ელექტრონული მტკიცებულებების მოძიება და დამუშავება (E-Discovery)
თანამედროვე სამყაროში დანაშაულის კვალი სულ უფრო ხშირად ციფრულ სივრცეში რჩება. E-Discovery (Electronic Discovery) გულისხმობს ელექტრონული მტკიცებულებების — ელ-ფოსტების, მესენჯერების მიმოწერის, სოციალური ქსელების მონაცემების, GPS ლოკაციებისა და ფაილების მეტამონაცემების — მოძიებას, ამოღებას, დამუშავებასა და სასამართლოში გამოყენებას. ეს პროცესი კრიტიკულია როგორც სისხლის სამართლის საქმეებში (მაგ. კიბერდანაშაული, თაღლითობა, თვალთვალი), ისე სამოქალაქო დავებში (მაგ. განქორწინება, ბიზნეს დავები). ციფრული მტკიცებულება არის მყიფე; მისი არასწორად ამოღებამ შეიძლება დააზიანოს ფაილი და გახადოს ის დაუშვებელი სასამართლოსთვის. ქართული კანონმდებლობა მკაცრად არეგულირებს ელექტრონული ინფორმაციის მოპოვების წესებს, განსაკუთრებით პერსონალური მონაცემების დაცვის ჭრილში. კვალიფიციური ადვოკატი IT ექსპერტებთან ერთად უზრუნველყოფს, რომ ციფრული მტკიცებულება იყოს ავთენტური, კანონიერად მოპოვებული და სასამართლოსთვის მისაღები.
რას მოიცავს ეს მომსახურება?
Legal.ge-ზე რეგისტრირებული ადვოკატები და IT სამართლის სპეციალისტები გთავაზობენ:
- მონაცემთა აღდგენა და ამოღება: წაშლილი ფაილების, მიმოწერებისა და ისტორიის აღდგენა მობილური ტელეფონებიდან და კომპიუტერებიდან სასამართლო ექსპერტიზის წესების დაცვით.
- სოციალური მედიის ანალიზი: ღია წყაროებიდან (OSINT) ინფორმაციის შეგროვება, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას ალიბის დასადასტურებლად ან მოწინააღმდეგე მხარის პოზიციის გასაბათილებლად.
- მეტამონაცემების ანალიზი: ფაილის შექმნის თარიღის, ადგილმდებარეობისა და ავტორის დადგენა, რაც ხშირად ამხელს გაყალბებულ დოკუმენტებს.
- კომუნიკაციის არქივირება: ელექტრონული მიმოწერის (WhatsApp, Viber, Email) იურიდიულად გამართული დამაგრება ნოტარიუსის ან ექსპერტის მეშვეობით.
- დაცვა ციფრული მტკიცებულებების წინააღმდეგ: პროკურატურის ან მოწინააღმდეგე მხარის მიერ წარმოდგენილი ციფრული მტკიცებულებების ავთენტურობის ეჭვქვეშ დაყენება.
ხშირი სცენარები და რეალური სიტუაციები
E-Discovery გამოიყენება შემდეგ სიტუაციებში:
პირველი სცენარია „ალიბი GPS-ით“. ბრალდებული ამტკიცებს, რომ დანაშაულის დროს სხვაგან იყო. ადვოკატი Google Timeline-ის ან მობილური ოპერატორის მონაცემებით ადასტურებს მის ადგილმდებარეობას.
მეორე სცენარია „ფინანსური თაღლითობა“. კომპანიის დირექტორი მალავს შემოსავლებს. E-Discovery ავლენს „შავ ბუღალტერიას“ წაშლილ Excel ფაილებში ან არაოფიციალურ მეილებზე.
მესამე შემთხვევაა „კიბერბულინგი და შანტაჟი“. მსხვერპლს სჭირდება მტკიცებულება, რომ კონკრეტული პირი აგზავნიდა მუქარის შემცველ შეტყობინებებს, თუნდაც ისინი წაშლილი იყოს.
მეოთხე სცენარია „საავტორო უფლებები“. დგინდება ვინ და როდის შექმნა ფაილი მეტამონაცემების ანალიზით, რათა დადასტურდეს პირველწყარო.
საქართველოს საკანონმდებლო ჩარჩო
ციფრული მტკიცებულებების მოპოვება ეფუძნება:
- სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსი: არეგულირებს კომპიუტერულ სისტემაში შეღწევისა და მონაცემების გამოთხოვის წესებს (სასამართლო განჩინება).
- კანონი „პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ“: იცავს მოქალაქეების პირად ცხოვრებას ციფრულ სივრცეში.
- ელექტრონული ხელმოწერის კანონი: განსაზღვრავს ელექტრონული დოკუმენტის იურიდიულ ძალას.
მომსახურების პროცესი ეტაპობრივად
- იდენტიფიკაცია: პოტენციური მტკიცებულებების წყაროების (ტელეფონი, ლეპტოპი, ღრუბლოვანი სერვერი) დადგენა.
- კონსერვაცია: მონაცემების დაცვა ცვლილებისგან ან წაშლისგან (Forensic Image-ის შექმნა).
- ანალიზი: დიდი მოცულობის მონაცემებში რელევანტური ინფორმაციის ძიება საკვანძო სიტყვებით.
- წარდგენა: მტკიცებულების წარდგენა სასამართლოში გასაგები და დასაშვები ფორმით.
რატომ Legal.ge?
ციფრული სამყარო რთულია და ტრადიციული ადვოკატები ხშირად ვერ უმკლავდებიან ტექნოლოგიურ გამოწვევებს. Legal.ge გაძლევთ წვდომას ადვოკატებზე, რომლებსაც აქვთ ტექნიკური ექსპერტიზა და შეუძლიათ ციფრული კვალი აქციონ თქვენს გამამართლებელ მტკიცებულებად.
განახლდა: ...