ვადიანი შრომითი ხელშეკრულების რეჟიმი
შრომითი ხელშეკრულება იდება ზეპირი ან წერილობითი ფორმით, განსაზღვრული ან განუსაზღვრელი ვადით. თუ შრომითი ურთიერთობის ხანგრძლივობა 1 თვეს აღემატებს, აუცილებელია ხელშეკრულების წერილობითი ფორმით დადება. განსაზღვრული ვადით დადება კი, გარდა გამონაკლისისა, დახურული საფუძვლების ჩამონათვალზეა დასაშვები — ეს არის კანონმდებლის საპასუხო ნაბიჯი ვადით ხელშეკრულებების ბოროტ გამოყენებაზე.
სხვა სიტყვებით: წესია უვადო ხელშეკრულება, გამონაკლისი — ვადიანი. დამსაქმებელმა, რომელიც ვადით დადებას ირჩევს, თავისი არჩევანი კანონით გათვალისწინებული საფუძვლით უნდა დაასაბუთოს. წინააღმდეგ შემთხვევაში ხელშეკრულება უვადოდ ითვლება — და ეს შედეგი ავტომატურია, მხარეთა შეთანხმებაზე არ არის დამოკიდებული.
განსაზღვრული ვადით დადების საფუძვლები
გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც ხელშეკრულების ვადა არის 1 წელი ან 1 წელზე მეტი, შრომითი ხელშეკრულება განსაზღვრული ვადით იდება მხოლოდ შემდეგი საფუძვლების არსებობისას: შესასრულებელია კონკრეტული მოცულობის სამუშაო; შესასრულებელია სეზონური სამუშაო; სამუშაოს მოცულობა დროებით იზრდება; ხდება შრომითი ურთიერთობის შეჩერების საფუძვლით სამუშაოზე დროებით არმყოფი დასაქმებულის ჩანაცვლება; ხელშეკრულება ითვალისწინებს დასაქმების ხელშეწყობის შესახებ კანონით განსაზღვრულ შრომის ანაზღაურების სუბსიდირებას; ან არსებობს სხვა ობიექტური გარემოება, რომელიც ამართლებს ვადით დადებას.
თუ ხელშეკრულების ვადა 30 თვეზე მეტია, ან თუ შრომითი ურთიერთობა ვადიანი ხელშეკრულებების მიმდევრობით ორჯერ ან მეტჯერ დადების შედეგად გრძელდება და მისი ხანგრძლივობა 30 თვეს აღემატება, მიიჩნევა, რომ დადებულია უვადო შრომითი ხელშეკრულება. ვადიანი ხელშეკრულებები მიმდევრობით დადებულად ჩაითვლება, თუ არსებული ხელშეკრულება ვადის გასვლისთანავე გაგრძელდა ან მომდევნო ხელშეკრულება პირველის ვადის გასვლიდან 60 დღის ვადაში დაიდო.
დამწყები საწარმოს გამონაკლისი
შეზღუდვები არ ვრცელდება მეწარმეზე, თუ მისი სახელმწიფო რეგისტრაციიდან 48 თვე არ გასულა — დამწყები საწარმო — და იგი აკმაყოფილებს მთავრობის მიერ დადგენილ დამატებით პირობებს, იმ პირობით, რომ ვადიანი ხელშეკრულების ხანგრძლივობა არ შეიძლება იყოს 3 თვეზე ნაკლები. გამონაკლისი არ ვრცელდება მეწარმე სუბიექტზე, რომელიც შექმნილია რეორგანიზაციის შედეგად, აქტივების გადაცემის ან თვალთმაქცური გარიგების საფუძველზე — კანონი აქ ბოროტი სქემების წინააღმდეგ არის მიმართული.
თუ შრომითი ურთიერთობა დაწყებულია 48-თვიან პერიოდში და ამ ვადის ამოწურვის შემდეგ გრძელდება, ის უვადო ხელშეკრულებად ითვლება. დამსაქმებელი ასევე ვალდებულია განსაზღვრული ვადით დასაქმებულს აცნობოს არსებული ვაკანსიების შესახებ, რათა მას ჰქონდეს სხვა დასაქმებულის მსგავსად უვადო ხელშეკრულების ფარგლებში პოზიციების დაკავების თანაბარი შესაძლებლობა.
ხელშეკრულების შინაარსი და შეწყვეტა
შრომითი ხელშეკრულების არსებითი პირობებია: მხარეთა შესახებ ინფორმაცია; მუშაობის დაწყების თარიღი და ურთიერთობის ხანგრძლივობა; სამუშაო და დასვენების დრო; სამუშაო ადგილი; თანამდებობა და სამუშაოს სახე; შრომის ანაზღაურება და გადახდის წესი; ზეგანაკვეთური სამუშაოს ანაზღაურების წესი; შვებულებები; ურთიერთობის შეწყვეტის წესი და, არსებობის შემთხვევაში, კოლექტიური ხელშეკრულების დებულებები. დასაქმებულის მოთხოვნით დამსაქმებელი ვალდებულია გასცეს დასაქმების შესახებ ცნობა.
ვადიანი ხელშეკრულების შეწყვეტის საფუძვლებს შორის ცენტრალურია ვადის გასვლა და გათვალისწინებული სამუშაოს შესრულება. ასევე: ეკონომიკური, ტექნოლოგიური ან ორგანიზაციული ცვლილებები, რომლებიც სამუშაო ძალის შემცირებას აუცილებელს ხდის; მხარეთა შეთანხმება; დასაქმებულის საკუთარი ნებით წასვლა; კვალიფიკაციის შეუსაბამობა; ვალდებულების უხეში ან განმეორებითი დარღვევა; ხანგრძლივი შრომისუუნარობა — თუ მისი ვადა ზედიზედ 40 კალენდარულ დღეს აღემატება ან 6 თვის განმავლობაში საერთო ვადა 60 კალენდარულ დღეს აღემატება; გარდაცვალება; ლიკვიდაცია; სხვა ობიექტური გარემოება.
დავები და დაცვის გზები
სადავო სიტუაციები ვადიან ხელშეკრულებებზე რეგულარულად წარმოიშობა: დამსაქმებელი ვადის გასვლისას ურთიერთობას წყვეტს, ხოლო დასაქმებული მიიჩნევს, რომ უვადო ხელშეკრულება უნდა ჩათვლოდა. აქ გადამწყვეტია დადების მომენტის ანალიზი: არსებობდა თუ არა კანონით დასაშვები საფუძველი, დაცული იყო თუ არა 30-თვიანი და მიმდევრობის წესები, და გამოიყენა თუ არა დამწყები საწარმოს გამონაკლისი სწორად.
დასაქმებულისთვის პრაქტიკული რჩევა: დაიმაფიქსირეთ ხელშეკრულების ვადა, დაწყების თარიღი და განმეორებითი დადებების ქრონოლოგია; მოითხოვეთ დასაქმების ცნობა; აკონტროლეთ ვაკანსიების შესახებ გაცნობა. დამსაქმებლისთვის — ყოველი ვადით დადება წერილობით დაასაბუთეთ დახურული სიის საფუძვლით, წინააღმდეგ შემთხვევაში რისკავთ ავტომატურ უვადოდ გადაყვანას.
ხშირად დასმული კითხვები
როდის არის ვადიანი ხელშეკრულება დასაშვები?
მხოლოდ კანონით ჩამოთვლილი საფუძვლის არსებობისას — კონკრეტული მოცულობის ან სეზონური სამუშაო, დროებით გაზრდილი მოცულობა, ჩანაცვლება, სუბსიდირება, ობიექტური გარემოება — ან როცა ვადა 1 წელს აღემატება.
როდის ხდება ხელშეკრულება უვადოდ?
როცა ვადა 30 თვეს აღემატება, ან მიმდევრობით დადებით ურთიერთობა 30 თვეს სცილდება, ან საფუძველი არსებობდა — ხელშეკრულება უვადოდ მიიჩნევა.
რა არის მიმდევრობით დადება?
არსებული ხელშეკრულების ვადის გასვლისთანავე გაგრძელება ან ახალი ხელშეკრულების დადება ვადის გასვლიდან 60 დღის ვადაში.
ვინ შეიძლება ისარგებლოს გამონაკლისით?
დამწყები საწარმო — მეწარმე, რომლის რეგისტრაციიდან 48 თვე არ გასულა და რომელიც დამატებით პირობებს აკმაყოფილებს; მინიმალური ვადა 3 თვეა. რეორგანიზაციით ან თვალთმაქცური გარიგებით შექმნილი სუბიექტი — არა.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ის გუნდი იცავს როგორც დასაქმებულებს, ისე დამსაქმებლებს ვადიანი ხელშეკრულებების დავებში: შევაფასებთ კვალიფიკაციას, აღვადგენთ ქრონოლოგიას და წარმოვადგენთ ინტერესებს სასამართლოში. დაგვიკავშირდით დავის ადრეულ ეტაპზე.