პორტის რეგულაციები საზღვაო კოდექსით
საზღვაო ნავსადგურის ყოველდღიური ცხოვრება — გემის შესვლა, დგომა, სატვირთო ოპერაციები, გასვლა — საქართველოში დეტალურად არის დარეგულირებული საქართველოს საზღვაო კოდექსით: მუხლი 77 ნავსადგურის წესების სისტემასა და ტვირთზე პასუხისმგებლობას აწესრიგებს; მუხლი 80 — აკვატორიაში უსაფრთხო ნაოსნობასა და სანავსადგურე ერთეულის ვალდებულებებს; მუხლი 82 — გემის გასვლის წერილობით თანხმობასა და ნავსადგურის კაპიტნის დაკავების უფლებამოსილებას; მუხლი 86 კი — პორტში მოძრაობისა და ოპერაციების წესებს. საერთაშორისო პრაქტიკაში პორტის უსაფრთხოებისა და კონტროლის ცნობილი საერთაშორისო რეჟიმებიც არსებობს, მაგრამ ქართულ ნავსადგურში სწორედ კოდექსის ეს ოთხი მუხლი და მათ საფუძველზე დამტკიცებული ნავსადგურის წესები მოქმედებს.
ნავსადგურის წესები და ტვირთზე პასუხისმგებლობა — მუხლი 77
კოდექსის 77-ე მუხლის მიხედვით, სანავსადგურე ერთეული ფუნქციონირებს ნავსადგურის წესების შესაბამისად, რომლებსაც ამტკიცებს სააგენტო; სანავსადგურე ერთეული თავისი კომპეტენციის ფარგლებში მონაწილეობს ამ წესების შემუშავებაშიც. ანუ ნავსადგურის წესები ცენტრალური უწყების მიერ დამტკიცებული ნორმატიული ჩარჩოა.
ტვირთის ბედი ამ მუხლით ზუსტად არის განაწილებული: სანავსადგურე ერთეულში ნავსადგურის ოპერატორი პასუხისმგებელია ტვირთზე მისი მიღების მომენტიდან მიმღებისთვის, სხვა უფლებამოსილი პირისთვის ან გადამზიდავისთვის გადაცემამდე. ოპერატორი პასუხს აგებს ტვირთის დაკარგვით, დაყოვნებით ან დაზიანებით მიყენებული ზიანისათვის. გადამზიდველისთვის და ტვირთის მფლობელისთვის ეს ნიშნავს, რომ ზიანის შემთხვევაში მოთხოვნა ამ პერიოდისთვის ოპერატორის მიმართ იკიდება.
აკვატორიაში უსაფრთხო ნაოსნობა — მუხლი 80
მე-80 მუხლით, საზღვაო ნავსადგურის აკვატორიაში უსაფრთხო ნაოსნობის განხორციელებისთვის პასუხისმგებელია სანავსადგურე ერთეული. ამ მიზნით ერთეული ვალდებულია: უზრუნველყოს სალოცმანო ოპერაციების უსაფრთხოდ განსახორციელებლად სათანადო პირობების შექმნა; უზრუნველყოს სააგენტოს მიერ დამტკიცებული ჩაძირული ქონების ამოღების სამუშაოების ჩატარების გეგმის შესაბამისად სათანადო ღონისძიებების განხორციელება; უზრუნველყოს თავისი პასუხისმგებლობის ზონაში საფრთხეში მყოფი ადამიანებისა და გემის გადასარჩენად საძიებო-სამაშველო ოპერაციების განხორციელებლად და ნავთობისა და მავნე ნივთიერებების ავარიული დაღვრის ლიკვიდაციისთვის სათანადო სამუშაოებისთვის ყველა რესურსის მობილიზება — სააგენტოს მიერ დამტკიცებული ღონისძიებების განხორციელების მიზნით; და უზრუნველყოს სახიფათო ტვირთის შენახვისა და სატვირთო ოპერაციების დადგენილი წესით განხორციელება.
ამ ფუნქციების შესრულებისას სანავსადგურე ერთეული ვალდებულია დაიცვას საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები, კოდექსი, სხვა საკანონმდებლო და კანონქვემდებარე ნორმატიული აქტები, დადგენილი ტექნიკური რეგლამენტები, ნავსადგურის წესები და შესაბამის შემთხვევებში — სააგენტოს წერილობითი მოთხოვნები.
გემის გასვლის თანხმობა და დაკავება — მუხლი 82
მე-82 მუხლის პირველი ნაწილი აყენებს ზოგად წესს: ყველა გემი, განურჩევლად დროშის სახელმწიფოსი და კუთვნილების ფორმისა, ვალდებულია ნავსადგურიდან გასვლამდე საზღვაო ნავსადგურის სახელმწიფო ზედამხედველობისა და კონტროლის სამსახურისგან მიიღოს გასვლის წერილობითი თანხმობა. ანუ გასვლა წერილობითი ადმინისტრაციული აქტით უნდა იყოს დაშვებული.
ნავსადგურის კაპიტანს მე-82 მუხლით გემის ან ტვირთის დაკავების უფლება აქვს განსაზღვრულ შემთხვევებში: თუ გემი სანაოსნოდ უვარგისია; თუ მწყობრიდან არის გამოსული სანავსადგურო ნაგებობები, ნავსადგურში არსებული სხვა ქონება და სანავიგაციო მოწყობილობა; თუ დარღვეულია დატვირთვის, მომარაგების, ეკიპაჟის დაკომპლექტების მოთხოვნები და არსებობს გემთან დაკავშირებული სხვა ნაკლოვანებანი, რომლებიც საშიშროებას უქმნის გემის უსაფრთხო ნაოსნობას, გემზე მყოფ ადამიანთა ჯანმრთელობას და გარემოს; თუ არასწორად არის შედგენილი გემის საბუთები; თუ არსებობს ფიზიკური ან იურიდიული პირის განცხადება საერთო ავარიის, გადარჩენის, ტვირთის გადაზიდვის ხელშეკრულების, გემების შეჯახების, გადასახადის გადაუხდელობის ან სხვა ზიანის შესახებ; და თუ გემის ან ტვირთის მფლობელი არ წარმოადგენს სათანადო უზრუნველყოფას.
დაკავების ვადა ზუსტად არის შეზღუდული: ნავსადგურის კაპიტნის განკარგულება გემის ან ტვირთის დაკავების შესახებ მოქმედებს 3 დღე-ღამის განმავლობაში, ამ ვადაში არ შედის დასვენებისა და უქმე დღეები, და თუ ამ ვადაში სასამართლო გადაწყვეტილებას არ გამოიტანს, გემი ან ტვირთი დაუყოვნებლივ განთავისუფლდება. დამატებითი გარანტია ეხება სხვა სახელმწიფოებს: დაუშვებელია სხვა სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული გემის დაკავება, რომელიც არაკომერციული მიზნებისთვის გამოიყენება, გარდა საერთაშორისო ხელშეკრულებებითა და კანონმდებლობით გათვალისწინებული შემთხვევებისა.
მოძრაობისა და ოპერაციების წესები — მუხლი 86
მე-86 მუხლი განსაზღვრავს, რომ საზღვაო ნავსადგურში გემის შესვლის, გასვლის, დგომის, სატვირთო ოპერაციის — მათ შორის სახიფათო ტვირთის შენახვის — გემის საწვავით გამართვის, სალოცმანო გაცილების წესები და პირობები და სხვა საკითხები განისაზღვრება ნავსადგურის წესებით, რომლებსაც ამტკიცებს სააგენტო. ამავე მუხლით, სააგენტო სამხედრო ნავსადგურის, გემთმშენებელი და სხვა საწარმოების — რომლების აკვატორიაც ემიჯნება საზღვაო ნავსადგურის აკვატორიას — უფლებამოსილ რწმუნებულთან ერთად ადგენს ნავსადგურებში და მათ მისასვლელებთან მოძრაობის წესებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვპასუხობთ ნავსადგურის რეგულაციებთან დაკავშირებით ყველაზე ხშირად დასმულ კითხვებს.
ვინ ამტკიცებს ნავსადგურის წესებს?
სააგენტო; სანავსადგურე ერთეული თავისი კომპეტენციის ფარგლებში მონაწილეობს მათ შემუშავებაში. ნავსადგურის წესები აწესრიგებს შესვლას, გასვლას, დგომას, სატვირთო ოპერაციებს, საწვავით გამართვას და სალოცმანო გაცილებას.
ვინ პასუხობს ტვირთზე პორტში ყოფნისას?
ნავსადგურის ოპერატორი — ტვირთის მიღების მომენტიდან მიმღებისთვის, სხვა უფლებამოსილ პირამდე ან გადამზიდავამდე გადაცემამდე; ოპერატორი პასუხს აგებს ტვირთის დაკარგვით, დაყოვნებით ან დაზიანებით მიყენებული ზიანისთვის.
როდის შეუძლიათ ნავსადგურის კაპიტანს გემის დაკავება?
განსაზღვრულ შემთხვევებში — მათ შორის, როცა გემი სანაოსნოდ უვარგისია, საბუთები არასწორად არის შედგენილი, დარღვეულია დატვირთვისა თუ ეკიპაჟის დაკომპლექტების მოთხოვნები, არსებობს პირის განცხადება საერთო ავარიის, შეჯახების ან ზიანის შესახებ, ან მფლობელი უზრუნველყოფას არ წარმოადგენს. განკარგულება მოქმედებს 3 დღე-ღამე, დასვენებისა და უქმე დღეების გარეშე; თუ ამ ვადაში სასამართლო არ გადაწყვეტს, გემი დაუყოვნებლივ თავისუფლდება.
ეხებათ თუ არა წესები უცხოურ გემებს?
დიახ — გასვლის წერილობითი თანხმობის მოთხოვნა ეხება ყველა გემს, განურჩევლად დროშის სახელმწიფოსი და კუთვნილების ფორმისა. გამონაკლისია სხვა სახელმწიფოს არაკომერციული გემების დაკავების აკრძალვა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
თუ თქვენი გემი ან ტვირთი დაიკავა ნავსადგურის კაპიტანმა, ტვირთი დაზიანდა ოპერატორის მეთვალყურეობისას ან ეჭვი გაქვთ პორტის წესების გამოყენებაში, Legal.ge-ს სპეციალისტები განვმარტავთ საზღვაო კოდექსის 77-ე, 80-ე, 82-ე და 86-ე მუხლების მოქმედებას, შევაფასებთ დაკავების კანონიერებას და დაგეხმარებთ განთავისუფლების ან ზიანის ანაზღაურების მოთხოვნის მომზადებაში. მოგვმართეთ Legal.ge-ის ფორმით.