საერთაშორისო გაშვილების სამართლებრივი ჩარჩო
შვილად აყვანა უცხოეთში საქართველოს კანონმდებლობით და საერთაშორისო ვალდებულებებით რეგულირდება; ამ გვერდის საფუძველს მუხლები 15, 19, 20, 21 და 26 შეადგენს. მუხლი 19 განსაზღვრავს საერთაშორისო გაშვილების პირობას: საქართველოდან უცხო ქვეყანაში ბავშვის გაშვილება შესაძლებელია იმ შემთხვევაში, თუ შეუძლებელია ბავშვის ბიოლოგიურ ოჯახში დაბრუნება ან მისი შვილად აყვანა საქართველოს მოქალაქის ან საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირის მიერ. უცხო ქვეყნის მოქალაქეს საქართველოდან შეუძლია იშვილოს რეესტრში აღრიცხვაზე მყოფი, გასაშვილებელი ბავშვის სტატუსის მქონე პირი, რომელიც რეესტრში აღრიცხვაზე აყვანიდან 8 თვეში ვერ აიყვანა შვილად საქართველოს მოქალაქემ — ამ დროს სააგენტო კვლევას ატარებს და მის საფუძველზე დასკვნას ამზადებს იმ მიზეზებით, რომლების გამოც ბავშვს საქართველოში მშვილებელი ვერ მოეძებნა.
მშვილებელთა აღრიცხვა და საჭირო დოკუმენტები
მუხლი 15 აწესებს აღრიცხვის წესს: საქართველოს მოქალაქე და საქართველოში სტატუსის მქონე მოქალაქეობის არმქონე პირი, რომლებსაც სურთ ბავშვის შვილად აყვანა, მინისტრის მიერ დამტკიცებული ფორმის განაცხადს წარუდგენენ მეურვეობისა და მზრუნველობის ადგილობრივ ორგანოს, რომელიც იწყებს მშვილებელი ოჯახის ან პირის შეფასებას. ბავშვზე თანხმობისას მშვილებელი წარადგენს მეუღლის თანხმობას, თუ ბავშვს ერთი მეუღლე იშვილებს; საიდენტიფიკაციო დოკუმენტის ასლს; ქორწინების მოწმობის ასლს; ჯანმრთელობის მდგომარეობის ცნობას; სამედიცინო-ნარკოლოგიური შემოწმების ცნობას და ნასამართლობის შესახებ ცნობას. უცხო ქვეყნის მოქალაქე ამ განაცხადს, დოკუმენტებსა და მიმღები ქვეყნის უფლებამოსილი ორგანოს კვლევას ოჯახის თაობაზე სააგენტოს წარუდგენს.
ბავშვის შეთავაზებიდან არა უგვიანეს 7 სამუშაო დღისა მშვილებელი ოჯახი ან პირი გადაწყვეტილებას იღებს ბავშვის აყვანის შესახებ, და ამ ვადის გადაცილება შეთავაზებულ ბავშვზე უარის თქმად ჩაითვლება — დროის მართვა აქ უშუალოდ შედეგზე მოქმედებს.
სასამართლოს როლი და საქმის განხილვა
მუხლი 20 განსაზღვრავს, რომ შვილად აყვანის შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილებას რაიონული საქალაქო სასამართლო გამოაქვს; განცხადება შეაქვს მშვილებელს სასამართლოში თავისი ან გასაშვილებელი ბავშვის ადგილსამყოფლის მიხედვით. გასაშვილებელი ბავშვის ინტერესებს იცავს მეურვეობისა და მზრუნველობის ორგანოს უფლებამოსილი პირი, ხოლო საერთაშორისო გაშვილების დროს — სააგენტოს უფლებამოსილი პირი. მუხლი 21 კი აწესებს განხილვის წესს: საქმე განიხილება დახურულ სხდომაზე; აკრძალულია შვილად აყვანა მშვილებლის სხდომაში მონაწილეობის გარეშე; საპატიო მიზეზების არსებობისას სხდომა შეიძლება გაიმართოს ერთი მშვილებლის მონაწილეობით.
თუ სასამართლო მიიჩნევს, რომ შვილად აყვანა შეესაბამება ბავშვის ინტერესებს და ემსახურება მის კეთილდღეობას, გადაწყვეტილებას გამოიტანს განცხადების მიღებიდან 2 კვირის ვადაში. სასამართლო ვალდებულია გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლიდან 5 დღის ვადაში აცნობოს სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს გადაწყვეტილების გამოტანის ადგილის მიხედვით. შვილად აყვანა ძალაშია გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან; მშვილებლისა და ბავშვის მოთხოვნით — თუ ბავშვი 10 წლისაა ან უფროსი — სხდომა ღია და ინფორმაცია საჯარო შეიძლება იყოს.
ჯანმრთელობა, კონვენციები და გაშვილების შემდგომი კონტროლი
საქართველოდან უცხო ქვეყანაში გასაშვილებლად სავალდებულოა ბავშვის ჯანმრთელობის მდგომარეობის დადგენა, რისთვისაც საჭიროა შესაბამისი ექსპერტიზის დასკვნა. საერთაშორისო გაშვილების საკითხებში კომპეტენტური ორგანო სააგენტოა, რომელიც ჰააგის კონვენციის მოთხოვნათა შესაბამისად უკავშირდება ხელშემკვრელ სახელმწიფოთა ანალოგიურ სამსახურებს და ცვლის მათთან ინფორმაციას; არახელშემკვრელი ქვეყნის შემთხვევაში მინისტრი ამტკიცებს სპეციალური ხელშეკრულების ფორმას, რომელიც ჰააგის და გაეროს ბავშვის უფლებათა კონვენციების მოთხოვნებს უნდა შეესაბამებოდეს.
მუხლი 26 გაშვილების შემდგომ კონტროლს აწესებს: საერთაშორისო გაშვილების დროს ცენტრალური ორგანო ვალდებულია სპეციალური ხელშეკრულების საფუძველზე მშვილებელი ქვეყნის ცენტრალურ ორგანოს მოსთხოვოს გაშვილებული ბავშვის ჯანმრთელობისა და სოციალური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციის ყოველწლიურად მოწოდება, სანამ ბავშვს 18 წელი არ შეუსრულდება; ინფორმაციის მოწოდების სპეციალურ ფორმას სამინისტრო ამტკიცებს.
პროცედურის პრაქტიკული მიმდევრობა
პროცედურა თანმიმდევრულად აგებული პროცესია: ჯერ მშვილებლის აღრიცხვა და შეფასება, შემდეგ ბავშვის შეთავაზება და გადაწყვეტილება დადგენილ ვადაში, შემდეგ კი — სასამართლო. თითოეული ეტაპი დოკუმენტურად ფიქსირდება, და ხარვეზი რომელიმე რგოლში მთელ პროცედურას აყოვნებს. ამიტომ მშვილებლისთვის მნიშვნელოვანია თავიდანვე იცოდეს, რომელი ორგანო რომელ ეტაპზე უფლებამოსილია და რომელი დოკუმენტი სად უნდა წარდგენოს.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის არის დასაშვები საერთაშორისო გაშვილება?
როდესაც ბავშვის ბიოლოგიურ ოჯახში დაბრუნება ან მისი შვილად აყვანა საქართველოში შეუძლებელია, და გასაშვილებელი ბავშვი რეესტრში აღრიცხვიდან 8 თვეში ვერ აიყვანა შვილად მოქალაქემ.
რა ვადაში გამოაქვს სასამართლოს გადაწყვეტილება?
განცხადების მიღებიდან 2 კვირის ვადაში, თუ შვილად აყვანა ბავშვის ინტერესებს შეესაბამება; ძალაშია კანონიერ ძალაში შესვლის დღიდან.
რომელი დოკუმენტები ესაჭიროება მშვილებელს?
მეუღლის თანხმობა საჭიროების შემთხვევაში, საიდენტიფიკაციო დოკუმენტი, ქორწინების მოწმობა, ჯანმრთელობისა და სამედიცინო-ნარკოლოგიური ცნობები, ნასამართლობის ცნობა; უცხოელი მშვილებელი — მიმღები ქვეყნის ორგანოს კვლევასაც წარადგენს.
რა ხდება გაშვილების შემდეგ?
მიმდევრობითი კონტროლი: მშვილებელი ქვეყნის ორგანო ბავშვის ჯანმრთელობისა და სოციალური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაციას ყოველწლიურად მოწოდებს 18 წლის ასაკამდე.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ზე ვახორციელებთ საერთაშორისო გაშვილების სამართლებრივ თანხლებას: ვამოწმებთ დოკუმენტაციას, ვათანაბრებთ პროცედურას კანონისა და კონვენციების მოთხოვნებთან და წარგვამს სასამართლომდე. დაგვიკავშირდით — შევაფასებთ თქვენს სიტუაციას და დავგეგმავთ სწორ თანმიმდევრობას.