სახელმწიფოსა და ინვესტორს შორის დავის სამართლებრივი საფუძვლები
დავა ინვესტორსა და სახელმწიფოს შორის იწყება მაშინ, როცა სახელმწიფოს ქმედება ან გადაწყვეტილება ეხება ინვესტორის უფლებებს — ქონების ჩამორთმევას, კომპენსაციის პირობებს, მოგების რეპატრიაციას ან საქმიანობის შეზღუდვას. ამ დავების შინაარსითი საფუძველი საინვესტიციო საქმიანობის შესახებ კანონშია ჩადებული: ის განსაზღვრავს, რა ითვლება ინვესტიციად, ვინ არის ინვესტორი, რომელ უფლებებსა და გარანტიებს იღებს იგი და რომელ პირობებშია დასაშვები ჩამორთმევა. სწორედ ამ ნორმების დარღვევის დადგენა ააშკარავებს სახელმწიფოს ვალდებულებას და წარმოშობს კომპენსაციის მოთხოვნის საფუძველს.
ინვესტიციის ცნება და დაცული ფორმები
ინვესტიციად ითვლება ყველა სახის ქონებრივი და ინტელექტუალური ფასეულობა ან უფლება, რომელიც დაბანდდება და გამოიყენება შესაძლო მოგების მიღების მიზნით საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებულ სამეწარმეო საქმიანობაში. კანონი ასეთ ფასეულობად ასახელებს ფულად სახსრებს, წილს, აქციებს და სხვა ფასიან ქაღალდებს; უძრავ და მოძრავ ქონებას — მიწას, შენობა-ნაგებობებს, მოწყობილობებს; მიწით ან სხვა ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის უფლებას, მათ შორის კონცესიას, პატენტს, ლიცენზიას, ნოუ-ჰაუს და გამოცდილებას; აგრეთვე კანონით აღიარებულ სხვა ქონებრივ ან ინტელექტუალურ ფასეულობას. დავის პირველი საკითხი ხშირას სწორედ ეს არის — დაცვას უნდა დაადგინოს, რომ სადავო ობიექტი კანონით დაცული ინვესტიციის ფორმით იქნა განხორციელებული.
ინვესტორი და უცხოელი ინვესტორი
ინვესტორად ითვლება ფიზიკური ან იურიდიული პირი, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც ინვესტირებას ახორციელებს საქართველოში. უცხოელ ინვესტორად ითვლება უცხოეთის სახელმწიფოს მოქალაქე; მოქალაქეობის არმქონე პირი, რომელიც მუდმივად არ ცხოვრობს საქართველოში; საქართველოს მოქალაქე, რომელიც მუდმივად ცხოვრობს საზღვარგარეთ; და იურიდიული პირი, რომელიც რეგისტრირებულია საქართველოს საზღვრებს გარეთ. ინვესტიცია შესაძლებელია საკუთრების ნებისმიერი ფორმის ობიექტში, სადაც ინვესტირება კანონით აკრძალული არ არის; კანონით გათვალისწინებულ ცალკეულ ობიექტებში კი ინვესტირება მხოლოდ შესაბამისი სპეციალური ნებართვის ან ლიცენზიის საფუძველზეა დასაშვები. სტატუსის სწორი განსაზღვრა განსაზღვრავს, რომელი გარანტიები ვრცელდება პირზე — მათ შორის რეპატრიაციის უფლება.