საქართველოს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის მუხლი 119² აწესრიგებს ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას ხილული გამონაბოლქვის მქონე სატრანსპორტო საშუალების მართვისათვის, რომლის გამონაბოლქვიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ნორმას არ შეესაბამება, ასევე ასეთი გამონაბოლქვის გზაზე შემოწმებისთვის თავის არიდებისა ან შემოწმებაზე უარის თქმისთვის. ეს ნორმა მოქმედებს ქალაქ თბილისის, ქალაქ ბათუმის, ქალაქ ქუთაისისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე და მიზნად ისახავს ჰაერის ხარისხის დაცვას დიდ ქალაქებში. ამ გვერდზე დეტალურად ავღწერთ, რას მოიცავს ეს მუხლი, რა ჯარიმებია გათვალისწინებული ცალკეული ნაწილებით, როგორ იზრდება სანქცია განმეორებითი ჩადენისას და როგორ შეიძლება მართვის უფლების მქონე პირმა თავი აარიდოს ან შეამციროს პასუხისმგებლობა.
რას არეგულირებს მუხლი 119²
მუხლის პირველი ნაწილის თანახმად, ხილული გამონაბოლქვის მქონე იმ სატრანსპორტო საშუალების მართვა, რომლის გამონაბოლქვიც საქართველოს კანონმდებლობით დადგენილ ნორმას არ შეესაბამება, ან ასეთი სატრანსპორტო საშუალების მართვისას მისი გამონაბოლქვის დადგენილი წესით შემოწმებისთვის თავის არიდება ან შემოწმებაზე უარის თქმა გამოიწვევს მძღოლის დაჯარიმებას 100 ლარის ოდენობით. ამის თქმისას მნიშვნელოვანია ორი გარემოება: პირველი — საუბარია ხილულ, ანუ შემჩნევად გამონაბოლქვზე, და მეორე — პასუხისმგებლობა დგება როგორც ნორმას არაშესაბამისი გამონაბოლქვით მართვისთვის, ისე შემოწმებაზე უარის თქმისთვისაც. აღნიშნული წესი ვრცელდება ქალაქ თბილისის, ქალაქ ბათუმის, ქალაქ ქუთაისისა და ქალაქ რუსთავის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე.
პასუხისმგებლობა სატრანსპორტო საშუალების სხვა პირისთვის გადაცემისთვის
მუხლის მე-2 ნაწილი შეეხება შემთხვევას, როდესაც ხილული გამონაბოლქვის მქონე სატრანსპორტო საშუალება, რომლის გამონაბოლქვიც დადგენილ ნორმას არ შეესაბამება, გადაეცემა სხვა პირს სამართავად, საექსპლუატაციოდ ან საექსპლუატაციოდ ეშვება იქ, სადაც მისი მართვა აღნიშნულ მუნიციპალიტეტებში ხორციელდება. ასეთი ქმედებისთვის ფიზიკური პირი იჯარიმება 100 ლარით, ხოლო იურიდიული პირი — 500 ლარით. ეს ნიშნავს, რომ პასუხისმგებლობა არ ეხება მხოლოდ მძღოლს: ის პირიც იჯარიმება, ვინც ტექნიკურად პრობლემურ ავტომობილს სხვას აძლევს სამართავად ან ექსპლუატაციაში აყვანის უფლებას აძლევს.
განმეორებითი ჩადენა და ჯარიმის ესკალაცია
მუხლი განმეორებით ჩადენასთან დაკავშირებით მკაცრ ესკალაციურ სისტემას იყენებს. თუ პირს უკვე დაედო სახდელი პირველი ან მე-2 ნაწილით და ის ხელახლა ჩაიდენს ამ ნაწილებით განსაზღვრულ ქმედებას, როცა სახდელის დადებიდან 15 დღეა გასული, მას ეკისრება ჯარიმა ფიზიკური პირისთვის 300 ლარის ოდენობით, ხოლო იურიდიული პირისთვის — 1 500 ლარის ოდენობით. თუ დარღვევა კვლავ განმეორდება და პირს ბოლოს სახდელი დაედო აღნიშნულ ესკალაციურ ნაწილთა საფუძველზე და ამ დროს 15 დღე გასულია, ჯარიმა კიდევ უფრო იზრდება: ფიზიკური პირისთვის — 600 ლარის ოდენობით, ხოლო იურიდიული პირისთვის — 3 000 ლარის ოდენობით. ამასთან, მუხლის შენიშვნით, პირს, რომელსაც დაედო ამ მუხლით განსაზღვრული რომელიმე სახდელი, ამავე მუხლით გათვალისწინებული სამართალდარღვევის ჩადენისთვის სახდელის დადებიდან 15 დღის განმავლობაში ხელახლა ვერ დაედება ადმინისტრაციული სახდელი.
განთავისუფლება პასუხისმგებლობისგან ინსპექტირების გზით
მუხლი ითვალისწინებს მნიშვნელოვან გამორიცხვას: პირი თავისუფლდება ამ მუხლით გათვალისწინებული პასუხისმგებლობისგან, თუ შესაბამისი სამართალდარღვევის გამოვლენიდან 2 საათის განმავლობაში სატრანსპორტო საშუალებას „საგზაო მოძრაობის შესახებ“ საქართველოს კანონით გათვალისწინებულ აკრედიტებულ ინსპექტირების ცენტრში ჩაუტარდება ინსპექტირება და ამ ინსპექტირების შედეგად დადგინდება, რომ გამონაბოლქვი დადგენილ ნორმას შეესაბამება. ინსპექტირების ჩატარებას თავისი ხარჯით უზრუნველყოფს სატრანსპორტო საშუალების მძღოლი, მფლობელი ან/და მესაკუთრე. პრაქტიკულად ეს ნიშნავს, რომ გზაზე შემოწმების დროს აღმოჩენილი ხილული გამონაბოლქვი ობიექტურად უნდა დადასტურდეს აკრედიტებულ ცენტრში და თუ შედეგი კარგია, პირი განთავისუფლდება პასუხისმგებლობისგან.
ჯარიმის გადახდის წესი და საურავი
მუხლის შენიშვნით, ჯარიმის კოდექსით განსაზღვრულ ვადაში გადაუხდელობის შემთხვევაში სამართალდამრღვევს დაეკისრება საურავი ჯარიმის თანაბარი ოდენობით, ხოლო საურავის დარიცხვიდან 30 დღის ვადაში ჯარიმისა და საურავის გადაუხდელობისას სამართალდამრღვევის მიმართ განხორციელდება ჯარიმისა და საურავის გადახდის უზრუნველყოფის ღონისძიება. ასევე დადგენილია, რომ თუ საჯარიმო ქვითარი შემთხვევის ადგილზე არ გამოიწერება, ის სამართალდამრღვევს რეგისტრაციის ადგილის მიხედვით ეგზავნება და დადგენილი წესით ებარება და აღსრულდება. გამონაბოლქვის ნორმასა და ხილული გამონაბოლქვის გზაზე შემოწმების წესს ადგენს საქართველოს მთავრობა.
პრაქტიკული რეკომენდაციები მძღოლებისთვის და კომპანიებისთვის
მუხლი 119²-ით გათვალისწინებული ჯარიმებისა და საურავისგან თავის დასაცავად მძღოლებსა და კომპანიებს რეკომენდებული აქვთ შემდელი ღონისძიებების გატარება:
- ავტომობილის ტექნიკური მდგომარეობის რეგულარული კონტროლი და აღდგენითი სამუშაოების დროული ჩატარება;
- გამონაბოლქვის სისტემის მოვლა და შესაბამისი ნაწილების ცვლა მათი რესურსის ამოწურვისას;
- გზაზე შემოწმებისას თავის არიდების ან უარის თქმის არიდება, რადგან ამას პასუხისმგებლობა გამოიწვევს;
- დარღვევის გამოვლენის შემთხვევაში 2 საათის ვადაში აკრედიტებულ ინსპექტირების ცენტრში მისვლის შესაძლებლობის წინასწარ გათვალისწინება;
- კომპანიებისთვის — ავტოპარკის ტექნიკური კონტროლის შიდა სისტემის აწყობა და მძღოლების ინსტრუქტაჟი.
დასკვნა
მუხლი 119² ქმნის ესკალაციურ სანქციურ სისტემას ხილული გამონაბოლქვის მქონე ავტომობილის მართვისა და შემოწმებაზე უარის თქმისთვის: მძღოლისთვის პირველი ჯარიმა 100 ლარია, გადაცემის შემთხვევაში იურიდიული პირი 500 ლარით იჯარიმება, ხოლო განმეორებითი ჩადენისას პირველ ესკალაციაზე ჯარიმა ფიზიკური პირისთვის 300 ლარს აღწევს, შემდეგ ესკალაციაზე — 600 ლარს, იურიდიული პირისთვის კი — შესაბამისად 1 500 და 3 000 ლარს. თუ გსურთ შეაფასოთ თქვენი შემთხვევა ამ მუხლით, Legal.ge-ს სპეციალისტები დაგეხმარებით როგორც ჯარიმის კანონიერების შეფასებაში, ისე ინსპექტირების შედეგების სამართლებრივ გაანალიზებაში.