თუმცა გვერდი EU AI Act-ის სახელს ატარებს — ქართული ნორმები
საერთაშორისო პრაქტიკაში ხელოვნური ინტელექტის რეგულირების ცენტრალური აქტი EU AI Act-ია, და ევროკავშირის ბაზარზე მოქმედი ქართული კომპანიებისთვის მისი მოთხოვნები პირდაპირ შეეხებათ. თუმცა საქართველოს შიდა ბაზარზე AI-სისტემების გამოყენება ქართული მონაცემთა დაცვის კანონით რეგულირდება, რომელიც ავტომატიზებულ გადაწყვეტილებებს, მეტად დაფარვას და ზეგავლენის შეფასებას აწესრიგებს. ეს გვერდი სწორედ ქართულ ნორმებს ხსნის, EU AI Act-ის კონტექსტის მითითებით.
სამი ნორმა ქმნის ამ რეჟიმის ქვებს: ავტომატიზებული ინდივიდუალური გადაწყვეტილების მიღებისა და მასთან დაკავშირებული უფლებების წესი, მონაცემთა მეტად დაფარვის პრიორიტეტი და მონაცემთა დაცვაზე ზეგავლენის შეფასების ვალდებულება. ერთად ისინი ქმნიან იმ კომპლაინსის ჩარჩოს, რომელშიც ყოველი AI-სისტემა უნდა მოექცეს.
ავტომატიზებული გადაწყვეტილებები და პროფაილინგი
მონაცემთა სუბიექტს უფლება აქვს, არ დაექვემდებაროს მხოლოდ ავტომატიზებულად, მათ შორის პროფაილინგის საფუძველზე, მიღებულ გადაწყვეტილებას, რომელიც მისთვის წარმოშობს სამართლებრივ ან სხვა სახის არსებითი მნიშვნელობის შედეგს. გამონაკლისია მხოლოდ სამი შემთხვევა: გადაწყვეტილება ეფუძნება აშკარად გამოხატულ თანხმობას; ის აუცილებელია ხელშეკრულების დასადებად ან შესასრულებლად; ან ის გათვალისწინებულია კანონით.
მონაცემთა სუბიექტის მოთხოვნისას დამუშავებისთვის პასუხისმგებელმა პირმა უნდა მიიღოს ზომები მისი უფლებების დასაცავად — მათ შორის გადაწყვეტილების პროცესში ადამიანური რესურსის ჩართვის, მოსაზრების გამოთქმისა და გასაჩივრების შესაძლებლობის მიცემის გზით. განსაკუთრებული კატეგორიის მონაცემების გამოყენება ასეთ გადაწყვეტილებებში მხოლოდ განსაზღვრულ შემთხვევებშია დასაშვები, თუ არსებობს შესაბამისი გარანტიები.
მეტად დაფარვის პრიორიტეტი
ახალი პროდუქტის ან მომსახურების შექმნისას დამუშავებისთვის პასუხისმგებელმა პირმა, როგორც საშუალებების განსაზღვრისას, ისე უშუალოდ დამუშავების პროცესში, უნდა მიიღოს შესაბამისი ტექნიკური და ორგანიზაციული ზომები — მათ შორის ფსევდონიმიზაცია. ამ ზომების მიღება უნდა უზრუნველყოფდეს დამუშავების პრინციპების ეფექტიან იმპლემენტაციას და დაცვის მექანიზმების ინტეგრირებას.
მონაცემთა რაოდენობის, მასშტაბის, შენახვის ვადებისა და წვდომის განსაზღვრისას უნდა უზრუნველყოფილიყოს, რომ ავტომატურად დამუშავდეს მხოლოდ ის მოცულობა, რომელიც კონკრეტული მიზნისთვის არის აუცილებელი. ზომები ისე უნდა გამოიყენებოდეს, რომ ალტერნატიული მიდგომის არჩევამდე მონაცემებზე წვდომა მხოლოდ მინიმალურ მოცულობამდე შემოიფარგლოს. AI-სისტემებისთვის ეს ნიშნავს: მინიმიზაცია დიზაინის დონეზე უნდა ჩაიდოს.

