ქველმოქმედება საქართველოს საგადასახადო კოდექსით არა მხოლოდ სოციალური, არამედ გამოთვლითი კატეგორიაცაა: დონორის თითოეული ნაბიჯი — ფულადი შემოწირულება, უსასყიდლოდ გაცემული საქონელი თუ გაწეული მომსახურება — საგადასახადო შედეგს ატარებს. სწორად დოკუმენტირებული და დაგეგმილი შეწირულება დონორს გამოქვითვას ანიჭებს, მიმღებს კი — გათავისუფლებულ შემოსავალს. ამიტომ დონორის კონსულტაცია ორივე მხარის საგადასახადო პოზიციის ერთობლივ დაგეგმვას ნიშნავს — დაწყებული გაცემის ფორმის განსაზღვრიდან, რადგან ფული, საქონელი და მომსახურება ერთი და იმავე ლოგიკით ფასდება, მაგრამ განსხვავებული დოკუმენტაციით ამოიწურება.
საქველმოქმედო შემოწირულების გამოქვითვა
საგადასახადო კოდექსის 117-ე მუხლის თანახმად, ერთობლივი შემოსავლიდან გამოიქვითება საწარმოს ან მეწარმე ფიზიკური პირის მიერ საქველმოქმედო ორგანიზაციაზე გაცემული თანხა, აგრეთვე ერთობლივ შემოსავალში ასახული უსასყიდლოდ მიწოდებული საქონლის (გარდა უძრავი ქონებისა) ან გაწეული მომსახურების საბაზრო ფასი — მაგრამ არაუმეტეს ამ გამოქვითვის გარეშე დარჩენილი თანხის 10 პროცენტისა. ეს ზღვარი გამოქვითვის დაგეგმვის ცენტრალური პარამეტრია: წლის განმავლობაში გაცემული შემოწირულების ჯამი სხვა გამოქვითვების შემდეგ დარჩენილ ბაზას არ უნდა აღემატებოდეს ათასედებში გამოსახულ ლიმიტზე მეტად. გამოქვითვა დეკლარაციის საფუძველზე ხორციელდება, ამიტომ ყოველი გაცემა — ფულადი თუ ნივთობრივი — ხელშეკრულებით, ქვითრით ან აქტით უნდა იყოს დასაბუთებული.
მიმღების გათავისუფლება
მიმღების მხარეს საგადასახადო კოდექსის 82-ე მუხლი ქმნის ქველმოქმედებით მიღებული შემოსავლების გათავისუფლების ჩარჩოს: საშემოსავლო გადასახადით არ იბეგრება სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული არასამეწარმეო იურიდიული პირიდან საქველმოქმედო საქმიანობის ფარგლებში მიღებული სარგებელი, მკურნალობის ან სამედიცინო მომსახურების ხარჯების დასაფინანსებლად საქველმოქმედო ორგანიზაციიდან მიღებული სარგებელი და საგადასახადო წლის განმავლობაში 1000 ლარამდე ჩუქებით მიღებული ქონების ღირებულება. ცალკე გათავისუფლება ვრცელდება 2030 წლის 1 აპრილამდე სისხლის ან სისხლის კომპონენტის გაღებისთვის გაცემულ ფულად ანაზღაურებაზე. სოციალურად დაუცველ ოჯახებში რეგისტრირებული პირებისთვის უსასყიდლოდ მიღებული ქონებაც არ იბეგრება. ამრიგად, ქველმოქმედების არხი მიმღებისთვის საგადასახადო ტვირთს არ ქმნის, თუ მიღება კანონით გათვალისწინებულ ფორმებში ხდება.
მოგების გადასახადი და უსასყიდლო მიწოდება
საგადასახადო კოდექსის შესაბამისი ნორმა განსაზღვრავს, რომ მოგების გადასახადი არ მოქმედებს უსასყიდლოდ საქონლის მიწოდების, მომსახურების გაწევის ან ფულადი სახსრების გადაცემის რამდენიმე შემთხვებაზე: კალენდარული წლის განმავლობაში საქველმოქმედო ორგანიზაციაზე გაცემულ შემოწირულებაზე, რომელიც მის მიერ წინა კალენდარული წლის წმინდა მოგების 10 პროცენტს არ აღემატება; იმ შემთხვევებზე, რომლებიც დაბეგრილია გადახდის წყაროსთან; სახელმწიფოსათვის, მუნიციპალიტეტისათვის ან საჯარო სამართლის იურიდიული პირისათვის უსასყიდლოდ გაცემაზე; საქველმოქმედო ორგანიზაციისთვის უძრავი ქონების უსასყიდლოდ მიწოდებაზე, თუ ორგანიზაცია ბავშვობიდან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მიმართ ქველმოქმედებას ახორციელებს არანაკლებ ბოლო 3 კალენდარული წლის განმავლობაში; აგრეთვე სურსათის შეწირულების შესახებ კანონის შესაბამისად სურსათის ბანკისთვის გადაცემულ სურსათზე. ეს ნორმა დონორს შეუძლებელს ხდის ქველმოქმედების საგადასახადო ფასის არასწორ გაანგარიშებას.
დოკუმენტაცია და დაგეგმვის პრაქტიკა
დონორის პოზიციის გამართვა დაიწყება მიმღების სტატუსის შემოწმებით: გამოქვითვა მხოლოდ საქველმოქმედო ორგანიზაციაზე გაცემულ თანხაზე ვრცელდება. შემდეგ აიგება წლიური გეგმა — რა თანხა და რა ფორმით (ფული, საქონელი, მომსახურება) გაიცემა, რომელი პერიოდში და როგორ ჯდება ლიმიტში. გამოქვითვების და უსასყიდლო მიწოდების სხვაობაც გადამწყვეტია: პირველი ერთობლივი შემოსავლის ბაზას ამცირებს, მეორე მოგების გადასახადის ობიექტს არ ქმნის დადგენილ შემთხვევებში. გაცემის ფორმის შერჩევა ლიმიტის გამოყენებაზეც აისახება, რადგან ქონება და მომსახურება საბაზრო ფასით ზომადება.
გამოქვითვის დაგეგმვა წლიური კალენდრით იწერება: შემოწირულების გამოქვითვა საგადასახადო კანონმდებლობით დადგენილ ზღვარამდე — ათ პროცენტამდე — ვრცელდება, და დონორისთვის მნიშვნელოვანია ამ ზღვრის შიგნით დარჩენა თითოეული გადახდის მომენტში: ზღვარის გადაჭარბება გამოქვითვას ნაწილობრივ ხდის და დამატებით გაანგარიშებას ითხოვს. მიმღების სტატუსიც ყოველ წლიურ ციკლში ხელახლა მოწმდება — გათავისუფლებული პირის სია იცვლება, და შემოწირულება მხოლოდ იმ მიმღებს აძლევს სრულ საგადასახადო ეფექტს, რომლის სტატუსი გადახდის მომენტშია ძალაში.
ხშირად დასმული კითხვები
დონორები ყველაზე ხშირად ლიმიტებს, მიმღების შემოსავლის დაბეგვრასა და უსასყიდლო მიწოდების წესებს ეკითხებიან. ქვემოთ წარმოდგენილია მოკლე პასუხები.
რამდენი შემოწირულება გამოიქვითება?
საქველმოქმედო ორგანიზაციაზე გაცემული თანხა და უსასყიდლოდ მიწოდებული საქონლის ან მომსახურების საბაზრო ფასი — ამ გამოქვითვის გარეშე დარჩენილი თანხის არაუმეტეს 10 პროცენტი.
იბეგრება თუ არა ქველმოქმედებით მიღებული შემოსავალი?
დადგენილ შემთხვევებში — არა: სახელმწიფოს მიერ დაფუძნებული ორგანიზაციიდან საქველმოქმედო სარგებელი, მკურნალობის დასაფინანსებლად მიღებული სარგებელი და 1000 ლარამდე ჩუქებით მიღებული ქონება გათავისუფლებულია.
როდის არ ქმნის შეწირულება მოგების ობიექტს?
როდესაც ის არ აღემატება წინა წლის წმინდა მოგების 10 პროცენტს, დაბეგრილია წყაროსთან, ეძლევა სახელმწიფოს, მუნიციპალიტეტს ან საჯარო სამართლის პირს, ან ეს არის გათავისუფლებული უძრავი ქონების ან სურსათის შეწირულება.
როგორ ფიქსირდება გამოქვითვა?
დეკლარაციით, დოკუმენტურად დასაბუთებული გაცემის საფუძველზე: ფულადი თანხა გადახდის საბუთით, ხოლო უსასყიდლოდ მიწოდებული საქონელი და მომსახურება — საბაზრო ფასის გათვალისწინებით.
როგორ მოვამოწმო მიმღების სტატუსი?
გადახდამდე — საგადასახადო ორგანოს მიერ გამოქვეყნებული გათავისუფლებულ მიმღებთა სიით; სტატუსი გადახდის მომენტში უნდა იყოს მოქმედი.
როგორ დაგეხმარებით Legal.ge-ზე
Legal.ge-ს გუნდი დონორისა და მიმღების საგადასახადო პოზიციებს ერთად აანალიზებს: ვამოწმებთ ლიმიტებს, სტატუსებს და დოკუმენტაციას. მიიღეთ კვალიფიციური დახმარება ქველმოქმედების დაგეგმვაში Legal.ge-ზე.