რას ნიშნავს დირექტორის ხელშეკრულების შედგენა
დირექტორის შრომითი ხელშეკრულება საქართველოს შრომის კოდექსით ყველაზე რიცხობრივად დატვირთული შედგენითი ამოცანაა: თითოეული მისი პირობა კონკრეტულ მუხლზეა მიბმული და თითოეულ მუხლში კონკრეტული რიცხვები დგას. პირველი კითხვა — ვადაა. თუ შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა 1 თვეს აღემატება, ხელშეკრულება წერილობით ფორმას საჭიროებს. განსაზღვრული ვადით დადება კი, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ვადა 1 წელი ან მეტია, მხოლოდ კანონით ჩამოთვლილი საფუძვლით შეიძლება — მათ შორის, კონკრეტული მოცულობის სამუშაოთი, სეზონური სამუშაოთი, დროებით გაზრდილი მოცულობით, დროებით არმყოფის ჩანაცვლებით, ანაზღაურების სუბსიდირებით ან სხვა ობიექტური გარემოებით.
ვადიანი ხელშეკრულების კანონიერება რიცხვებითაც გამოირჩევა: თუ ვადა 30 თვეს აღემატება — ან ურთიერთობა მიმდევრობით დადებული ვადიანი ხელშეკრულებებით 30 თვეს სცილდება — ხელშეკრულება უვადოდ ითვლება. მიმდევრობა კანონით განმარტებულია ზუსტად: არსებული ვადიანი ხელშეკრულების ვადის ამოწურვისთანავე გაგრძელება ან ახალი ხელშეკრულების დადება ვადის გასვლიდან 60 დღის ფარგლებში. გამონაკლისია დამწყები საწარმო: სახელმწიფო რეგისტრაციიდან 48 თვეში მოქმედ მეწარმეზე შეზღუდვა არ ვრცელდება, თუმცა ამ ჩარჩოში ვადიანი ხელშეკრულება 3 თვეზე ნაკლები ვერ იქნება.
შინაარსი — არსებითი პირობების ჩარჩო
ხელშეკრულების შინაარსი კოდექსის არსებითი პირობების ჩამონათვალით განისაზღვრება: მხარეთა შესახებ ინფორმაცია, მუშაობის დაწყების თარიღი და ხანგრძლივობა, სამუშაო და დასვენების დრო, სამუშაო ადგილი, თანამდებობა და სამუშაოს აღწერილობა, შრომის ანაზღაურება და გადახდის წესი, ზეგანაკვეთურის ანაზღაურების წესი, შვებულებები, შეწყვეტის წესი და, საჭიროებისას, კოლექტიური ხელშეკრულების დებულებები. დირექტორის ხელშეკრულებაში თითოეული ეს პუნქტი განსაკუთრებული სიზუსტით იწერება, რადგან ტოპ-მენეჯერის პოზიციაზე თითოეული პირობა დავის პოტენციური საგანია.
გამოსაცდელი ვადა და პასუხისმგებლობის პირობები
გამოსაცდელი ვადა დირექტორთანაც მოქმედებს, მკაცრი შეზღუდვებით: ის შესაძლებელია მხოლოდ ერთხელ, არაუმეტეს 6 თვისა, და მხოლოდ წერილობითი ფორმით. გამოსაცდელ ვადაში შესრულებული სამუშაო ანაზღაურდება; დამსაქმებელს ამ პერიოდში ნებისმიერ დროს შეუძლია ვადიანი ან უვადო ხელშეკრულების დადება ან არსებულის შეწყვეტა, და ამ შეწყვეტაზე შეწყვეტის წესის ზოგადი მოთხოვნები არ ვრცელდება, თუ ხელშეკრულებით სხვა რამ არ არის განსაზღვრული — აღებულია ნამუშევარი დროის შესაბამისი ანაზღაურება.
მატერიალური პასუხისმგებლობის პირობები ტოპ-მენეჯერისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: წერილობითი ხელშეკრულებით შეიძლება განისაზღვროს დასაქმებულის ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის სახე და ფარგლები, თუ ეს სამუშაოს სპეციფიკიდან გამომდინარეობს; სრული მატერიალური პასუხისმგებლობის ხელშეკრულება კი დგინდება სრულწლოვან დასაქმებულთან, რომელიც ინახავს, ამუშავებს, ყიდის, გადაჰქცევს ან წარმოებაში იყენებს მისთვის გადაცემულ ფასეულობებს — დირექტორის ხელშეკრულების სტანდარტული ელემენტი.
კონკურენციის შეზღუდვა — ლიდერის პირობა
ტოპ-მენეჯერის ხელშეკრულების კლასიკური ელემენტი კონკურენციის შეზღუდვის პირობაა: ხელშეკრულებით შეიძლება დადგინდეს ვალდებულება, სამუშაოს შესრულებისას მიღებული ცოდნა და კვალიფიკაცია არ გამოიყენოს დამსაქმებლის კონკურენტის სასარგებლოდ. ეს შეზღუდვა შეწყვეტიდან მხოლოდ 6 თვით მოქმედებს და მხოლოდ იმ პირობით, თუ ამ პერიოდში დამსაქმებელი ანაზღაურებას არანაკლებ შეწყვეტისას არსებული ოდენობით გადაუხდის; განათლების, მეცნიერების ან კულტურის სფეროს თანამშრომელზე ის ვერ დაიწესება.
რა არ მოქმედებს საქართველოში
აშშ-ის აღმასრულებელი ხელშეკრულებების დოქტრინა — „სათანადო საფუძვლის“ და „ოქროს პარაშუტის“ ინსტიტუტები — საქართველოში პირდაპირ არ გამოიყენება: დირექტორის ხელშეკრულების თითოეული პირობა შრომის კოდექსის დათვლად ნორმებს უნდა ეყრდნობოდეს. უცხოური შაბლონიდან ნათარგმნი პირობა, რომელიც ქართულ ნორმას არ ერგება, დავაში დაუცველი რჩება.
შინაარსის ბლოკში ორი ტექნიკური წესიც არის, რომელიც დირექტორის ხელშეკრულებაში ხშირად რჩება შეუმჩნევლად. პირველი — შრომის შინაგანაწესი: ხელშეკრულებით შეიძლება განისაზღვროს, რომ ის ხელშეკრულების ნაწილია, და ამ შემთხვევაში დამსაქმებელი ვალდებულია შინაგანაწესი ხელშეკრულების დადებამდე გააცნოს პირს, ხოლო შინაგანაწესში შეტანილი ცვლილება — შეტანიდან 14 კალენდარული დღის ვადაში. მეორე — ერთი და იმავე დასაქმებულთან რამდენიმე ხელშეკრულების ბალანსი: ურთიერთშემავსებელი ხელშეკრულებები ძალას ინარჩუნებენ და ერთად ითვლებიან; წინა იმდენად მოქმედებს, რამდენადაც ახალი არ ცვლის მას; ერთი და იმავე პირობის შესახებ კი ბოლო ხელშეკრულება უპირატესობს. ინდივიდუალური ხელშეკრულების ის პირობა, რომელიც კანონს ან კოლექტიურ ხელშეკრულებას ეწინააღმდეგება, ბათილია — თუ მხოლოდ დასაქმებულის მდგომარეობას არ აუმჯობესებს.
ხშირად დასმული კითხვები
ქვემოთ ვუპასუხებთ დირექტორის ხელშეკრულებასთან დაკავშირებულ ყველაზე ხშირ კითხვებს.
შეიძლება თუ არა დირექტორთან ვადიანი ხელშეკრულება?
მხოლოდ კანონით ჩამოთვლილი საფუძვლით; წინააღმდეგ შემთხვევაში ის უვადოდ ჩაითვლება. 30 თვეზე მეტი ვადა ან მიმდევრობით დადებული ხელშეკრულებების 30 თვეს გადამეტებული ჯამი ავტომატურად უვადოს ხდის ხელშეკრულებას.
რამდენი უნდა იყოს გამოსაცდელი ვადა?
არაუმეტეს 6 თვისა, მხოლოდ ერთხელ და მხოლოდ წერილობით; ამ პერიოდში სამუშაო ანაზღაურდება, და შეწყვეტისას ნამუშევარი დროის ანაზღაურება გადაიხდევნება.
როდის დგინდება სრული მატერიალური პასუხისმგებლობა?
წერილობითი ხელშეკრულებით — სრულწლოვან დასაქმებულთან, რომელიც ფასეულობებს ინახავს, ამუშავებს, ყიდის, გადაჰქცევს ან წარმოებაში იყენებს.
რამდენი ხნით შეიძლება კონკურენციის შეზღუდვა?
შეწყვეტიდან არა უმეტეს 6 თვისა, ანაზღაურების პირობით — არანაკლებ შეწყვეტისას არსებული ოდენობით მთელი პერიოდის განმავლობაში.
რა ხდება შინაგანაწესის ცვლილებისას?
თუ შინაგანაწესი ხელშეკრულების ნაწილია, დამსაქმებელი ცვლილებას დასაქმებულს შეტანიდან 14 კალენდარული დღის ვადაში აცნობს.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დირექტორის ხელშეკრულებას მუხლბმული სიზუსტით აწყობს: ვარჩევთ ვადის ფორმულას კანონიერი საფუძვლებით, ვასრულებთ არსებით პირობათა ჩარჩოს, ვწერთ გამოსაცდელ ვადას, მატერიალურ პასუხისმგებლობას და კონკურენციის შეზღუდვას კანონის ლიმიტებში. დაგვიკავშირდით — ტოპ-მენეჯერის ხელშეკრულება იქ იგება, სადაც ყველა რიცხვი თავის ადგილზეა.