ინვესტიციის ცნება და საინვესტიციო საქმიანობის სუბიექტები
საინვესტიციო საქმიანობის ხელშეწყობისა და გარანტიების შესახებ კანონი ინვესტიციად მიიჩნევს ყველა სახის ქონებრივ და ინტელექტუალურ ფასეულობას ან უფლებას, რომელიც დაბანდდება და გამოიყენება შესაძლო მოგების მიღების მიზნით საქართველოს ტერიტორიაზე განხორციელებულ სამეწარმეო საქმიანობაში. ასეთი ფასეულობა შეიძლება იყოს ფულადი სახსრები, წილი, აქციები და სხვა ფასიანი ქაღალდები; უძრავი და მოძრავი ქონება — მიწა, შენობა-ნაგებობები, მოწყობილობები; მიწით ან სხვა ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობის უფლება, მათ შორის კონცესია; პატენტი, ლიცენზია, გამოცდილება და სხვა ინტელექტუალური ფასეულობა.
ინვესტორად ითვლება ფიზიკური ან იურიდიული პირი, აგრეთვე საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც ინვესტირებას საქართველოში ახორციელებს. უცხოელ ინვესტორად კანონი განიხილავს უცხოეთის სახელმწიფოს მოქალაქეს, მოქალაქეობის არმქონე პირს, რომელიც მუდმივად არ ცხოვრობს საქართველოში, საქართველოს მოქალაქეს, რომელიც მუდმივად საზღვარგარეთ ცხოვრობს, და საზღვარგარეთ რეგისტრირებულ იურიდიულ პირს. საქართველოს ტერიტორიაზე ინვესტიცია შეიძლება განხორციელდეს საკუთრების ნებისმიერი ფორმის ობიექტში, თუ კანონით აკრძალული არ არის; განსაზღვრული კატეგორიის ობიექტებში ინვესტირება მხოლოდ შესაბამისი სპეციალური ნებართვის ან ლიცენზიის საფუძველზე ხდება.
ინვესტორის უფლებები და გარანტიები
კანონის მიხედვით, საინვესტიციო და სამეწარმეო საქმიანობის განხორციელებისას უცხოელი ინვესტორის უფლებები და გარანტიები არ შეიძლება იყოს ნაკლები იმ უფლებებზე და გარანტიებზე, რომლითაც საქართველოს ფიზიკური და იურიდიული პირი სარგებლობს. ინვესტორს უფლება აქვს საბანკო დაწესებულებებში ნებისმიერი სახის ვალუტით გახსნას მიმდინარე და სხვა ანგარიშები, აიღოს სესხი საქართველოსა და საზღვარგარეთ არსებული საბანკო და საფინანსო დაწესებულებებიდან, შეიძინოს აქციები, ობლიგაციები და სხვა ფასიანი ქაღალდები და ქონება როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ.
ინვესტირების შედეგების ფლობის, გამოყენებისა და განკარგვის უფლებები ინვესტორის გადაწყვეტილებით კანონით დადგენილი წესით გადაეცემა სხვა პირს, და ასეთი გადაცემისას მხარეთა ურთიერთობა ხელშეკრულებით წესრიგდება. გადასახადებისა და სავალდებულო მოსაკრებლების გადახდის შემდეგ უცხოელ ინვესტორს აქვს მოგებისა და სხვა ფულადი სახსრების საბაზრო კურსით კონვერსიისა და საზღვარგარეთ შეუზღუდავი რეპატრიაციის უფლება, ასევე უფლება — საზღვარგარეთ გაიტანოს საკუთრებაში არსებული ქონება. ეს უფლება შეიძლება შეიზღუდოს მხოლოდ კანონის საფუძველზე სასამართლოს გადაწყვეტილებით გაკოტრების, დანაშაულის ჩადენის ან სამოქალაქო ვალდებულების შეუსრულებლობასთან დაკავშირებით. ინვესტორი ვალდებულია საქმიანობა ეწეოდეს მოქმედი კანონმდებლობის, მათ შორის გარემოსა და ჯანმრთელობის დაცვასთან დაკავშირებული ნორმების შესაბამისად.
რეპატრიაციის უფლების ობიექტი კანონით ზუსტად არის განსაზღვრული: ეს შეიძლება იყოს ნებისმიერი შენატანი უცხოური ინვესტიციით შექმნილი ობიექტის კაპიტალში, ნებისმიერი მოგება და დივიდენდი, ისევე როგორც ინვესტიციის მთლიანი ან ნაწილობრივი გაყიდვით ან ლიკვიდაციის შემდეგ დარჩენილი სახსრები, სახელშეკრულებო, მათ შორის სასესხო ვალდებულებასთან დაკავშირებული გადახდები, აგრეთვე ქონების სარგებლობის უფლების გადასახადი — სხვისი ქონების, მათ შორის ბუნებრივი რესურსების და ინტელექტუალური ფასეულობების გამოყენებით მიღებული შემოსავლის პროცენტი და ქირის გადახდები. ამგვარად კანონი ინვესტორის ფინანსურ ნაკადებს მთლიანად აყოლიებს — შენატანიდან დივიდენდამდე და ლიკვიდაციის ნარჩენებამდე.
სახელმწიფოს მხარდაჭერა და საინვესტიციო ცენტრი
საინვესტიციო საქმიანობის ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამების შემუშავებასა და შესრულებასთან დაკავშირებულ სახელმწიფო პოლიტიკას ახორციელებს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო შესაბამის უწყებებთან ერთად. ინვესტიციების ხელშეწყობის მიზნით საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან მოქმედებს საქართველოს საინვესტიციო ცენტრი, რომელიც ემსახურება ინვესტორებს, წარმოაჩენს საქართველოს ინვესტირებისთვის ხელსაყრელ ქვეყნად, ავრცელებს ინფორმაციას საინვესტიციო გარემოს, საკანონმდებლო ბაზისა და საგადასახადო სისტემის შესახებ, აძიებს პოტენციურ პარტნიორებს და მომზადებს რეკომენდაციებს საინვესტიციო გარემოს გაუმჯობესების მიზნით.
ასეთი ინსტიტუციური სისტემა ინვესტორს ერთდროულად აძლევს როგორც სამართლებრივ გარანტიებს, ისე პრაქტიკულ საყრდენს: ნორმატიული ბაზა განსაზღვრავს თამაშის წესებს, ხოლო საინვესტიციო ცენტრი უზრუნველყოფს ინფორმაციულ და ორგანიზაციულ მხარდაჭერას პროექტის სხვადასხვა ეტაპზე.
ხშირად დასმული კითხვები
ვინ ითვლება უცხოელ ინვესტორად?
უცხოეთის სახელმწიფოს მოქალაქე, საქართველოში მუდმივად არმცხოვრები მოქალაქეობის არმქონე პირი, საზღვარგარეთ მუდმივად მცხოვრები საქართველოს მოქალაქე და საზღვარგარეთ რეგისტრირებული იურიდიული პირი.
შეიძლება თუ არა მოგების გატანა საზღვარგარეთ?
დიახ, გადასახადებისა და სავალდებულო მოსაკრებლების გადახდის შემდეგ უცხოელ ინვესტორს შეუზღუდავი რეპატრიაციის უფლება აქვს; შეზღუდვა შესაძლებელია მხოლოდ სასამართლოს გადაწყვეტილებით კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.
რომელ საკუთრების ფორმებში შეიძლება ინვესტირება?
საკუთრების ნებისმიერი ფორმის ობიექტში, თუ კანონით აკრძალული არ არის; ცალკე გათვალისწინებული ობიექტებისთვის საჭიროა სპეციალური ნებართვა ან ლიცენზია.
სად მიიღება ინფორმაცია ინვესტირების შესახებ?
საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან მოქმედ საქართველოს საინვესტიციო ცენტრში, რომელიც ავრცელებს ინფორმაციას საინვესტიციო გარემოსა და საკანონმდებლო ბაზის შესახებ.
ჩვენი გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ ინვესტიციის სტრუქტურის სისწორე თავიდან აცილებს იმ დავებს, რომლებიც წლების შემდეგ აღძრავს თავს — ამიტომ გამოვყოფთ დროს როგორც დოკუმენტურ საფუძვლებს, ისე მოქმედი გარანტიების რეალურ შინაარსს. ასეთი მიდგომა ინვესტორს ათავისუფლებს მოულოდნელობებისგან და საქმიანობას პროგნოზირებადს ხდის.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის იურისტები თანამგზავრობენ ინვესტორებს პროექტის ყველა ეტაპზე: ვაწარმოებთ ობიექტის სამართლებრივ შემოწმებას, ვამზადებთ ხელშეკრულებებს, ვაფასებთ ლიცენზიებისა და ნებართვების საჭიროებას და ვაწესრიგებთ რეპატრიაციის საკითხებს. დაგვიკავშირდით — განვიხილავთ თქვენს საინვესტიციო გეგმას და შევაფასებთ სამართლებრივ რისკებს.