არაკომერციული იურიდიული პირის სამართლებრივი კონსტრუქცია
იურიდიული პირი არის განსაზღვრული მიზნის მისაღწევად შექმნილი, საკუთარი ქონების მქონე, ორგანიზებული წარმონაქმნი, რომელიც თავისი ქონებით დამოუკიდებლად აგებს პასუხს, საკუთარი სახელით იძენს უფლებებსა და მოვალეობებს, დებს გარიგებებს და შეუძლია სასამართლოში გამოვიდეს მოსარჩელედ და მოპასუხედ. იურიდიული პირი შეიძლება იყოს კორპორაციულად ორგანიზებული, წევრობაზე დაფუძნებული, წევრთა მდგომარეობაზე დამოკიდებული ან მისგან დამოუკიდებელი და მისდევდეს ან არ მისდევდეს მეწარმეობას. კანონი აქ გამიჯვნას აწყობს: იურიდიული პირი, რომლის მიზანია სამეწარმეო საქმიანობა, მეწარმეთა შესახებ კანონის შესაბამისად იქმნება, ხოლო იურიდიული პირი, რომლის მიზანია არასამეწარმეო საქმიანობა, სამოქალაქო კოდექსით დადგენილი წესით უნდა დარეგისტრირდეს. საჯარო სამართლის იურიდიული პირები და თვით სახელმწიფო და მუნიციპალიტეტი სამოქალაქო-სამართლებრივ ურთიერთობებში ისევე მონაწილეობენ, როგორც კერძო სამართლის იურიდიული პირები.
სახელწოდება და რეგისტრაცია
არაკომერციულ იურიდიულ პირს აქვს სახელწოდება, რომელშიც აღინიშნება მისი კუთვნილება არასამეწარმეო ფორმისადმი. სახელწოდებაში ვერ გამოიყენება ისეთი გრაფიკული სიმბოლოები, რომლებსაც ენობრივი ნორმებით დადგენილი ბგერითი ან სიტყვიერი შესატყვისი არ აქვთ, ასევე სხვა სამართლებრივი ფორმებისთვის დამახასიათებელი აღნიშვნები; სახელწოდებას არ უნდა ერთოდეს ისეთი დამატება, რომელიც მესამე პირს შეცდომაში შეიყვანს სუბიექტის ფორმის ან საქმიანობის გამო, და ის ვერ დაემთხვევა უკვე რეგისტრირებული არაკომერციული იურიდიული პირის სახელწოდებას. რეგისტრაცია ხორციელდება მეწარმეთა და არასამეწარმეო იურიდიულ პირთა რეესტრში, რომელსაც აწარმოებს საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტო; უცხო ქვეყნის არაკომერციული იურიდიული პირის ფილიალიც იმავე რეესტრში რეგისტრირდება. ეს ტექნიკური საკითხები პრაქტიკაში ხშირად უადგილო უარყოფის მიზეზი ხდება, ამიტომ დასახელების შერჩევა და საბუთების მომზადება წინასწარ გათვალისწინებული უნდა იყოს.
სახელმწიფო კონტროლი და ქონების გასხვისება
არაკომერციული იურიდიული პირის საქმიანობის შეჩერების ან აკრძალვის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში და დადგენილი წესით; თუ ორგანიზაცია არსებითად გადავიდა სამეწარმეო საქმიანობაზე, სასამართლო მარეგისტრირებელი ორგანოს ან დაინტერესებული პირის სარჩელის საფუძველზე განიხილავს საქმიანობის შეჩერების ან აკრძალვის საკითხს, ხოლო აკრძალვის გადაწყვეტილების შემდეგ მარეგისტრირებელი ორგანო რეგისტრაციას აუქმებს. ქონების გასხვისების თავისუფლებაც შეზღუდულია: გასხვისება შესაძლებელია, თუ ის ემსახურება ორგანიზაციის საქმიანობას, მის ორგანიზაციულ განვითარებას, ხელს უწყობს მიზნების განხორციელებას ან საქველმოქმედო მიზნებს — ანუ ქონება საწესდებო მიზანთანაა შებმული და პირად სარგებლად ვერ გამოიყენება.