საარჩევნო კამპანიის დაფინანსება საქართველოს საარჩევნო კოდექსით მკაცრად რეგულირებული სფეროა: კანონი განსაზღვრავს დაშვებულ დაფინანსების წყაროებს, ხარჯების ზედა ზღვრებს, ანგარიშგების ვადებს სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის წინააღმდეგ და პასუხისმგებლობას ამ მოთხოვნების დარღვევისთვის. ამ გვერდზე განვმარტავთ იმ წესებს, რომლებიც ეხება კამპანიის ხარჯებს, ანგარიშვალდებულებას და სანქციებს, და ვაჩვენებთ, რისი გათვალისწინება სჭირდება საარჩევნო სუბიექტს, დამოუკიდებელ კანდიდატსა და მათ ფინანსურ მენეჯერებს კამპანიის მომზადებისას.
დაშვებული დაფინანსების წყაროები და საარჩევნო ფონდი
საარჩევნო/სარეფერენდუმო კამპანია უნდა დაფინანსდეს პარტიის ფონდიდან ან ამომრჩეველთა საინიციატივო ჯგუფის მიერ გახსნილი საარჩევნო ფონდიდან — დამოუკიდებელი კანდიდატის კამპანიის დასაფინანსებლად. საარჩევნო სუბიექტის მიერ წარდგენილი კანდიდატი სარგებლობს მისი წარმდგენი სუბიექტის ფონდით. ამომრჩეველთა საინიციატივო ჯგუფის საარჩევნო კამპანიის ფონდის ანგარიში საქართველოში ლიცენზირებულ კომერციულ ბანკში გახსნის საფუძველია შესაბამისი საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის განკარგულება შესაბამისი საარჩევნო სუბიექტის რეგისტრაციაში გატარების შესახებ.
საარჩევნო სუბიექტი ვალდებულია სახელმწიფო აუდიტის სამსახურს წარუდგინოს ინფორმაცია იმ საბანკო ანგარიშის შესახებ, რომლიდანაც დაფინანსდება საარჩევნო კამპანია; წარდგენილი ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს აგრეთვე საარჩევნო კამპანიის ფონდის მართვისთვის პასუხისმგებელ პირთა საკონტაქტო მონაცემებს. კამპანიის ხარჯებად ითვლება კამპანიისთვის განკუთვნილი და შესაბამის საბანკო ანგარიშზე ჩარიცხული ფულადი სახსრების ერთობლიობა, აგრეთვე უსასყიდლოდ მიღებული ყველა სახის საქონელი და მომსახურება საბაზრო ფასებით, გარდა კანონით დადგენილი წესით მიღებული უფასო სარეკლამო დროის ღირებულებისა. დაუშვებელია არჩევნების დროს კამპანიის ფონდის სახსრების გარდა სხვა სახსრების გამოყენება.
ხარჯების ზედა ზღვრები
საარჩევნო სუბიექტის მიერ წლის განმავლობაში გაწეული ხარჯების საერთო ოდენობა არ უნდა აღემატებოდეს საქართველოს წინა წლის მთლიანი შიდა პროდუქტის 0,04 პროცენტს. ამ ოდენობაში შედის სუბიექტის მიერ და მის სასარგებლოდ სხვა პირის მიერ გაწეული ხარჯებიც, რომლებიც დაადგინა სახელმწიფო აუდიტის სამსახურმა და რომელთა შესახებაც ეცნობება შესაბამის საარჩევნო სუბიექტს. დამოუკიდებელი მაჟორიტარი კანდიდატის წლიური საარჩევნო ხარჯების საერთო ოდენობის ზედა ზღვარი განისაზღვრება შემდეგი წესით: პარტიისთვის დაშვებული კამპანიის ხარჯების ზედა ზღვარი, ანუ წინა წლის მთლიანი შიდა პროდუქტის 0,1 პროცენტი, უნდა გაიყოს ქვეყანაში არსებულ ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობაზე და მიღებული რიცხვი გამრავლდეს შესაბამისი საარჩევნო ოლქის ამომრჩეველთა რაოდენობაზე.
კამპანიის ხარჯების კანონიერება და გამჭვირვალობა უზრუნველყოფილია საარჩევნო კოდექსითა და მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი ნორმებით. ეს ნიშნავს, რომ ზღვრების გაანგარიშებისას ყურადღება უნდა მიექცეს როგორც საკუთარ ხარჯებს, ისე მესამე პირების მიერ სუბიექტის სასარგებლოდ გაწეულ ხარჯებს, რადგან კანონი ორივეს ერთად ითვლის.