საავტორო უფლებები ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებულ კონტენტზე
ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული ან მისი მონაწილეობით შექმნილი მასალის კომერციული გამოყენება — გამოცემა, დისტრიბუცია, რეკლამაში ჩართვა — საქართველოში ვრცელდება საავტორო უფლებებისა და მომიჯნავე უფლებების შესახებ კანონით. კანონი ხელოვნური ინტელექტის შედეგებს ცალკე არ არეგულირებს, ამიტომ ყველაფერი გადაწყვეტილება ზოგად ნორმებზეა აგებული: თუ გენერირებულ მასალაში ჩართულია რომელიმე დაცული ნაწარმოები, მისი გამოყენება შემქმნელის ან უფლების მფლობელის თანხმობას და ჰონორარს საჭიროებს. ამ გვერდზე განვმარტავთ, რომელ შემთხვევებშია დაშვებული თანხმობის გარეშე გამოყენება, რა უნდა შეიცავდეს სალიცენზიო ხელშეკრულებამ და რისი ანაზღაურება მოითხოვს კანონი ხელშეკრულების დარღვევისას.
როდის არის დაშვებული გამოყენება თანხმობის გარეშე
კანონი ნაწარმოების გამოყენებას ავტორის ან საავტორო უფლების სხვა მფლობელის თანხმობისა და ჰონორარის გადახდის გარეშე დაშვებულად ცნობს მხოლოდ დახურულ ჩამონათვალში მოყვანილ შემთხვევებში და ყოველ შემთხვევაში მოითხოვს ავტორისა და დასესხების წყაროს აუცილებელ მითითებას. ამ ჩამონათვალს მიეკუთვნება: ციტირება სამეცნიერო, კვლევითი, პოლემიკური, კრიტიკული და საინფორმაციო მიზნებისთვის, მხოლოდ იმ მოცულობით, რომელიც გამართლებულია ციტირების მიზნით; მართლზომიერად ხელმისაწვდომი ნაწარმოებებიდან მოკლე ნაწყვეტების გამოყენება ილუსტრაციის სახით გამოცემებში, რადიო- და ტელეგადაცემებში, სასწავლო ხასიათის ფონო- და ვიდეოჩანაწერებში; პერიოდულ გამოცემებში გამოქვეყნებულ მიმდინარე ეკონომიკურ, პოლიტიკურ, სოციალურ და რელიგიურ საკითხებზე სტატიების რეპროდუცირება იმ პირობით, რომ ეს სპეციალურად არ არის აკრძალული; მიმდინარე მოვლენების მიმოხილვაში ნახული ან მოსმენილი ნაწარმოების რეპროდუცირება ან საჯარო გადაცემა ინფორმაციული მიზნით; საჯაროდ წარმოთქმული მოხსენებებისა და ლექციების რეპროდუცირება ინფორმაციული მიზნით; უსინათლოთათვის შექმნილი სპეციალური საშუალებებით გამოქვეყნებული ნაწარმოების რეპროდუცირება მოგების მიღების მიზნის გარეშე.
ამ ჩამონათვალიდან პირდაპირ გამოითვლება ხელოვნური ინტელექტის პრაქტიკული დასკვნა: გენერირებული მასალა, რომელშიც ჩართულია დაცული ნაწარმოების ამონაწერი, ამოღებული სურათი, მელოდია ან ტექსტი, ვერ ჩაითვლება ავტომატურად ციტატად. ციტირების თავისუფლება მოქმედებს მხოლოდ მითითებული მიზნებით და გამართლებული მოცულობით; კომერციული კონტენტის მასობრივი განმეორება ამ ჩარჩოში არ ჯდება. თუ სისტემა „ასესხებს“ ნაწარმოებს ისე, რომ წყარო არ არის მითითებული ან მოცულობა საჭიროზე მეტია, ეს გამოყენება კანონიერი არ არის.