურვეის — და ყველა ეს თანხა ერთ დოკუმენტში თავსდება, რომელიც გემთმფლობელს ერთიანად ეწვდება. ამიტომ დისბურსმენტის შემოწმება პორტის დავების სტანდარტული ეტაპია: თითოეული პოზიციის საფუძველი ცალკე უნდა მოწმდებოდეს.
სააგენტო კომპანია ვალდებულია გემთმფლობელის ან დამფრახტავის სახელით და მისი დავალებით განახორციელოს ანგარიშსწორება გაწეულ ყველა სახის მომსახურებაზე და წარუდგინოს მას ერთიანი სადისბურსმენტო ანგარიში — ეს ნიშნავს, რომ პორტში გაწეული ყველა ხარჯი ერთ დოკუმენტში ჯამდება და ერთი წყაროდან მოწმდება. გარდა ამისა, სააგენტო კომპანია ვალდებულია უზრუნველყოს გემის შესახებ მონაცემების საზღვაო ერთი ფანჯრის სისტემისთვის მიწოდება; ის პასუხისმგებელია ამ მონაცემთა სისწორისთვის და ცვლილების შემთხვევაში მისი განახლებისთვისაც — ეს ვალდებულება პორტის ციფრული კოორდინაციის საფუძველია.
საზღვაო ბუქსირზიდვის ხელშეკრულება
საზღვაო ბუქსირზიდვის ხელშეკრულების თანახმად გემის მფლობელი გასამრჯელოს საფასურად კისრულობს ვალდებულებას: გემი ან სხვა მცურავი ობიექტი ბუქსირით გადაიყვანოს ერთი ნავსადგურიდან მეორეში; გარკვეული დროის განმავლობაში გარკვეულ მანძილზე გადაიყვანოს იგი; ან აწარმოოს მანევრირება ან მორიგეობა აუცილებლობის შემთხვევაში. ხელშეკრულება ფორმდება წერილობით და მასში აღნიშნული უნდა იყოს: გაგზავნისა და დანიშნულების ნავსადგურები, ბუქსირზიდვის დრო, მხარეთა უფლებები და მოვალეობები, პასუხისმგებლობა ხელშეკრულების დარღვევისათვის, საბუქსირო ობიექტების თავისებურებები, რომლებმაც შეიძლება გავლენა იქონიონ ბუქსირზიდვის უსაფრთხოებაზე, და სხვა გარემოებები, რომელთა აღნიშვნაც მხარეებს აუცილებლად მიაჩნიათ. ეს დეტალიზაცია მიზანმიმართულია: ბუქსირზიდვა ტექნიკურად რისკიანი ოპერაციაა, და ხელშეკრულებაში სწორედ იმ დეტალების აღრიცხვა ხდება, რომლებიც რისკს განსაზღვრავს — ობიექტის თავისებურებები, დრო და მანძილი. ხელშეკრულების ფორმაც და შინაარსიც ერთად მუშაობს: წერილობითობა მტკიცებულებით ბაზას ქმნის, დეტალები კი — პასუხისმგებლობის საზღვრებს.